Кіріспе

Мидың өкпелеуді басқаратын мидың мишақшалық құрылымы Ми дің ұзыншақ мишақшасындағы жұптасқан құрылым, бұл циркумвентрикулярлық орган, оның өткізгіш капилляры мен сезім нейрондары бар, бұл оның қос рөлін қандағы айналымдағы химиялық хабаршыларды анықтауға және оларды нейрондық сигналдар мен желілерге айналдыруға мүмкіндік береді.

Құрылымы

Ареа postrema - төртінші қарыншаның төменгі-арқа шегінде орналасқан жұптасқан шығыңқылық. Пострем аймағының субөңірлік капиллярлық тығыздығы ішке жақын интерфейсте ең жоғары болды және қасындағы жалғыз ядроның (СН) капиллярлық тығыздығынан және бесік жүйенің арқалық моторлық ядросынан екі есе тығыз болды. Пострем аймағының физиологиялық субрегионалдық зерттеулері оның қан көлемі салыстырмалы түрде үлкен екенін, ал қан ағыны мен қан маркерлерінің транзит уақыты салыстырмалы түрде баяу екенін көрсетті, осылайша гормондар немесе таратушылар сияқты айналымдағы қосылыстарды сезгіш қабілетін күшейтті.

Химиорецепция

Ареа postrema - бұл циркумвентрикулярлық мүшелердің бірі, қандағы уларды байқайды және құсуды тудыратын орталық ретінде әрекет етеді. Пострема аймағы - бұл хомеостаздық интеграция орталығы, ол химиялық рецепторлардың қоздыру аймағы ретінде қызмет етеді. Бұл қанның айналымындағы сигналдарды жоғары өткізгіштігі үшін субөңірлік капиллярлық маманданған тығыз тамырланған құрылым, бұл қан мен ми мидың сұйықтығында әртүрлі химиялық хабаршыларды анықтауға мүмкіндік береді.

Зақым

Пострем аймағының зақымдануы, негізінен зақымдану немесе абляция салдарынан, пострем аймағының қалыпты функцияларының жүзеге асуына кедергі келтіреді. Бұл абляция әдетте хирургиялық жолмен және пострема аймағының дененің қалған бөлігіне нақты әсерін анықтау мақсатында жүргізіледі. Астральды аймақ асқазанның, ішектің, бауырдың, бүйректің, жүректің және басқа да ішкі мүшелердің сезім нейрондарының ақпаратын алу үшін миға кіру нүктесі ретінде әрекет ететіндіктен, әртүрлі физиологиялық рефлекстер ақпаратты беру үшін астральды аймаққа арқа сүйеледі. Аэропострем организмнің химиялық жағдайын тікелей бақылайды. Пострема аймағының зақымдануын кейде "орталық ваготомия" деп атайды, өйткені олар мидың дене физиологиялық жағдайын оның вагус жүйкесі арқылы бақылау қабілетін жояды. Осылайша, бұл зақымдар улы заттарды анықтауға кедергі келтіреді, сондықтан организмнің табиғи қорғанысы іске қосылмайды. Бір мысалда Бернштейн және басқалар жасаған тәжірибелер келтірілген. Бұл жағдайда литий хлориді жоғары концентрацияда уытты әсер етеді. Есірткілер химиялық затты байқай алмағандықтан, олар тәттіден аулақ болу үшін психологиялық процедураны қолдана алмады, бұл мысықты литиймен жұпталған сахарин ерітіндісін үнемі жұтып отыруға мәжбүр етті. Бұл нәтижелер аймақтық пострема зақымданулары бар тышқандар литий хлориді шартты емес ынталандыру ретінде қолданылған кезде қалыпты шартты дәмді жеккөрушілікке ие бола алмайтындығын көрсетеді. Тамақ тағамдарын жеуге бейімделуден басқа, аймақ пострема зақымданулары бар тышқандар токсиннің енгізілуіне байланысты басқа да мінез-құлықтық және физиологиялық реакцияларды орындай алмады және бақылау тобында болды, мысалы, ішке жатып, асқазанды босатуды кешіктіру және гипотермия. Мұндай тәжірибелер пострема аймағының маңыздылығын тек организмдегі уытты заттарды анықтау үшін ғана емес, сонымен қатар токсинге көптеген физикалық жауаптарда да көрсетеді.

Допаминнің әсері

Площадь postrema сонымен қатар Паркинсон ауруын талқылауда маңызды рөл атқарады. Паркинсон ауруын емдеуге арналған допаминді қолданатын дәрілер пострема аймағына қатты әсер етеді. Бұл дәрілер допаминді ынталандырады және Паркинсон ауруы әсер еткен қозғалыс функцияларын қалыпқа келтіруге тырысады. Бұл жұмыс істейді, себебі жүйке клеткалары, әсіресе, қозғалыс реттеуде маңызды рөл атқаратын базальдық ганглиялар, Паркинсон ауруының негізгі патологиясы, дофаминді нейротрансмиттер ретінде пайдаланады және дофамин концентрациясын арттыратын немесе дофамин рецепторларын ынталандыратын дәрілермен белсендіріледі. Допамин сондай-ақ допрема аймағын ынталандырады, өйткені мидың бұл бөлігінде допамин рецепторларының тығыздығы жоғары. Пострем аймағы қанның уыттылығындағы өзгерістерге өте сезімтал және қанда улы немесе қауіпті заттардың бар екенін сезеді. Қорғаныс механизмі ретінде, аймақ postrema одан әрі улануды болдырмау үшін құсуды тудырады. Допамин рецепторларының жоғары тығыздығы пострема аймағында допаминді күшейтетін дәрілерге өте сезімтал етеді. Пострема аймағындағы дофамин рецепторларын ынталандыру мидың осы құсу орталықтарын белсендіреді; сондықтан да жүрек айну антипаркинсоникалық препараттардың ең жиі кездесетін жанама әсерлерінің бірі болып табылады.

Тарих

Пострем аймағын алғаш рет швед анатомы, антропологы және гистология профессоры Магнус Густав Ретциус атап, мидың жалпы анатомиясында орналастырды. 1896 жылы ол екі томдық монографиясын жариялады. 1975 жылы бірнеше сүтқоректілердің postrema аймағындағы нейрондардың дәлелдері жарияланды. Ғалымдар құсуды зерттеуге 50-ші жылдары көбірек қызығушылық танытты, бәлкім, қоғамның сәулелену ауруы туралы хабардарлығы артуына байланысты, сәулеленуден кейін құсудан көптеген науқастар қайтыс болды. Зерттеулер мидың екі аймағының пайда болуын көрсетті: бірі, төртінші қарыншада орналасқан, координациялық функциясы жоқ, құсу үшін химиосенсор және екеуі, мидың ұзыншақ жасушасының бүйірлік торлы түзілімінде орналасқан, химиосенсорлық функциясы жоқ, құсу координаторы. 1953 жылы Борисон мен Ван химиялық сенсордың ми дің ішке түсуін қозғайтын аймақ ретінде әрекет ететінін анықтады. Мысықтар мен иттерді үлгі организмдер ретінде пайдаланып, олар мидан осы триггерлік аймақты алып тастау жануарларда белгілі бір химиялық заттарды қанға енгізгеннен кейін тікелей құсудың алдын алуға мүмкіндік беретінін анықтады, бұл триггерлік аймақ пен құсу әрекеті арасындағы байланысты көрсетеді. CTZ анатомиялық тұрғыдан ұзын тамырдың оң жағындағы аймақта орналасқан. Аймақ постремасы анатомиялық тұрғыдан 60 жыл бұрын анықталып, аталып кеткен, бірақ оның рөлі кейіннен оның ренжітудегі рөлі расталғанға дейін белгісіз болып қалды.

Қазіргі зерттеулер

Қазіргі таңда әлемде бұл аймақтың функциялары туралы зерттеулер жалғасуда. 1900 жылдардың ортасында зерттеушілер зерттеу жүргізгендей, еркелетудегі рөлінен тыс, аймақ постремасының қызметі басқа автономды функциялармен тығыз байланысты, мысалы, тамақ қабылдауды реттеу, дене сұйықтығы гомеостазы және жүрек-қан тамырларын реттеу мінез-құлық зерттеулері және электрофизиологиялық зерттеулер арқылы. 2007 жылы Жапонияда аймақтық пострема нейрондарының клеткадан тыс АТФ әсерінен қозғызу механизміне зерттеу жүргізілді. Қондырғының барлық жасушаларын жазу әдістері секілді, мысық миының кесінділеріне де қолданылды. Нәтижелер АТФ-ға жауаптардың көпшілігі қоздырғыштық екенін және олар postrema аймағында орналасқан белгілі бір P2 пуриноцепторларымен араласқандығын көрсетті. Бруклин колледжінің зерттеушілері 2001 жылы Нью-Йорк қаласындағы университетінің Бруклин колледжінің зерттеушілері аймақ постремасының дәмге байланысты жеккөрушілік пен артықшылықтағы рөлін зерттеді. Тәжірибеде тышқанның аймақтық postrema зақымдануының әсері сыналды, олардың дәміне тәтті ароматтарға қарсылық білдіруді үйрену қабілеті токсикалық дәрілік препараттармен жұптасты, бұл шын мәнінде аймақтық postrema зақымданулары дәмге қарсылық білдіруді үйренудің бұзылуына әкеледі. 2009 жылғы зерттеуде бұл аймақтағы нейротрансмиссияны анықтау және сипаттау үшін макак маймыл моделін қолдану арқылы, сондай-ақ зерттеулердегі ерекше сәйкессіздіктерді шешу үшін аймақ постремасының дамуы қадағаланды. Бұл ғалымдар алдыңғы зерттеулердің қорытындысы бойынша норадреналин және/немесе дофаминнің макаканың пострема аймағында CA флуоресценциясын тудыратындығын анықтады, яғни катехоламиннергиялық немесе аминнен алынған және нейротрансмиттер немесе гормон ретінде жұмыс істейді. Алайда зерттеу барысында көпіршіктерде бөлінудің орнына нейротрансмиттер бөлінуінің дәлелі табылды. Сонымен қатар, олардың нәтижелері бойынша ГАМК - бұл глютамат емес, пострема аймағындағы негізгі нейротрансмиттер. Қазіргі кезде жүргізіліп жатқан зерттеулер әртүрлі тышқан, мысық, қазір макак маймыл зерттеу модельдерінің арасындағы сәйкессіздіктерді анықтауда.

Мүмкін болатын емдеу әдістері

Жапонияда 2002 жылы жүргізілген зерттеуде допамин концентрациясын арттыратын дәрі-дәрмектерге еріну реакциясын тежеуге көмектесетін дәрі-дәрмекті сынақтан өткізді. Алайда, дофаминергілік нейротоксин 6 гидроксидопаминмен алдын ала емдеу морфинге ұшырағаннан кейін, балапандарда құсу эпизодтарының санын едәуір азайтты. Бұл нейротоксин допамин, норадреналин және гомованиллин қышқылының деңгейін төмендетеді, ол допаминнің метаболиті болып табылады және норадреналиндік және допаминдік нейрондарды жояды. Бұл жағдайда гидроксидопаминді тікелей ұзын мидың ішіне енгізеді, бірақ мидың басқа бөліктеріне емес. Бұл зерттеу допаминді көтеруші дәрілердің әсерін азайту үшін ұзын мидағы допаминдік жолды қалай өзгертуге болатынын көрсетеді.

Патологиялық зерттеулерді жалғастыру

Ареопострема 1 және 2 типті диабетке қарсы инсулинмен емдеуде де қолданылады. Препараттың ерекше механизмі, преамлинтид, негізінен пострема аймағына әсер етеді және глюкагон секрециясының төмендеуіне әкеледі, бұл өз кезегінде асқазанның босалуын және қанығу әсерін баяулатады. Бұл postrema аймағын нысанаға алу салмақ өсуіне себепсіз гликомиялық бақылаудың жақсаруына мүмкіндік береді. Препарат пострема аймағына әсер ететініне байланысты, пациенттегі науқастың жүрек айнуын болдырмау үшін дозаны баяу титрлеу керек. Сонымен қатар, пострема аймағын абляциялаудың гипертонияға және жүрек-қан тамырларының қызметіне әсерін анықтау үшін әлі де зерттеулер жүргізілуде. Мысалы, тышқандар мен қояндарды зерттеулер angiotensin II тәуелді гипертензияның пострема аймағының зақымдануы арқылы жойылатынын көрсетеді. Бұл физиологиялық реакцияның механизмі әлі толық түсініксіз, бірақ бұл аймақтың постреманың жүрек-қан тамырларының қызметін реттеу қабілеті нейроэндокринология үшін өте қызықты бағыт ұсынады.