Вуковар: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Вуковар (хорв. Vukovár) – Хорватиядағы Сирмия мен Славонияның шығыс аймақтарында орналасқан қала. Онда Хорватияның ең ірі өзен порты орналасқан, ол Вука және Дунай өзендерінің қосылған жерінде жатыр. Вуковар – Вуковар-Сирмия округінің орталығы және Винковциден кейін округтің екінші ірі қаласы. 2021 жылғы халық санауы бойынша қаланың тіркелген халқы 22 616 адамды құрайды, ал муниципалитеттегі жалпы саны 23 536 адамды шамалайды.

Атауы

Вуковар атауы «Вука өзеніндегі қала» дегенді білдіреді (Вуко Вука өзенінен, ал vár – венгр тілінде «бекініс» деген сөзден). Өзен ежелгі заманда «Улька» деп аталған, бұл, мүмкін, иллирия тілінен шыққан. Оның аты «Волга» өзенінің атымен байланысты болуы мүмкін. Басқа тілдерде қала неміс тілінде Вуковар, ал венгр тілінде Вуковар немесе Валковар деп аталады. 17 ғасырдың соңында ортағасырлық хорват тіліндегі Вуково атауын венгр тіліндегі Вуковар ығыстырды. Орта ғасырларда Вуковар үлкен Вуково округінің орталығы болды, ол алғаш рет 1220 жылы «Comitatus de Wolcou» деп еске алынған. Вуканың оң жағалауында патшалық бекініс – каструм Валков орналасқан. Оның маңында 1231 жылы герцог Славония Коломан еркін патшалық қала құқығын берген елді мекен пайда болды. 14 ғасырға дейін қала құжаттарында Валько, Влкуу, Волков, Валько, Влкой деп тіркелген, содан кейін қаланың аты-жөні венгрше Волковар (бірінші рет 1323 жылы) жиі кездесе бастады. 1691 жылдан бастап қала Вука өзенінің оң жағалауында дами бастады, бастапқыда Вуковарский арал (Insula Vukovariensis) деп аталды; содан бері венгр атауы Вуковар қаланың ортағасырлық хорват атын алмастырды.

Муниципальдік аумақ

Қаланың әкімшілік-территориялық бірлігінде келесі елді мекендер орналасқан: Вуковардағы бір Скордиски археологиялық ескерткіші кеш Ла Тене мәдениетіне жатады. Ол 1970 және 1980 жылдары Хорватияның шығысында жүргізілген құтқару қазбаларының аясында зерттелген. Археологиялық ескерткіш Винковци аймағындағы Скордиски елді мекендері желісінің бір бөлігі болды. 6 ғасырда осы аймаққа славян тайпалары қоныстанды. 9 ғасырда аймақ ханзада Прибина басқарған Төменгі Паннонияның славян княздығының және Болгария империясының құрамына кірді. 10 ғасырдың бірінші жартысында Вуково бекінісі венгрлер тарапынан тоналып, Осман империясының билігінде болды. Вуковар алғаш рет 13 ғасырда Волко, Валк, Вольков (қаланың түпнұсқа хорват/славян атауы Вуково) деп аталады. 1231 жылы Вуково алғашқы жеңілдіктерін алды, содан кейін Дунай және Вука бойындағы жолдардан салық алу құқығына ие болды. 1231 жылы Вуковар патшалық еркін қала мәртебесін алды. Герцог Коломанның жарғысы Вуковар халқының құқықтарын қорғады. 1978-1980 жылдары салынған Дудик еске алу паркіндегі ескерткіш авторы Богдан Богданович, ол үшін Халықаралық Пиранези сыйлығына ие болды. Сирмия майданындағы шайқастарда қаза тапқан болгар қарулы күштерінің кем дегенде 1027 әскери қызметкері Вуковарды азат ету кезінде қаза тапты және қазіргі жергілікті болгар әскери бейістігінде мәңгі есте қалды. 1944 жылдың 8-12 сәуірінде аймақты азат ету кезінде қаза тапқан Югославия және Кеңес Қызыл Армиясының жауынгерлерін еске алу үшін Борово Насельеде қосымша ескерткіш орнатылды. Ескерткішті Борово зауытының жұмысшылары салған.

Югославияның СФР

1945 және 1991 жылдар аралығында Вуковар жаңа Социалистік Федеративтік Югославия Республикасының құрамындағы Хорватия Социалистік Республикасының бөлігі болды. Осы кезеңде Вуковар көпұлтты қауымдастыққа және Югославиядағы ең жоғары тұрмыс деңгейіне ие маңызды өнеркәсіптік орталыққа айналды. Осы индустрияландырудың символының бірі – 1980-жылдардың соңында 22 000-нан астам қызметкері бар «Борово» компаниясы болды. Компания 1949 жылы соғысқа дейінгі жұмыспен қамту деңгейіне жетті, ал 1955 жылы қызметкерлердің саны 5 215-ке, 1965 жылы – 10 572-ге өсті. Олардың көп бөлігі – айналасындағы ауылдардан, сондай-ақ Славонияның қалған бөлігінен, Воеводинадан және Югославияның басқа аймақтарынан келгендер еді. Приедор, Сомбор, Доньи-Михольяц, Оджак және Ловас қалаларында жеке өндіріс орындары ашылды, ал елінің барлық аймақтарында 622 дүкен жұмыс істеді. Өндірістің ең жақсы кезеңінде компания муниципалды салық кірісінің 3/4 бөлігін құрады. 1970-жылдардағы энергетикалық дағдарыстан кейін компания әлемдегі басқа компаниялар үшін, соның ішінде 1979 жылы Puma үшін де өнім шығара бастады. Елдегі экономикалық дағдарыс күшейген кезде «Борово» жұмысшылары алғашқы ереуіл акциясын ұйымдастырды, ол 1987 жылдың 19-24 тамызы аралығында өтті. «Үлкен ереуіл» 1988 жылдың 2 шілдесінде жұмысшылар үйі алдындағы Республика алаңында күнделікті митингілермен басталды. 1988 жылдың 5 шілдесінде жұмысшылар тобы федералдық институттарға наразылықтарын білдіру үшін Белградқа баруға шешім қабылдады. Келесі күні таңғы сағат 3-те 1500 жұмысшыдан тұратын топ «Dom Sindikata» ғимаратына келді, олар таңғы сағат 9-ға дейін өз мәселелерін жеткізуге тырысты, бірақ нәтиже болмады. Олар өз акцияларын Югославия Парламентінің жақын орналасқан ғимаратына көшіруді шешті. Бірнеше сағат бойы ешкім оларға жауап бермеген соң, топ полицияның кордонын бұзып, «Друже Тито, да ти је устати, па да видиш како народ пати» («Дос Тито, егер сен тұрып, халықтың қандай азапта күйреп жатқанын көрсеңіз») әнін айтып, парламент ғимаратына енді. Олар сағат 17:00-ге дейін ғимаратта болды, Хорватия СР Президенттігінің төрағасы Иво Латин, Югославия кәсіби одақтарының президенті Марян Орожен және Ассамблея төрағасы Душан Поповскимен кездесті. Содан кейін олар «Dom Sindikata» ғимаратына оралды, ал түнде Вуковарға қайтты.

Between 1945 and 1991, Vukovar was part of the Socialist Republic of Croatia within the new Socialist Federal Republic of Yugoslavia. During this period Vukovar developed into a multicultural community and an important industrial centre with a standard of living among the highest in Yugoslavia. One of the symbols of this industrialization was the Borovo company with over 22,000 employees in late 1980s. The company already reached its prewar employment levels in 1949, with the number of employees growing to 5,215 in 1955 and 10,572 in 1965, many of whom were from surrounding villages as well as from the rest of Slavonia, Vojvodina and other parts of Yugoslavia. Separate production sites were open in Prijedor, Sombor, Donji Miholjac, Odžak and Lovas with 622 shops all around the country. At its peak, the company contributed 3/4 of the municipal tax revenue. Following the 1970s energy crisis the company started producing for other companies in the world including for Puma in 1979. As the economic crisis in the country deepened workers from Borovo started their first strike action, which lasted between 19 and 24 August 1987. The "Large Strike" started on 2 July 1988 with daily rallies at the Republic Square in front of the Workers’ Hall. On evening of 5 July 1988 a group of workers decided to travel to Belgrade to share their dissatisfaction with the federal institutions, with formal union buses and trucks joining this action once the initial group already reached Tovarnik. At 3 am next day a group of 1,500 workers arrived at the Dom Sindikata where they kept trying to present their case until 9 am, to no avail. They decided to move their action to the nearby building of the Parliament of Yugoslavia afterwards. After nobody addressed them for hours the group decided to push through the police cordons and to enter the building of parliament while singing "Druže Tito, da ti je ustati, pa da vidiš kako narod pati" (Comrade Tito if only you could raise and see how the people suffer). They stayed in the building until 5 pm, meeting with the President of the Presidency from SR Croatia Ivo Latin, president of the Trade Union of Yugoslavia Marjan Orožen and the President of the Assembly Dušan Popovski. After that, they returned to Dom Sindikata from where they returned to Vukovar late at night.

Хорватияның тәуелсіздік соғысы

1991 жылдың басында сербтер мен хорваттар арасындағы қақтығыс шығыс Славонияға тарады. 1 сәуірде Вуковар және шығыс Славонияның басқа қалаларындағы серб ауылдарының тұрғындары басты жолдарға кедергілер қоюды бастады. Воислав Шешель басқаратын серб әскери құрамы Борово Селоға кірді. 2 мамырда Борово-Село шайқасында серб жарымәскерилері Борово-Село орталығында екі хорват полиция автобусына шабуыл жасап, 12 полицейді өлтіріп, тағы 22-сін жарақаттады. 19 мамыр 1991 жылы Хорватияның тәуелсіздігі туралы жалпыхалықтық референдум өтті, онда сайлаушылардың 94% қолдау көрсетті. 1991 жылдың маусымында Вуковар және оның төңірегіндегі ауылдарда оқ жаудыру мен бомбалау оқиғалары болды. 4 шілдеде Вуковардың солтүстік аймағындағы Борово Населеде оқ атыстың салдарынан көптеген зардап шегушілер болды. Серб жарымәскерилері муниципалитеттен мыңдаған серб емес тұрғындарды қуды. 1991 жылдың жазында қала басшылығына Хорватия Демократиялық Одағының (HDZ) жетекші лауазымдағы өкілі және Халықты қорғау хатшысы Томислав Мерчеп тағайындалды. Вуковардағы серб этникалық тобы мәжбүрлі түрде тексеруге, ұрлануға және соттан тыс жазалауға ұшырады, сондай-ақ олардың үйлері мен кафелері жарылды. Қаладағы үкіметтік емес ұйымдар Мерчеп басқарған кезде 86 серб өлтірілгенін немесе жоғалып кеткенін мәлімдеді. Бұл мәселе әлі де шешілмеген, ал Мерчеп 2017 жылы басқа жерде жасалған қылмыстар үшін ғана сотталды. 2020 жылдың қарашасында қайтыс болды. Вуковар шайқасы 1991 жылдың 25 тамызында басталды және 1991 жылдың 18 қарашасына дейін жалғасты. Шайқас барысында 1800 қару-жарағы жеңіл болған және өздігінен ұйымдасқан қорғаушылар мен еріктілер (Хорватия армиясы сол кезде әлі де даму сатысында болды) 87 күн бойы серб басымдығындағы JNA-ның 36 000 шамасындағы әскеріне қарсы тұрды. JNA ауыр техникамен және артиллериямен жабдықталған, шайқас кезінде 110 бірлік көлік пен танк және ондаған ұшақтарды жоғалтты. Қала қоршау кезінде ауыр зақымдарға ұшырады және ақырында басып алынды. Шамамен 1800 Вуковардың қорғаушылары мен азаматтық тұрғындары қаза тапты, 800 адам жоғалып кетті және 22 000 азаматтық тұрғын елден қуылды. Серб күштері шайқас аяқталғаннан кейін бірнеше соғыс қылмыстарын жасады, соның ішінде Вуковар ауруханасынан алынған 264 жарақат алған науқас пен медициналық қызметкерлердің Вуковартағы қырғыны. Қоршау кезінде Вуковарға келген зиян Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Еуропадағы ең ауыр зиян деп танылды, бұл Сталинградпен салыстырылды. Қаланың оқ тесіктермен толы су мұнарасы қала жоспарлаушыларымен 1990 жылдардың басындағы оқиғаларға куәлік ретінде сақталды. 2006 жылдың 18 қарашасында елдің түкпір-түкпірінен шамамен 25 000 адам Вуковарда қаланың құлауының 15 жылдығын атап өту үшін және қоршау кезінде қаза тапқандарды еске алу үшін жиналды. Шайқаста зақымдалған, бірақ қазір қайта жаңартылған аурухананың жертөлесінде қоршауға арналған мұражай ашылды. 2007 жылдың 27 қыркүйегінде бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналы екі бұрынғы JNA офицерін, Миле Мркшич пен Веселин Шливанчанинді Вуковардағы қырғынға қатысқандары үшін кінәлі деп тапты. Сербия билігі 2011 жылы бұрынғы Югославияның соңғы қашқыны Горан Хаджичті ұстады. Хаджичке 14 айып тағылды, оның ішінде Вуковарға қатысты бірнеше айып тағылды. Айыпталулардың арасында "1991 жылдың маусымы мен 1993 жылдың желтоқсаны аралығында Хорватия аумағынан ондаған мың хорваттар мен басқа да серб емес азаматтарды депортациялау немесе күштеп көшіруге" қатысу, тұтқындарды мәжбүрлеп жұмыс істеу, "Вуковарды қоса алғанда, он хорват қалалары мен ауылдарында жүздеген хорваттар мен басқа да серб емес азаматтарды жою немесе өлтіру" және "тұтқындарды азаптау, ұрып-соғу және өлтіру", соның ішінде Вуковар ауруханасынан ұсталған 264 құрбан бар. 2014 жылы оның миында қатерлі ісік анықталғаннан кейін сот процесі тоқтатылды, ол екі жылдан кейін 57 жасында қайтыс болды.

The conflict between Serbs and Croats spread to eastern Slavonia in early 1991. On 1 April, Serb villagers around Vukovar and other towns in eastern Slavonia began to erect barricades across main roads. The White Eagles, a Serbian paramilitary group led by Vojislav Šešelj, moved into the Serb populated village of Borovo Selo just north of Vukovar. On 2 May in Battle of Borovo Selo, Serb paramilitaries ambushed two Croatian police buses in the centre of Borovo Selo, killing 12 policemen and injuring 22 more. On 19 May 1991, a Croatian nationwide referendum on sovereignty was held in which 94% voted in favor. Violence in and around Vukovar worsened after the independence referendum, with gun and bomb attacks reported in the town and surrounding villages in June 1991. Borovo Naselje, the Croatian held northern suburb of Vukovar, sustained a significant shelling on 4 July. Serb paramilitaries expelled thousands of non Serbs from their homes in the municipality. In the summer of 1991, Tomislav Merčep, at the time a leading official in the Croatian Democratic Union (HDZ) and Secretary of People's Defense, was put in charge of the town. Ethnic Serbs in Vukovar were subjected to forced interrogations, kidnappings and summary executions in addition to having their homes and cafes blown up. NGOs in the city state that a total of 86 Serbs were killed or disappeared during Merčep's control of the town. The matter has remained unresolved, with Merčep only being sentenced in 2017 for crimes committed by his units elsewhere. He died in November 2020. The Battle of Vukovar began on 25 August 1991 and lasted until 18 November 1991. During the battle for the town, 1,800 self organised lightly armed defenders and civilian volunteers (the army of Croatia was still in its infancy at this time) defended the city for 87 days against approximately 36,000 troops of the Serb dominated JNA equipped with heavy armour and artillery who lost 110 vehicles and tanks and dozens of planes during the battle. The city suffered heavy damage during the siege and was eventually overrun. It is estimated that 1,800 defenders of Vukovar and civilians were killed, 800 went missing and 22,000 civilians were forced into exile. Several war crimes were committed by Serb forces after the battle, including the Vukovar massacre of up to 264 wounded patients and medical staff, taken from the Vukovar hospital. The damage to Vukovar during the siege has been called the worst in Europe since World War II, drawing comparisons with Stalingrad. The city's water tower, riddled with bullet holes, was retained by city planners to serve as a testimony to the events of the early 1990s. On 18 November 2006 approximately 25,000 people from all over the country gathered in Vukovar for the 15th anniversary of the fall of the city to commemorate those who were killed during the siege. A museum dedicated to the siege was opened in the basement of a now rebuilt hospital that had been damaged during the battle. On 27 September 2007 the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia convicted two former JNA officers, Mile Mrkšić and Veselin Šljivančanin, for their involvement in the Vukovar massacre. The International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia's last remaining fugitive, Goran Hadžić, was captured by Serbian authorities in 2011. Hadžić was indicted on 14 counts, including multiple related to Vukovar. The charges included criminal involvement in the "deportation or forcible transfer of tens of thousands of Croat and other non Serb civilians" from Croatian territory between June 1991 and December 1993, including 20,000 from Vukovar; the forced labour of detainees; the "extermination or murder of hundreds of Croat and other non Serb civilians" in ten Croatian towns and villages including Vukovar; and the "torture, beatings and killings of detainees", including 264 victims seized from Vukovar Hospital. His trial was abandoned in 2014 after being diagnosed with terminal brain cancer; he died two years later at the age of 57.

Сербияның бақылауындағы Вуковар және одан кейінгі UNTAES әкімшілігі

Бұл шайқас JNA-ны шаршатып, Хорватия Тәуелсіздік соғысының шешімді нүктесі болды. Бірнеше аптадан кейін атысты тоқтату туралы келісім жасалды. Вуковар 1992 жылы Сербия Крайна Республикасы (РСК) деп аталатын өзін-өзі жариялаған мемлекетке қосылған Сербияның өзін-өзі жариялаған автономиялық облысы (САО) – Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сирмияның де-факто орталығы болды, ол 1992 жылы эксклав ретінде РСК-ға қосылды. Сол кезде Воислав Станимирович Вуковар қаласының мэрі қызметін атқарды. Қаладан шыққан хорваттар елдегі босқындар орталықтарында орналастырылды және қауым қаланың сыртында «Vukovarske Novine» (Вуковар газеті) газетін шығарды. 1995 жылы «Шабуыл» операциясында РСК-ның басты бөлігі жеңілгеннен кейін, Вуковарда және Хорватияның қалған Поддунавье аймағындағы қақтығысты бейбіт жолмен шешу үшін жаңа келісімге қол жеткізілді, ол «Эрдут келісімі» деп белгілі болды. 1996 жылға қарай Вуковар, жергілікті серб жасақтары демобилизацияланып, ауыр қаруларын Югославияға шекара арқылы өткізгеннен кейін демилитаризацияланды. Келісім Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сирмия үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша әкімшілігін (UNTAES) құруға әкелді, ол 1998 жылға дейін Вуковардағы өкілдігінен аймақты тиімді басқарды, содан кейін аймақ толығымен Хорватияға қайта енгізілді. UNTAES штаб-пәтері бастапқыда Загребтегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғау күштерінің штаб-пәтерінде орналасқан, бірақ әкімшіліктің басымдық мақсаты оны Хорватияның шығысына көшіру болды. Хорватия үкіметі осы мақсатқа Осиекті ұсынды, бірақ әкімшілік оны қабылдамады, себебі ол оны өзінің бақылауындағы аумақта орналастыруды қалады, нәтижесінде Вуковар таңдалды. UNTAES біртіндеп өту және хорват шенеуніктерін шақыру арқылы интеграцияны жеңілдетті, сондықтан 1996 жылдың соңында Хорватия президенті Франьо Туджман Вуковарға алғаш рет сапар шекті, онда серб және хорват делегацияларының кездесуіне қатысты. Президент Туджман 1997 жылдың 8 маусымында «Бейбітшілік пойзы» деп аталған пойызбен Вуковарға тағы да барды. Қақтығыстың салдарынан хорват және серб халқы арасында терең этникалық жіктер қалыптасты. ЕҚЫҰ-ның Хорватиядағы миссиясы Вуковар және айналасындағы аудандарда 2007 жылға дейін белсенді болды.

The battle exhausted the JNA and proved a turning point in the Croatian War of Independence. A ceasefire was declared a few weeks later. Vukovar served as de facto seat of the self proclaimed Serbian Autonomous Oblast SAO Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia, the entity which joined the separatist self declared proto state Republic of Serbian Krajina (RSK) in 1992 as an exclave. Vojislav Stanimirović served as a mayor of Vukovar at that time. Croat refugees from the town were located at refugee centers around the country and the community published the Vukovarske Novine (Vukovar Newspaper) outside of the town. When the main portion of the RSK was defeated in 1995 Operation Storm the new agreement was reached for peaceful settlement of the conflict in Vukovar and the rest of Croatian Podunavlje area known as the Erdut Agreement. By 1996, Vukovar became demilitarised after local Serb units demobilised and transferred their heavy weapons across the border to Yugoslavia. The agreement led to the establishment of the United Nations Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium (UNTAES) which effectively governed the region from its seat in Vukovar until 1998 when the region was fully reintegrated into Croatia. UNTAES headquarters were initially located at the United Nations Protection Force headquarters in Zagreb but the idea of priority of the administration was to move it to eastern Croatia. Croatian Government offered Osijek for that purpose but the administration refused it since it wanted to locate it on the territory under its control leading to selection of Vukovar. UNTAES facilitated reintegration by gradual transition and invitation of Croatian officials so that in late 1996 President of Croatia Franjo Tuđman visited Vukovar for the first time where he participated in the meeting between Serb and Croat delegation. President Tuđman visited Vukovar again on 8 June 1997 in what was known as the Train of Peace. As a result of the conflict, a deep ethnic divide exists between the Croat and Serb populations. OSCE Mission to Croatia was active in Vukovar and surrounding areas until 2007.

Демография

1948 жылдан 1991 жылға дейін Вуковар халқы өнеркәсіптік дамудың арқасында тез өсті. Бұл, ең алдымен, Вуковар аймағындағы және әсіресе қаладағы өсімді қамтамасыз еткен иммиграция болды. Аймақтың халық таралуы да айтарлықтай өзгерді, атап айтқанда, Илок қаласы аймақтың екінші ірі қаласына айналған кезде. Ең маңызды өзгеріс – екінші дүниежүзілік соғыстан кейін неміс азаматтық халқының күштеп көшірілуі және ұстау орындарында ұсталуы. Тартып алынған үйлер мен мүліктер Социалистік Югославия жылдарында хорват және серб колонизаторларына берілді. +Вуковар халқының ұлттық құрамы: Жыл Жалпы саны Хорваттар Сербтер Немістер Венгрлер Басқалар 2021 23,536 14,605 63.02% 6,890 29.73% 450 0.19% 2,200 9.36% 1,776 7.55% 2011 27,683 15,881 57.37% 9,654 34.87% 580 2.10% 3,471 12.54% 1,743 6.30% 2001 31,670 18,199 57.5% 10,412 32.9% 580 1.83% 3,871 12.22% 2,614 8.26% 1990 44,639 21,065 47.2% 14,425 32.3% 940 2.11% 6,941 15.55% 8,361 18.73% 1971 30,222 14,694 48.6% 9,132 30.2% 600 1.98% 8,352 27.64% 5,501 18.21% 1948 17,223 10,943 63.5% 4,390 25.5% 540 3.14% 913 5.30% 923 5.36% 1931 10,242 5,048 49.3% 1,702 16.6% 2,670 26.1% 571 5.57% 215 2.10% 1910 10,359 4,092 39.5% 1,628 15.7% 3,503 33.8% 954 9.21% 183 1.77% Вуковар халқы этникалық тұрғыдан әртүрлі болған және соғысқа дейін 28 этникалық топтан тұратын. Муниципалитет шекарасы бірнеше рет өзгергендіктен, 1961 және 1971 жылдардағы, сондай-ақ 1991 және 2001 жылдардағы халық санақтарында елеулі айырмашылықтар бар. Әсіресе Хорватиядағы соғыстан кейін жергілікті хорваттардың көп бөлігі Хорватияның басқа аймақтарына көшіп кетті немесе Батыс Еуропаға (әсіресе Германия мен Австрияға) эмиграциялады, ал көптеген сербтер Сербияға немесе Канадаға және Батыс Еуропаға көшіп кетті. Соғыстан кейін он бес жыл өткен соң, 2006 жылы қаланың этникалық құрамы хорваттар мен сербтердің шамамен бірдей үлесін көрсетті. Қала әлі де бөлінген күйде қалды, өйткені татуласудың терең сезімі қалыптаса алмады. Этникалық қауымдастықтар өзара сенімсіздік, бөлінген институттар және көңіліне түскен жағдайлармен бөлінеді. Хорват және серб балаларына арналған бөлек білім беру жүйесі сақталған. Хорваттар мен сербтерге қатысты инциденттер жиі орын алып тұрады, ал қоғамдық кеңістіктер ұсынатын қызметтерімен емес, онда жиналатын адамдардың ұлтымен анықталады. Тіпті кофеханалар да хорваттық немесе сербтік деп белгіленеді. 2013 жылы үкіметтің Вуковарда Хорватиядағы этникалық азшылықтардың құқықтары туралы конституциялық заңды іске асыру ниеті, онда қала халқының үштен бір бөлігінен астам құраған азшылықтарға өз тілдерін ресми мақсаттарда қолдануға құқық берілген, халық арасында айтарлықтай қарсылық тудырды.

In the years from 1948 until 1991 Vukovar's population increased quickly due to industrial development. Primarily it was immigration that fed the growth in the Vukovar region and in the town particularly. The region's population distribution changed notably too when the town of Ilok became the second largest town in the region. The most significant change was the forced displacement and internment of the German civilian population after World War II. The confiscated houses and properties were given to Croat and Serb colonists during the years of Socialist Yugoslavia. +National structure of the population of Vukovar: Year Total Croats Serbs Germans Hungarians Others 2021 23,536 14,605 63.02% 6,890 29.73% 450.19% 2200.95% 1,7767.55% 2011 27,683 15,881 57.37% 9,654 34.87% 580.21% 3471.25% 1,7436.30% 2001 31,670 18,199 57.5% 10,412 32.9% 580.2% 3871.2% 2,6148.3% 1990 44,639 21,065 47.2% 14,425 32.3% 940.2% 6941.5% 8,36118.8% 1971 30,222 14,694 48.6% 9,132 30.2% 600.2% 8352.8% 5,50118.2% 1948 17,223 10,943 63.5% 4,390 25.5% 540.3% 9135.3% 9235.3% 1931 10,242 5,048 49.6% 1,702 16.6% 2,67026.1% 5715.6% 2152.0% 1910 10,359 4,092 39.5% 1,628 15.7% 3,50333.8% 9549.2% 1831.8%

+National structure of the population in the municipality of Vukovar: Year of census total Croats Serbs Others 2001 31,670 18,199 (57.46%) 10,412 (32.88%) 3,059 (9.66%) 1991 84,024 36,910 (43.93%) 31,910 (37.98%) 15,204 (18.09%) 1981 81,203 30,157 (37.14%) 25,146 (30.97%) 25,903 (31.89%) 1971 76,602 34,629 (45.21%) 28,470 (37.17%) 13,593 (17.09%) 1961 54,707 24,527 (44.83%) 22,774 (41.63%) 7,406 (13.54%)

The Croats were in the majority in most villages and in the region's eastern part, whereas the Serbs dominated in the northwest. Vukovar's population was ethnically mixed and had 28 ethnic groups before the war. Since the boundaries of the municipality have changed a few times, there are significant differences in the population census between 1961 and 1971, and 1991 and 2001. Particularly since the war in Croatia, much of the native Croat population has moved to other areas of Croatia or emigrated to Western Europe (notably Germany or Austria) and many Serbs have either moved to Serbia or to Canada and Western Europe. Fifteen years after the war, in 2006, the city's ethnic makeup showed equal percentages of Croat and Serb residents. The city remains very divided, as a deeper sense of reconciliation has failed to take root. The ethnic communities remain separated by mistrust, divided institutions and disappointment. Separate schooling for Croat and Serb children remains in place. Incidents involving Croats and Serbs occur regularly, and public spaces have become identified not by the services they offer but by the ethnicity of those who gather there. Even coffee shops are identified as Croat or Serb. In 2013, the government's intention to implement in Vukovar the Constitutional Law on the Rights of Ethnic Minorities in Croatia that allowed for minorities, where they made up more than a third of a city's population, to be entitled to have their language used for official purposes, provoked considerable popular opposition.

Азшылық тілдер

2011 жылғы Хорватиялық халық санауы бойынша, қаланың серб халқы үштен бірінен асып түсті, бұл серб кириллицасының конституциялық түрде қорғалған қосымша ресми тіл мәртебесіне ие болуының заңдық шарты болып табылады. 2013 жылы бұл мәселе бойынша саяси пікірсайыс қайта жанданды, ол 2009 жылы серб кириллицасының жергілікті деңгейде халыққа қолжетімді деп жарияланғаннан кейін туған еді. 2021 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, сербтер үштен бір бөлігін құрамайды, бұл қалада серб кириллицасының ресми мәртебесіне конституциялық кепілдіктерді жояды. Дегенмен, Хорватия заңнамасы жергілікті билік органдарына азшылық халқының саны үштен бірінен кем болған жағдайда да қосымша ресми тілдерді енгізуге рұқсат береді (әсіресе, бірақ тек Истрия облысы ғана емес). 2021 жылғы халық санауының нәтижелері жарияланғаннан кейін Вуковар қаласының әкімі азшылық тіліне берілген қорғауды жою ниетін мәлімдеді. Кейбір сарапшылар, оның ішінде Хорватия Конституциялық сотының төрағасы Мирослав Шепарович, бұрын қол жеткізілген құқықтарды жоюды сынға алды.

Мәдени мұра

Соңғы соғыста қатты зақымдалған бірқатар маңызды ғимараттардың арасында 18 ғасырдағы Ельц ақсүйек отбасының Ельц сарайы, қала орталығындағы барокко стиліндегі ғимараттар, Францискан монастыры және Әулие Филипп пен Яков шіркеуі, су мұнарасы, Нобель сыйлығының иегері Лавослав Ружичканың туған үйі, Санкт-Николай православие шіркеуі, Сырмия округінің сарайы және тағы да басқалары бар. 1998 жылы Хорватияның бақылауына бейбіт түрде қайта қосылғаннан бері көптеген ғимараттар қайта жаңартылды, бірақ қалада әлі де көптеген қираған орындар сақталған. Қала сыртында, Илокқа қарай Дунай өзенінің жағасында Вучедол атты маңызды археологиялық ескерткіш орналасқан. Вучедол голубкасы (vučedolska golubica) деп аталатын ритуалдық ыдыс Вуковардың символы саналады. Вучедол сонымен қатар экскурсиялық мақсаттағы орын, оған балық аулаушылар мен суға түсушілер, әсіресе Орлов Отоктағы (Бүркіт аралы) құмды жағажайға жиі келеді. Вуковар синагогасы 1889 жылы салынған, ал 1941 жылы нацистер тарапынан қиратылған. 1958 жылға дейін қираған қалдықтары сақталды, содан кейін бұзылып кетті.

Жергілікті билік

2021 жылғы Хорватияның жергілікті сайлауынан кейін Вуковар қаласының Ассамблеясы 19 сайланған өкілден тұрады. Барлығы 23 138 сайлауға құқығы бар азаматтың 11 160-ы немесе 48,23%-ы сайлауға қатысты, ал 10 808 немесе 96,85%-ы жарамды деп танылды. 2023 жылғы Хорватияның ұлттық азшылықтар кеңестері мен өкілдерін сайлауында Вуковар қаласының 15 мүшелі азшылықтар кеңесін сайлауға венгрлер, паннониялық русиндер және Вуковар сербтері заң талаптарын орындады, ал Хорватия украиндары өздерінің жеке өкілдерін сайлады.

Вуковар қалалық мұражайы

Вуковар қалалық мұражайы 1948 жылы доктор Антун Бауэр қаласына римдік монеталар, жиһаз, қару-жарақ және суреттер сыйлаған арқасында құрылды. Музей ескі барокко орталығындағы Почта үйінде басталып, 1966 жылы Эльц қамалына көшірілді. 1991 жылға дейін мұражайда төрт бөлімде 50 мыңға жуық экспонат сақталды:

Мұражай Вуковар тарихын тарихқа дейінгі дәуірден бастап қазіргі заманға дейін көрсетеді. Оның ең маңызды жинақтарына Вучедол археологиялық қазбаларынан алынған заттар және Мәдениет және тарих жинағы кірді, онда құжаттар, жиһаз және өнер туындылары бар, сонымен қатар Вуковар тұрғындарының және Эльц отбасының өмірін шынайы бейнелейді. Вуковардың мәдени жаңғыртуына, қираған қаланы қайта жаңғыртуға және жергілікті қоғамды жұмысына тартуға атқарған еңбегі үшін Вуковар қалалық мұражайы Испанияның Сан-Себастьян қаласында өткен Еуропалық мұражай форумының беделді Еуропалық Силлетто сыйлығын – EMYA 2016 жүлдесін алды. Бауэр коллекциясы мен өнер галереясы ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы хорват өнерінің толық шолуын ұсынады, екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы кезеңге ерекше назар аударады. Мыңнан астам өнер туындыларының ішінде Влахо Буковац, Мато Селестин Медович, Ико Кришняви, Иван Мештрович, Фран Кришинич, Эмануэль Видович және тағы да басқалардың туындылары бар. Нобель сыйлығының лауреаты Лавослав Ружичканың естелік мұражайы, ол туған үйінде орналасқан, 1939 жылы химия саласындағы осы беделді сыйлықты алған ғалымның өмірінен және еңбектерінен түпнұсқа құжаттар мен медальдарды көрсетеді. Югославия Коммунистік партиясының 2-ші съезінің естелік мұражайы 1920 жылы съездің өткен бұрынғы Гранд-готельдегі Жұмысшылар үйінде орналасқан. Бұл жерде еңбек қозғалысының дамуына және Югославия Коммунистік партиясының құрылуына қатысты материалдар көрсетілді. Хорватияның тәуелсіздік соғысы кезінде Эльц қамалы көп зардап шекті, онда сақталған коллекциялар да зақымдалды: кейбір экспонаттар толығымен жойылды, кейбіреулері жоғалып, табылмай қалды, ал кейбіреулері Сербияға әкетілді. Хорватия Республикасының Мәдениет министрлігінің жылдар бойғы күш-жігері мен дипломатиялық әрекеттерінің нәтижесінде коллекцияның бір бөлігі 2001 жылдың 13 желтоқсанында Вуковарға қайтарылды. 1991-1997 жылдар аралығында Вуковар қалалық мұражайы Загребтегі Мимара мұражайында жұмыс істеді. 1992 жылдың соңында хорват және жақын арада еуропалық суретшілердің Вуковар қаласына сыйлықтарынан тұратын «Вуковар мұражайындағы эмиграция» деген атаумен коллекция құрылды. Бүгінгі күні бұл коллекцияда 1400-ден астам қазіргі хорват және еуропалық өнер туындылары жиналған. Бұл коллекция Вуковардың мәдени жаңғыртуының бастауы болды және қазіргі уақытта қалпына келтірілген Эльц қамалында, мұражайдың тұрақты коллекциясының бөлігі болып табылатын басқа мұражай коллекцияларымен бірге көрсетілуде. Қайта жаңартылғаннан кейін Эльц қамалы кешені бірегей мұражай және галерея, ғылым және мультимедиа орталығы болып табылады, ол мәдени мұраны ұлттық сәйкестіктің және осы аймақтағы өмірдің жалғастығының элементі ретінде сақтайды және ұсынады. 2013 жылы Вуковар қалалық мұражайы Хорватия Республикасындағы туризмді дамытуға қосқан ерекше үлесі үшін беделді Антон Штифанич сыйлығын жеңіп алды, ал 2014 жылы Simply the Best сыйлығына ие болды.

The Heritage Museum displayed the history of Vukovar from prehistory to modern times and some of its most important collections included the items excavated at the archaeological site Vučedol and the Culture and History Collection, which contained documents, furniture, and pieces of art, and provided an authentic display of the life of the citizens of Vukovar and the Eltz family. For its work on the cultural restoration of Vukovar, revitalizing the devastated city and involving the local community in its work, the Vukovar Municipal Museum received the prestigious European Silletto award – EMYA 2016, awarded by the European Museum Forum in San Sebastian, Spain. Bauer Collection and Art Gallery contained the most complete overview of modern Croatian art from the end of the 19th and the early 20th century with special emphasis on the period between the two world wars. Among more than one thousand pieces of art the Collection contained the works of Vlaho Bukovac, Mato Celestin Medović, Ico Kršnjavi, Ivan Meštrović, Fran Kršinić, Emanuel Vidović, and many others. Memorial Museum of the Nobel Prize Winner Lavoslav Ružička, located in the house where he was born, it displayed original documents and medals from the life and work of the Nobel Prize winner, who received this prestigious award in 1939 for chemistry. Memorial Museum of the 2nd Congress of the Communist Party of Yugoslavia was located in the Workers' Hall building, former Grand Hotel, where the congress was held in 1920. The materials connected to the development of the labour movement and the founding of the Communist Party of Yugoslavia was exhibited and presented here. During Croatian War of Independence, Castle Eltz suffered significant damage and the collections which were kept there were also damaged: some of the exhibits were completely destroyed, some have disappeared and cannot be recovered, and some of them were taken to Serbia. After years of effort and diplomatic activity by the Ministry of Culture of the Republic of Croatia that part of the collection was returned to Vukovar on 13 December 2001. In the period from 1991 to 1997 the Vukovar City Museum was operating in the Mimara Museum in Zagreb. Near the end of 1992 a collection was founded with the name Vukovar Museum in Exile which began the creation of a collection of donations by Croatian, and soon after also European, artists for the City of Vukovar. To this day that collection has gathered over 1400 pieces of modern Croatian and European art. This collection represented the beginning of the cultural restoration of Vukovar and it is displayed at the restored Castle Eltz today, along with other museum collections which are part of the permanent collection of the museum. Now that it is renovated, the Castle Eltz complex represents a unique museum and gallery , science, and multimedia centre, which preserves and presents cultural heritage as an element of national identity and the continuity of life in this area. In 2013 the Vukovar City Museum won a prestigious Anton Štifanić Award for special contributions to the development of tourism in the Republic of Croatia and in 2014 won the Simply the Best award.

Вучедол мәдениет мұражайы

2015 жылғы 10 маусымда ашылды. Хорватиядағы ең заманауи мұражайлардың бірі. Мұражайдың бір жағы Дунай өзенінің жағасына жақын орналасқан, ал екінші жағы төрт қабатқа созылып, төбеде жатыр. Оның жалпақ жасыл шатыры археологиялық ескерткішке дейін созылатын жаяу жол қызметін атқарады. Тұрақты көрме 19 бөлмеде, шамамен 1200 шаршы метр аумақта ұсынылған. Заманауи технологиялар, мультимедия және интерактивті мазмұндармен қатар, 12 еуропалық елге тараған Вучедол мәдениетінің қоныстарындағы өмір салты көрсетілген.

Оқиғалар

Вуковар қаласында жыл бойы көптеген мәдени шаралар өтеді. Әрине, ең маңыздысы – Дунай аймағындағы Вуковар кинофестивалі. Вуковар кинофестивалі көптеген ерекшеліктерімен көзге түседі. Бұл Дунай аймағы елдері қауымдастығының жалғыз кинофестивалі және Дунай өзенінде тікелей өткізілетін жалғыз фестиваль. Оның мақсаты – аймақтың кинорежиссерлерінің шығармашылық дамуын қолдау және насихаттау, сондай-ақ Отан соғысында қираған қаланың мәдени жаңғыруына үлес қосу. Фестивальдің тақырыбы – Дунай аймағы елдерінің фильмдері, ол Вуковардың Дунай аймағы қауымдастығының хорват бөлігінің орталығы ретіндегі орнымен логикалық байланыста. Дунай арқылы мәдени ықпал әрдайым тараған. Вуковар кинофестивалі осы аймаққа бағытталған жалғыз кинофестиваль болғандықтан, халықаралық деңгейде Дунай аймағы елдерінің кинорежиссерлерін байланыстыруға тырысады, олардың киноиндустриясы әлемдегі ең дамыған салалардың бірі болып табылады. Вуковар камералық музыка фестивалі маусымның бірінші жартысында Эльц қамалының, Санкт-Рок шіркеуінің және Вуковардағы Санкт-Филип және Яков шіркеуінің аумағында өтеді және дәстүрлі түрде Загреб филармониясының концертімен басталады. Фестивальге Хорватия мен Еуропадан келген жеке орындаушылар мен камералық ансамбльдер қатысады. Вуковар қуыршақтар көктем фестивалі 1996 жылы ұлттық театр конференциясы ретінде құрылды. Жыл сайын шамамен 15 қуыршақ театры өнер көрсетеді және фестивальдің бес күнінде олар Вуковарско-Сриемская округінің қалалары мен муниципалитеттерінде шамамен 100 қойылым қояды. Фестивальдің орталығы – Вуковар қаласы, онда 16 спектакль ойналады және түрлі семинарлар мен марапаттау рәсімі өтеді (хорват қуыршақ театрына қосқан үлесі үшін өмірлік жетістіктері үшін сыйлық тапсырылады). Фестиваль жыл сайын, Пасхаға дейінгі қасиетті аптаның алдындағы аптада өтеді. 2011 жылы фестивальге Хорватия мен шетелден (Пец, Мостар) 16 қуыршақ театры қатысты. Вючедольдегі Сент-Винко күні – дәстүрлі түрде жыл сайын 22 қаңтарда Голдшмидт шаруашылығында өткізілетін шара. Бұл шара жүзімдіктердегі жұмыс жылының басталуын белгілейді және жүзімдіктерді баталаудан басталады. Дәстүр бойынша жүзім бұталарына шұжық пен басқа да дәмді ет өнімдері ілінеді, себебі үлкен шұжықтарды жүзім бұталарына іліп қою олардың жемістілігін арттырады және жүзім шоқтарының үлкен болуына себеп болады. Сол күні түстен бұрын мұз түйірлері немесе қар еріп, құсқырлар суға түсетін көлдіктер пайда болса, жыл жемісті болады және шараптан суға түсуге болатынша көп шарап өндіріледі деп есептеледі. Мәдени және өнер бағдарламасымен бірге бұл шара нағыз жүзімдік тәжірибесін ұсынады, қыздырылған шарап пен қонақтар өздері дайындап, татып көре алатын дәмді тағамдар бар. Бонофест жыл сайын мамыр айының ортасында өткізіледі. Бұл – Киелі Филип және Яков шіркеуінде өткізілетін рухани музыка фестивалі. Фестивальдің екі кешінде кәсіби комиссия таңдаған музыканттар өнер көрсетеді. "Этно" жәрмеңкесін жыл сайын Вуковар қаласының туристік басқармасы ұйымдастырады және қыркүйек айында қала орталығындағы "Гранд қонақ үйі" ғимаратында өтеді. Әр түрлі қолөнершілер, шарапшылар және басқа да өндірушілер Хорватияның осы бөлігінің мұрасын көрсететін қолөнер бұйымдарын сатады. Вуковардағы Рождество мерекесі Адвент кезеңінде төрт апта бойы музыкалық және қойылымдық шаралармен аталады. Әр шараның ерекшелігі – дәстүрлі шамдарды жағу рәсімі. "Вуковардағы үнсіз түн" – Хорватия ұлттық теледидарының дәстүрлі Рождество концерті. Бұл мереке Вуковардың Рождество мерекесі аясында Санкт-Филип және Яков шіркеуінде өтеді. Рождество жәрмеңкесі Рождестводан бірнеше күн бұрын өтеді. "SVI zaJEDNO HRVATSKO NAJ" – хорваттың материалдық емес мәдени мұрасы фестивалі, ол мамыр айының басында Вуковар қаласының күнін тойлау аясында өткізіледі.

In Vukovar during the year there are many cultural events. Certainly the most important is the Danube region Vukovar Film Festival. The Vukovar Film Festival is unique due to many things. It is the only film festival of the community of Danube region countries and the only one held literally on the Danube. It is designed to promote and spread the creative development of filmmakers from the region and it is organised with the intent to contribute to cultural restoration in the city destroyed in the Homeland War. The theme of the festival, the films from the Danube region countries, is logically connected to Vukovar as a centre of the Croatian part of the community of the Danube region. Cultural influences have always spread along the Danube. Since the Vukovar film festival is the only film festival focused on this region, on the international level it seeks to connect filmmakers from the Danube region countries, whose film making industries are some of the most vital in the world. The Vukovar Chamber music Festival is held in the first half of June at the area of Castle Eltz, the Chapel of Saint Rok, and the Church of Saint Filip and Jakov in Vukovar, and it traditionally starts with a concert by the Zagreb Philharmonic Orchestra. The guests of the festival are solo performers and chamber ensembles from Croatia and Europe. The Vukovar Puppet Spring Festival was founded in 1996 as a national theatre conference. There are around 15 puppet theatres performing every year and in the five days of the festival they give around 100 performances in the towns and municipalities of Vukovarsko Srijemska County. The centre of the festival is the town of Vukovar where 16 performances are played and where various workshops and an awards ceremony are held (for the award for life achievement in contribution to Croatian puppetry). The festival is held at the same time every year, the week before the Holy Week before Easter. In 2011 there were 16 puppet theatres from Croatia and abroad (Pecs, Mostar) that participated the festival. Saint Vinko's Day in Vučedol is an event held traditionally every year on 22 January at the Goldschmidt farm grounds. This event marks the beginning of the year's work in the vineyards and it starts with a blessing of the vineyards. Sausages and other cured meat products are hung on the vines, because of a tradition that by hanging large sausages on the vines, the grape vines will be more fruitful and the grape clusters will be large. The same legend claims that if on that day, before noon, icicles or snow melts and creates puddles in which a sparrow can bathe, the year will be fruitful and there will be so much wine that people can bathe in it. Along with an accompanying culture and art programme, this event represents a true vineyard experience, with mulled wine and delicacies that the visitors may taste or prepare for themselves, on the fire. Bonofest is held every year in the middle of May. It is a festival of spiritual music held in the church of Saint Filip and Jakov. The two evenings of the festival feature musicians who were selected by a committee of professionals. The Ethno fair is organised each year by the Vukovar City Tourist Board and takes place in September in the city centre in the "Hotel Grand" building. Various craftsmen, winemakers and other manufacturers sell their handmade products which represent the heritage of this part of Croatia. The Vukovar Advent Festivities start four weeks during Advent during which a series of musical and performance events are organised. Each event is special as the traditional lighting of the candles is performed. Silent night in Vukovar is a traditional Christmas concert of Croatian National Television. It is held during Vukovar's Advent Festivities in the Church of St. Philip and James
The Christmas Fair is held a couple of days before Christmas. ‘SVI zaJEDNO HRVATSKO NAJ’, festival of non material Croatian cultural heritage, held as part of the Vukovar City Day celebration at the beginning of May.

Экономика

Вуковар порты Дунай өзенінің ағысы бойында, оң жағалауында орналасқан және Вуковар аймағындағы ең ірі ресми концессионер болып табылады. Компания өзінің қызметін жалпы және көлемді жүктерді тасымалдауға бағыттайды. Порт (ұзындығы 850 м, ені 45 м) өзеннің басты арнасында орналасқан, бұл су деңгейіне қарамастан жыл бойы кеме қатынасын қамтамасыз етеді. Порт 2009 жылы 123 570 тоннадан 2011 жылы 295 199 тоннаға дейін өнімділіктің өсуін және жүк тасымалының көлемінің артуын тіркеді. Тасымалдаудың басым бөлігі көлемді жүктерді құрады (2011 жылы 237 119 тонна), ал қаптамаланған тауарлар мен ауыр жүктердің үлесі 58 080 тоннаны құрады. Вуковар экономикасы ауыл шаруашылығы, сауда, жүзім шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі, құрылыс материалдары өнеркәсібі, аяқ киім өнеркәсібі және туризмге негізделген. Вуковар – Дунайдағы ең ірі хорват қаласы және өзен порты. Оның экономикасы сауда, егіншілік, жүзім шаруашылығы, мал шаруашылығы, тоқыма, азық-түлік өңдеу өнеркәсібі, аяқ киім өнеркәсібі және туризмге негізделген. Дегенмен, Вуковардағы порт инфрақұрылымы, толыққанды жаңартылмағандықтан, қазіргі нарық талаптарына толыққанды сай келмейді. Порт аумағының жоспарлауы, әсіресе теміржолға және кемежайдың операциялық аймағына қол жеткізу, технологиялық тұрғыдан жетілмеген және нарықтық стандарттарға сәйкес келмейді. Сондай-ақ, қойма сыйымдылығы жетіспейді. Бұл факторлар портта көрсетілетін қызмет сапасына әсер етеді және порттың бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді. Вуковарда орналасқан аяқ киім өндіруші «Борово» зауыты 1991 жылы соғыс кезінде қирап, бұзылды. Өз өркендеген кезеңінде 24 000 жұмыскерді жұмысқа алып, аяқ киім өндірісіндегі инновациялар арқылы шетелдік нарықтарға енуге тырысты, бірақ бүгінде 1000-нан аспайтын жұмыскер қызмет етеді. 1931 жылдың 7 маусымында «Борово» зауытын чех кәсіпкері Томаш Бата құрды. «Борово» зауыты әлемдегі «Bata Shoes» зауыттарының санатында болды. 1933 жылы резеңке және техникалық тауарларды өндіру басталды, ал Бата резеңке өнеркәсібінде сол кездегі Югославия Корольдігінің алғашқы компанияларының біріне айналды. 1947 жылдан бастап 1980-жылдардың соңына дейін «Борово» Еуропаның осы бөлігінде аяқ киім мен резеңке өндірісі мен сатудағы ең ірі және экономикалық жағынан ең қуатты компанияға айналды. «Борово» зауыты жылына 20 миллионнан астам жұп аяқ киім, мыңдаған тонна автокөлік резеңкесі мен резеңке техникалық бұйымдарын өндірді, бүгінгі зауыттарда 600-дан астам дүкені бар 22 000 адам жұмыс істеді. Бұл кезең Еуропа және басқа елдерге экспорттың айтарлықтай өсуімен ерекшеленді. «Бизнес-инновациялық орталық» (БИК) Вуковар – компанияның көлемі мен даму деңгейіне қарамастан, инновациялық және технологиялық бағытталған кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған тұжырымдама. Орталықтың мақсаты – технологиялық компанияларды олардың өмірінің барлық кезеңдерінде тарту немесе құруына және өсуіне ынталандыру, сондай-ақ оларға жұмыс орындары, инновацияларды қолдау, өсу және экспорт сияқты қызметтердің толық спектрін ұсыну. Соғыс аяқталғаннан бері Вуковардың инфрақұрылымының көп бөлігі қалпына келтірілмеген, ал жұмыссыздық деңгейі 40 пайызға жетеді деп есептеледі.

Port of Vukovar is situated on of the downstream flow of Danube river, on its right coast, and is the biggest official concessioner in the Vukovar region. The Company focuses its business on the transshipment of general and bulk cargo. The Port (850m long and 45m wide) is conveniently situated on the main current of the river, enabling navigation throughout the whole year regardless of water level. The Port recorded productivity growth and increase in cargo transshipment from 123,570 tons in 2009 to 295,199 tons in 2011. The majority of transshipment was in the category of bulk cargo (237,119 tons in 2011), while packaged goods and heavy cargo accounted for a total of 58,080 tons. The economy of Vukovar is based on agriculture, trade, viticulture, food industry, textile industry, building materials industry, footwear industry and tourism. Vukovar is the largest Croatian town and river port on the Danube. Its economy is based on trade, farming, viticulture, livestock breeding, textiles, the food processing industry, the footwear industry and tourism. However, the port infrastructure in Vukovar, only partly reconstructed, still does not meet the requirements of the market. The layout of the port area, particularly the access to railway tracks and the quay operational area, are technologically inappropriate and not compatible with market standards. There is also a lack of warehouse capacity. Altogether, it affects the quality of the service provided in the Port and thus decreases the port competitiveness. Borovo, a manufacturer of footwear located in Vukovar, ended up devastated and demolished in 1991 during the war. In its prime it employed 24,000 employees and tried to break into foreign markets with innovations in the manufacture of footwear, but today there are fewer than 1000 employees. On 7 June 1931, Borovo was founded by Czech industrialist Tomáš Baťa. Borovo Factory was one of the few Bata Shoes factories in the world. In 1933, the production of rubber and technical goods started, and Bata in the gum industry became one of the first companies in the then Kingdom of Yugoslavia. Between 1947 and the end of the 1980s, Borovo grew into the largest and most economically most powerful company in the production and sale of footwear and rubber in this part of Europe. Borovo Factory produced more than 20 million pair of shoes a year, thousands of tons of auto rubber and rubber technical goods, 22,000 people were employed at today's factories with more than 600 stores across the country. This time was marked by the significant export to European and other countries. The Business Innovation Centre BIC Vukovar is a rounded concept for the support of innovative, technologically oriented entrepreneurship independent of the size or maturity of the company. The goal of this centre is to attract or provide incentives for the creation and growth of technologically oriented companies in all phases of their life cycle and provide them with a complete package of services to support their businesses, from workspaces, support for innovations, growth and export, as well as various intellectual and administrative services. Since the end of the war, much of the infrastructure in Vukovar has remained unrestored and unemployment is estimated to stand at 40 percent.

Тарих және қазіргі заман

Экономикалық және әкімшілік тұрғыдан Вуковар білім беру, мәдениет және денсаулық сақтау орталығы ретінде дамыды. 1730 жылдардан бастап Вуковарда халықтық білім беру кеңінен тарады. Францискандық мектептен Олд Вуковарда бастауыш мектеп ашылды. Жаңа Вуковардың өз мектебі болды. Балаларға арналған конфессиялық мектептер, сондай-ақ православиелік еврей діні, неміс, серб православиелік және венгр мектептері жұмыс істеді. 1886 жылы кәсіптік училище, ал 1891 жылы гимназия құрылды. 1763 жылдан бастап Вуковарда диплом алған алғашқы дәрігер жұмыс істеді, ал 1791 жылы дәріхана ашылды. Алғашқы шағын аурухана тек 1857 жылы ашылды. 1867 жылы баспахана ашылды, сонда алғаш рет «Der Syrmier Bote» неміс газеті жарық көрді. Вуковарда жеті бастауыш мектеп және бес орта мектеп бар, оның ішінде бір гимназия (Gymnasium Vukovar) және бір музыка мектебі. Қалада экономика және сауда, құқық және кинезитерапия салаларында оқу мүмкіндіктерін ұсынатын Лавослав Ружичка политехникалық институты да орналасқан. Сонымен қатар, Сплит университеті Вуковарда ақпараттық технологиялар, экономика және құқық бойынша сыртқы оқу жүргізеді. Осиек университеті де экономика және құқық мамандықтары бойынша бағдарламалар ұсынады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Вуковарда 30-ға жуық қоғамдық ұйым жұмыс істеді. Ән айту, оқу, спорт және қолдау көрсету қоғамдарының өз оқу залдары болды, концерттер мен кештер ұйымдастырылды. Қоғамдар көбінесе ұлттық принцип бойынша құрылды. Хорват тіліндегі алғашқы қойылым 1821 жылы өтті, ол францискандық монастырьдың қамқоршысы Грга Цеваповичтің драмалық туындысы болды. Хорватияның ең беделді қоғамы – «Дюнав» әншілер қоғамы. 1922 жылы Вуковарда Хорватия үйі ашылды, ол барлық мәдени шараларға арналған орынға айналды. ФК Вуковар '91 стадионы, "Лиева Бара" спорт және демалыс орталығы (жекпе-жек залымен), Борово Населье теннис орталығы, теннис корты мен атпен саяхаттау мүмкіндігі бар "Хргович" спорт орталығы, атыс полигоны, "7 төбе" және бірнеше футбол стадионы, оның ішінде Вуковар қалалық стадионы мен ФК Вутекс Слога стадионы бар. Қазіргі уақытта Хорватиядағы ең заманауи бассейн кешені 2017 жылдың наурыз айында Вуковарда ашылды. Бассейн кешені Вуковар қаласының орталығынан 5 км қашықтықта орналасқан. 50x25 метрлік жабық бассейн бар. Сонымен қатар, 22x12 метрлік және 25x12 метрлік екі кішкентай ашық бассейн де бар. Бассейн кешенінің ішінде фитнес залы, сауна, киім ауыстыру бөлмелері және мейрамхана орналасқан. Осы спорт кешенінің ішінде барлық жабық спорт түрлеріне, боксқа, гимнастикаға, фитнеске және боулингке арналған спорт залы да бар.

In accordance with its position in the economic and administrative terms of Vukovar developed in educational, cultural and health centre. For the 1730th Vukovar has developed popular education. From the Franciscan School has developed elementary school in Old Vukovar. New Vukovar has its own school. They worked and denominational schools for children and Orthodox Jewish religion, and schools in the German, Serbian orthodox and Hungarian. Apprentice school was established in 1886. year, a gymnasium 1891st. The first doctor with a diploma has been working in Vukovar since 1763, and the pharmacy was opened in 1791. The first small hospital was opened only in 1857. Printing was opened in 1867 when they first came out and Vukovar in German newspaper Der Syrmier Bote. Vukovar has seven primary schools and five high schools, including one gymnasium (Gymnasium Vukovar) and one music school. The city is also home to the Lavoslav Ružička polytechnic, which offers study opportunities in the fields of economics and trade, law and kinesitherapy. Additionally, the University of Split runs dislocated studies in information technology, economics and law in Vukovar. Similarly, the University of Osijek offers programmes in economics and law. In the period up to the First World War, about 30 societies were active in Vukovar. Singing, reading, sports and support societies had their own reading rooms, organized concerts and parties. Societies were often organized on a national basis. The first performance in the Croatian language was held in 1821, it was a dramatic work by the guardian of the Franciscan monastery Grga Cevapovic. The most influential Croatian society is the "Dunav" singing society. In 1922, the Croatian Home was opened in Vukovar, a place for all cultural events. stadium FC Vukovar '91, sport and recreation center "Lijeva Bara" with a hall for martial arts, Borovo naselje Tennis Centre, Sports Centre "Hrgović", with tennis courts and horse riding, firing range, "Hill 7" as well as several football stadiums including Vukovar City Stadium and the FC Vuteks Sloga Stadium. Currently the most modern swimming pool complex in Croatia is open in March 2017 in Vukovar. Pool complex is located about 5 km from city centre of Vukovar. Available is indoor swimming pool 50 x 25 metres. Also there are two smaller outdoor pools 22x12 metres and 25x12 metres. Inside swimming complex is also fitness room, sauna, dressing rooms, restaurant. Inside same sport complex is also sport hall available for all indoor sports, boxing, gym, fitness, bowling.

Халықтық мәдениетте қолдану

Вуковар қоршауы 2005 жылы танымал норвегиялық криминал жазушысы Джо Несбоның "Құтқарушы" романының маңызды бөлігі болып табылады. Оның сюжетінде қоршаудан аман қалған адамдар Ослоға келіп, инспектор Гарри Хоул шешуге тиіс кісі өлтіру құпиясында маңызды рөл атқарады. "Harrison's Flowers" – 2000 жылғы француз соғыс драмасы, режиссері Эли Шураки, Изабель Элльсеннің "Diable à l'avantage" романы негізінде түсірілген. Оқиға Вуковар шайқасы кезінде өтеді, оның ортасында америкалық әйел (Энди Макдауэлл) жоғалған күйеуін, қоршау кезінде із-түссіз жоғалған Харрисон атындағы журналисті іздейді. Фильм АҚШ және Чехияда түсірілді. Басты рөлдерде: Энди Макдауэлл, Элиас Котеас, Брендан Глисон, Адриен Броди және Дэвид Стратерн. Сербия Республикасы Крайинаның қалаға басып кіру кезінде серб режиссері Боро Драшкович "Вуковар, една прича" ("Вуковар: А Story", сондай-ақ "Vukovar poste restante" деп те белгілі) фильмін түсірді. Фильм 67-ші "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша Сербиядан ұсынылды, бірақ номинацияға ілікпеді. Ол соғысқа қарсы фильм де, соғыс пропагандасы да деп сипатталған. 1991 жылғы қоршау және ЮНА жауынгерлері жасаған ауруханадағы қырғын хорват әнші-авторы Ненад Бахтың "Vukovar" әнінде еске алынады. "ER" сериалындағы доктор Лука Ковач рөлін ойнаған Горан Вишнич Вуковардан шыққан деп есептеледі.

Шетелдік өкілдер

Сербия Республикасының Вуковар қаласындағы Бас консулдығы.