Кіріспе

Тогрул Фарман оглу Нариманбеков:Тогрул Фарман оглу Нариманбеков (7 тамыз 1930 жыл - 2 маусым 2013 жыл) - көрнекті заманауи әзербайжан суретшілерінің бірі, КСРО және Әзірбайжан КСР Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты, КСРО және Әзірбайжанның халық суретшісі, Әзірбайжан Республикасы Президентінің жеке қайырымды адамы. Оның шығармалары әлемнің әртүрлі музейлері мен галереяларында, соның ішінде Францияның "Франс галереясы", Германиядағы "Қазіргі заманғы өнер мұражайы" (Кельн), Германиядағы "Өнер мұражайы" (Хаген), Польшадағы "Қазіргі заманғы өнер мұражайы" (Варшава), АҚШ-тағы "Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы" (Вашингтон), Венгриядағы "Қазіргі заманғы ұлттық өнер мұражайы" (Будапешт), Болгариядағы "Қазіргі заманғы ұлттық өнер мұражайы" (София), Ресейдегі "Ресей ұлттық мұражайы" (Санкт-Петербург), Ресейдегі "Третьяков галереясы" (Мәскеу), Ресейдегі "Шығыс халықтарының мұражайы" (Мәскеу), Ресейдегі "Глинка композитор мұражайы" (Мәскеу). Тоғрул Нариманбеков - "Францияның қазіргі заманғы көркем өнер энциклопедиясында" аталып өткен жалғыз әзербайжан суретшісі. Бұл кітапта оның есімі әлемге әйгілі суретшілер қатарында аталып отыр. Тоғрул Нариманбеков шебер суретші болумен қатар, вокальдық өнер мен ақын болды. Ол классикалық опералардан, әсіресе итальян композиторларының шығармаларынан ариялар орындады. 1996 жылы Бакудегі "Киркха" концерт залында, 1998 жылы Әзірбайжан мемлекеттік академиялық опера және балет театрында, 2000 жылы Италияның Болонья қаласындағы "Оратория ди Сан Россо" залында ірі концерттер өткізді.

Өмір

Тоғрул Ферман оғлы Нариманбеков 1930 жылы 7 тамызда Баку қаласында дүниеге келген. Оның ата-бабасы Әмірбей Нариманбеков - заңгер, патша Николай II тұсында жер аударылған. Киевте сабақ өткізді. Әзірбайжан Демократиялық Республикасы құрылғаннан кейін, ол Әзірбайжанға оралып, Бакуде губернатор болып жұмыс істеді. Оның әкесі Ферман Нариманбеков Әзірбайжан Демократиялық Республикасы шетелге оқуға жіберген 40 студенттің бірі болды. Ол Францияда тұрып, Тулуза университетінің электротехника мамандығы бойынша бітірген. Францияда тұрып, ол киім тігуші Ирма Ля Рудқа үйленді. Тогрулдың інісі Видади Францияда дүниеге келген. 1929 жылы Ферман Нариманбеков әйелі Ирма Ля Руде мен ұлы Видадимен Бакуға оралды. Сол кезде Тоғрул Нариманбеков дүниеге келді. 1930 жылдың аяғында Ферман Нариманбеков Еуропада білім алған басқа да азербайжан зиялылары сияқты қуғын-сүргін құрбаны болып, Сібірдің Мариньск қаласына жер аударылды. Кейіннен оның анасы да тұтқындалып, жер аударылды. Тоғрул Нариманбеков бір уақыт бойы анасымен бірге елден қуылған. Ақырында ол мектепке бара бастады, таңертең сабаққа барып, кешке түрмеге оралды. 1941 жылы Франция Германияның қолына түскенде, Ирма Рудқа француз азаматтығынан бас тарту немесе жер аударылу туралы ультиматум берілді, бірақ ол азаматтығынан бас тартпауды таңдады және алдымен Қазақстанға жіберілді, кейін Самарқанға жер аударылды. Ата-анасы түрмеде отырған кезде Тогрул мен оның інісін поляк анасы Анна Андреевна күтіп-бағуды тапсырды. Кейіннен ол әпкесінің портреті мен суретіне "Ана" деп ат қойды. 1946 жылы Тоғрул Нариманбеков Әзірбайжандағы Әзим Әзімзада атындағы мемлекеттік суретшілік мектебіне оқуға түседі. 1950 жылдан бастап Литва көркемсурет институтында монументальді және декоративтік сурет өнері мамандығы бойынша білім алды. Ол 1955 жылы мектепті бітірді. Сонымен қатар Вильнюс консерваториясында классикалық вокалдық музыканы оқыды. Студент кезінде Самарқанда анасымен танысады. 1961 жылы Тогрулдың анасы рақымшылыққа ие болып, Бакуге оралды. Оның әкесі, Сібірге жер аударылған Ферман би Нариманбеков те біраз уақыттан кейін отанына оралды. Тоғрул Нариманбеков 1980 жылдан бастап бірнеше елде өмір сүрді. Бастапқыда Бакудан Мәскеуге барып, біраз уақыт сол жерде тұрды. 1989 жылы Бостонға шақырылып, жеке көрме өткізді. 1992 жылы Люксембург қаласына көшіп келді. 1992-1993 жылдары Люксембургте өнер жолын жалғастырды. Ол бірнеше галереяда көрме өткізді, бұл айтарлықтай назар аударды. 1993 жылы Люксембургтен Парижге көшіп келді. Париж суретшіге әсіресе ұнайтын себебі, оның анасы Ирма Рудтың тегі француз болған. Париждегі өмірінің кезеңі суретшінің шығармашылық мансабындағы ең өнімді кезеңдердің бірі болып саналады".

Отбасы

Тоғрул Нариманбеков өмірінде екі рет үйленген. Оның алғашқы әйелі - 1922 жылы туған мүсінші Эльмира Гусейнова. Осы некеден Тоғрул Нариманбековтің Асмар есімді қызы туды. Эльмира Гусейнова 1995 жылы 23 қаңтарда қайтыс болды. Кейін атақты суретші музыкант Севиль Нежефзадемен екінші рет некеге тұрды. Осы некеден суретшінің Франсуа Нариманбеков есімді ұлы болды. Оның ұлы Франсуа әкесінің ізімен жүріп, сурет салумен айналысады.