Кіріспе

АҚШ федералды заңы

Меган заңы – АҚШ-тағы федералды заңның атауы (және кейінгі штат заңдарының бейресми атауы), ол құқық қорғау органдарына тіркелген жыныстық қылмыскерлер туралы ақпаратты халыққа ұсынуды талап етеді. Заңдар Меган Канканың қанына батып өлтірілуіне жауап ретінде қабылданды. Федералды Меган заңы 1994 жылғы Джейкоб Веттерлингтің балаларға қарсы қылмыстар және жыныстық зорлық-зомбылық жасаушыларды тіркеу туралы заңның бір бөлігі ретінде қабылданды, ол жыныстық қылмыскерлерді жергілікті құқық қорғау органдарында тіркеуді ғана талап етті. Меган қайтыс болғанға дейін тек бірнеше штат ғана тіркеуді талап еткендіктен, штаттарды Джейкоб Веттерлинг заңының тіркеу талабына және федералды Меган заңының талап еткен халыққа хабарлауға сәйкес келтіру үшін штат деңгейіндегі заңнама бір уақытта жасалды және олар көбінесе жеке штаттардың «Меган заңдары» деп аталады. Осылайша, федералды Меган заңы халыққа хабарлауды (тізімдегі ақпаратты жария етуді) білдіреді, ал штат деңгейіндегі «Меган заңы» жыныстық қылмыскерлерді тіркеуді де, халыққа хабарлауды да білдіруі мүмкін. Әр штат қандай ақпаратты қолжеткізуге болатынын және оны қалай тарату керектігін өздігінен шешеді. Мысалы, олар ақпаратты Facebook сияқты әлеуметтік желілер арқылы таратады. Көбінесе қылмыскердің аты-жөні, суреті, мекенжайы, қамауға алынған күні және жасаған қылмысы туралы ақпарат қосылады. Ақпарат көбінесе тегін қоғамдық веб-сайттарда жарияланады, бірақ газеттерде, буклеттерде немесе басқа да түрлі жолдармен таратылуы мүмкін. Федералды деңгейде Меган заңы балаларға қарсы жыныстық қылмыстар үшін сотталған адамдарды күзеттен шыққаннан кейін (түрмеден немесе психиатриялық мекемеден) мекенжайы немесе жұмысы өзгерген жағдайда жергілікті құқық қорғау органдарына хабарлауға міндеттейді. Хабарлау талабы белгілі бір мерзімге – әдетте кем дегенде он жылға – немесе тұрақты түрде қойылуы мүмкін. Кейбір штаттар барлық жыныстық қылмыстарды тіркеуді талап етеді, тіпті егер кәмелетке толмағандар қатыспаған болса да. Көптеген юрисдикцияларда тіркелмеу немесе ақпаратты жаңарту қылмыс болып саналады. Веттерлинг заңы мен Меган заңы бірлесіп екі маңызды ақпараттық қызмет көрсетеді: құқық қорғау органдары үшін жыныстық қылмыскерлердің тізімі және халық үшін халыққа хабарлау. Жыныстық қылмыскерлерді тіркеуге қосылатын ақпараттың мазмұны мен халыққа хабарлау қалай жүзеге асырылатыны штаттан штатқа өзгеше, және кейбір штаттарда Меган заңы қабылданғаннан бері талап етілетін тіркеу ақпараты мен халыққа хабарлау ережелері көп рет өзгерді. Адам Уолш балаларды қорғау және қауіпсіздік туралы заңы Меган заңын жаңа тіркеу талаптарымен және тіркеуді талап ететін белгілі бір қылмыстар бойынша жіктеу үшін үш деңгейлі жүйемен толықтырады.

Тарих

Меган заңына дейін 1994 жылғы Джейкоб Веттерлинг федералды заңы әр штатты жыныстық қылмыскерлерді және балаларға қарсы жасалған белгілі бір басқа да қылмыстарды тіркеуге міндеттеді. Веттерлинг заңы бойынша, тізілімдегі ақпарат тек құқық қорғау органдарының пайдалануына арналған, бірақ құқық қорғау органдарына халықты қорғау үшін қажет деп табылған жағдайда нақты адамдар туралы ақпаратты жариялауға рұқсат берілді. 1994 жылы Пол Крамер Нью-Джерси штатының Бас Ассамблеясында «Меган заңы» деп белгілі болған жеті заң жобасын ұсынды. Меган қайтыс болғанға дейін, Джейкоб Веттерлинг заңында талап етілгендей, жергілікті құқық қорғау органдарында тіркелуге міндетті жыныстық қылмыскерлер тек бес штаттан ғана болды.

Халықаралық Меган заңы

Балаларды жыныстық қанаудан және басқа да жыныстық қылмыстардан қорғау жөніндегі халықаралық Меган заңы 2016 жылғы 8 ақпанда президент Обама қол қойды. Халықаралық Меган заңы АҚШ азаматының кәмелетке толмаған балаға қатысты жыныстық қылмыс жасағаны үшін жыныстық қылмыскер ретінде тіркелген жағдайда, ол басқа елге бара жатқанда осы елдің үкіметін хабардар етуді талап етеді. Заңға сәйкес, мұндай тіркелгендердің паспорттарына ерекше көзге түсетін "бірдей анықтама белгісі" қойылуы тиіс, ал қылмыскерлер шетелге сапар жасаудан 21 күн бұрын құқық қорғау органдарына хабар беруге міндетті. Заң қабылданғаннан кейін көп ұзамай оған қарсылық білдірілді.

Қоғамдық хабарлау

Мемлекеттер қылмыскерлер туралы ақпаратты жария етуде әртүрлілік танытады. Кейбір штаттарда барлық жыныстық қылмыскерлер Меган заңының веб-сайттары арқылы хабарлауға жатады. Дегенмен, басқаларында тек жоғары тәуекелді қылмыскерлер туралы ақпарат ғана жария етіледі, ал толық тізімдер құқық қорғау органдарының пайдалануы үшін ғана сақталады. Федералдық SORNA бойынша I деңгейдегі тіркелгендер "кәмелетке толмағандарға қарсы жасалған белгілі бір қылмыс үшін" сотталғандарды қоспағанда, жария етуден босатылуы мүмкін. SORNA мемлекеттер сақтауы тиіс ең төменгі талаптарды белгілейтін болғандықтан, SORNA-ға сәйкес келетін көптеген штаттар барлық деңгейдегі ақпаратты жариялайды.

Сын

Қоғамдық жыныстық қылмыскерлер тізілімдерінің тиімділігін растайтын дәлелдер шектеулі және қайшылы. Көптеген зерттеу нәтижелері жыныстық қылмыстарды тіркеу және хабарлау (SORN) жүйесін енгізуден кейін жыныстық қылмыстардың статистикалық жағынан маңызды өзгерісін көрсетпейді. Аз ғана зерттеулер SORN саясаты жыныстық қылмыстың қайталануын азайтуы мүмкін екенін көрсетеді, ал басқалары SORN іске асырылғаннан кейін жыныстық қылмыстардың статистикалық жағынан маңызды өсуін анықтады. Әділеттік министрлігінің SMART кеңсесінің мәліметінше, жыныстық қылмыскерлерді тіркеу және хабарлау талаптары олардың тиімділігін растайтын эмпирикалық деректердің болмауында жүзеге асырылған. Ұлттық Рационалды Жыныстық Қылмыстар Заңдары Қауымдастығы және Human Rights Watch заңды тым кең және өздігінен әрекет етуге шақыру деп сипаттады. ATSA сияқты емдеу мамандары заңдардың тиімділігін растайтын дәлелдердің жоқтығын, қылмыскерлердің қайтадан қылмыс жасау қаупін анықтамай (ғылыми тұрғыдан негізделген тәуекелді бағалау құралдарын қолдану арқылы) тізілімге автоматты түрде енгізілуін, ғылыми тұрғыдан дәлелденбеген жоғары қайталану туралы жалған сенімді және заңдардың тиімділігін кері әсер ету мүмкіндігін – олар қоғамдық қауіпсіздікті жақсартудың орнына, қайталануға ықпал ететін факторларды (мысалы, жұмыссыздық, тұрақсыздық) күшейтеді – сынға алады. Бұған қоса, азаматтық құқықтар және реформалық ұйымдар тіркелгендердің отбасы мүшелеріне тигізетін жағымсыз салдарды атап көрсетеді және тізілімдердің әділдігін шексіз жаза ретінде, сондай-ақ келісімге келген әрекеттерге қатысқан жасөспірімдер мен жастар сияқты белгілі бір қылмыскерлер тобына қолданылуы тұрғысынан сұрақ қояды. Кейбір құрбандардың құқықтарын қорғаушылар, мысалы Патти Веттерлинг, ұқсас сын айтты.