Кіріспе

Акели – Айова штатының Франклин және Хардин округтерінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1599 адамды құрайды.

Тарих

1852 жылы иммигранттар фермаларды сатып алып, Хардин округінің солтүстік аймағына қоныстана бастады. 1852 жылдың күзінде Индианадан келген шекарашы Л.Х. Артедж Хардин округі шекарасының солтүстігінде жер телімін алып, қазіргі 57-ші тас жолдың жанында шатыр салды. Тағы бір қоныс аударған Томас Даунс Аклидің тұрақты тұрғыны болды. Кейін оның жесірі Батлер көшесінен бастап төрт округтің бұрышына дейінгі жерді Майнор Галлопқа гектарына 3,00 долларға сатты. Галлоп 57-ші тас жолдың шығысында үй салып, қонақүй, поездар тоқтаған орын және алғашқы пошта кеңсесіне айналдырды. Осы аймаққа қоныстануға ниеттенген көптеген керуендер келді. Роби Парриотт және оның әйелі Әбигейл Вашингтон қалашығында, Батлер округіне қоныстанды. Парриотт бірден көбірек жер сатып ала бастады және қазіргі Аклидің сауда бөлігіне ие болды. Қоғамның оңтүстігінде Айова өзенінде диірмендер салынды, ал 1856 жылы Седар-Фоллстан Форт-Доджға дейін этап желісі салынды. Дубук және Тынық мұхиты темір жолы компаниясы 1850 жылдары Айова штатынан темір жол салуға рұхсат алды. Жерді зерттеу топтары жіберілді. Олардың бірі Дж. Уильям Экли болды. Ол Этна қалашығы темір жол стансасы үшін қолайлы жер деп шешті. Жер Парриотт пен оның әйеліне тиесілі болды, олар оны спекуляция үшін сатып алған. Уильям Экли темір жол бағыты үшін жер сатып алып, қала құруды ұсынды. Ол және тағы үш жер иесі қазіргі қала орналасқан жерді гектарына 25 долларға сатып алды. Содан кейін олар қала құрылысын жүргізу үшін жерлерді сатты. 1857 жылы Акли қаласы белгіленді. Жоспарға 1857 жылдың 12 желтоқсанында қол қойылды. Экли осында ешқашан тұрмаса да, қалаға өз атын берді. 1865 жылы Дубук және Сиу Сити темір жолы Айленд Гроувтегі барлық ағаштарды сатып алып, Иллинойс орталық депосы тұрған жерге жинады. Қазан айында темір жол Аклиге жеткенде, онда 10 сауда орыны мен бірнеше үй болды. Темір жолдың салынысы қоныс аударушылар мен кәсіпкерлердің көптеп келуіне себеп болды, қала дамыды. Фонтейн пошта кеңсесі Аклиге көшіріліп, аты өзгертілді. Акли қаласы құрылды және Уильям А. Фрэнсис оның алғашқы мэрі болды. Акли азаматтық орталығы қазір Фрэнсиске тиесілі болған дүкеннің орнында тұр. Акли кеңейген сайын, сауда аймағында көптеген ғимараттар салынды. Мемлекеттік және Екінші көшеде 14000 долларға алты бөлмелі кірпіш мектеп салынды. Католиктер, методистер және пресвитериандар ағаштан шіркеулер салды. Халық саны 500-ге жетті. Қала 1869 жылдың 28 тамызында құрылды. 1870 жылы қалада кірпіш мектеп, бес шіркеу, қала әкімі мен кеңес, газет және көптеген дүкендер болды. Келесі отыз жылда қаладағы негізгі көшедегі ағаш ғимараттар кірпіштен салынды, су құбыры салынды, жарық станциясы құрылды және қонақ үйлер салынды. Ол кезде халықтың саны шамамен 2000 адамды құрады. 1870 жылдары Акли теміржол дүкені, жиһаз дүкені, құрал-жабдық дүкені, аяқ киім дүкені, жалпы тауарлар, зергерлік бұйымдар және сыра зауыты сияқты бизнестерді сатып алды. Аклидің тәуелсіз газеттері, сондай-ақ адвокаттар, дәрігерлер және бауырластық ұйымдар қаланың бір бөлігіне айналды. "Күрек пен саты" өрт сөндіру бөлімі 1880 жылдары құрылды. Гёттель және Ч. Х. Допке ғимараттары 1880 жылдары пайда болды. Төрт жылдық орта мектеп 40 оқушымен ашылды. Айова штатының конституциясына 1882 жылы өзгерістер енгізілді, сонда штатта алкогольді ішімдіктерді өндіру мен сатуға тыйым салынды (яғни Айова "құрғақ" штатқа айналды). Жоғарғы Сот 1883 жылы түзетуді конституцияға қайшы деп жариялады, бірақ Айованың заң шығарушы органы одан кейін тағы бір қатаң тыйым салу заңын қабылдады. Осыған байланысты Акли сыра зауыты жабылды. 1885 жылы жергілікті мектеп ауданы Акли мектеп округінде Жоғарғы Соттың алдына облигациялық дау бойынша бас қойды. Холлға қарсы іс қозғалды. XIX ғасырдың соңында көшелер майлы шамдармен жарықтандырылды. 1890 жылдары мектепті жеті оқушы бітірді. Акли қонақ үйінің жобалары 19 ғасырдың соңғы онжылдығында жасалды. Жоба акцияларын 25 доллардан 1000 долларға дейін сату арқылы қаржыландырылды. Мейрамхана Мемлекеттік және Теміржол көшелерінің (парк) бұрышында салынды. 1890 жылдары су құбыры мен кәріз жүйесі салынды. Аклиде электр жарығы мен телефон қызметі де пайда болды. Алғашқы ауылдық пошта маршруты 1900 жылы құрылды. Сауэркраут күндері алғаш рет 1903 жылдың 17 қыркүйегінде тойланды. Ойын алаңының солтүстік-шығыс бұрышына мектеп ғимараты салынды. Ағаштан жасалған су мұнарасы Мейн және Серро Гордо көшелерінде болаттан жасалған мұнарамен ауыстырылды. Автомобильдің келуіне байланысты үлкен қызығушылық болды. Жергілікті механик 1905 жылы Спенсерге және кері барып келген аттан басқа көлік құралын жасады, бірақ оны тағы да жарнамаламады. Акли 1915 жылға дейін негізгі көшелерін асфальттады және көптеген авто дилерлер бизнес ашты. Маршалл консерві зауыты және жинау қоймасы 1918 жылы салынды, ал консервілеу 1919 жылы басталды. "Glacier Trail" (қазіргі "County S 56" деп белгіленген жол) 1922 жылы Акли арқылы белгіленді. Көптеген көшелер асфальтталды. 1927 жылы 12 сыныптық жаңа мектеп салынды. Акли айналасындағы мектептермен бірге спорт, музыка және академиялық іс-шараларға қатысты. Тағам өңдеу компаниясы құрылды. 1930 жылдары Ұлы депрессия келді және Аклидегі 3 банк жабылды. 1939 жылы муниципалитет ғимараты салынды. Мэрлік кеңсе, қалалық кеңес, өрт сөндіру бөлімі, полиция бөлімі, кітапхана және үлкен жиналыстар залы осы ғимаратта орналасты. Мектеп автобустары 1946 жылы жүре бастады. Қалалық пошта жеткізілімі 1947 жылы басталды. 1948 жылы Акли гольф клубы жобаланды және клуб үйі салынды. 1954 жылы жиырма екі ауылдық мектеп округі Аклимен бірігіп, Акли қауымдастық мектебін құрды. Акли 1957 жылы өзінің 100 жылдығын тойлады. Акли RAGBRAI жиі тоқтағандықтан және жаңа Country Club ашылғандықтан қауымдастыққа оң имидж әкелді.

География

Акли (42.552498, 93.053772) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,48 шаршы миль (6 км²), оның ішінде 2,45 шаршы миль (6 км²) құрлық және 0,03 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 1809 адам, 734 үй шаруашылығы және 482 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 817 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Растық құрамы: 93,75% ақ нәсілді, 0,17% афроамерикалық, 0,28% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан, 4,48% басқа нәсілдерден және 1,27% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 8,24% құрады. 734 үй шаруашылығының 29,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 55,6% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,5% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 34,2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,3% жеке адамдардан тұрды, ал 18,8% 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,32 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрады. Халықтың 23,4% 18 жасқа дейінгілер, 6,0% 18-24 жас аралығындағылар, 22,4% 25-44 жас аралығындағылар, 21,8% 45-64 жас аралығындағылар және 26,5% 65 жасқа жоғары жастағылар. Орташа жас 44 жас болды. Әр 100 әйелге 85,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 80,9 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 36 250 доллар, ал отбасының орташа табысы 44 200 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 428 доллар, ал әйелдердің 21 607 доллар болды. Адам басына шаққандағы орташа табыс 17 406 долларға тең. Отбасылардың 5,8% және халықтың 8,3% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,9% және 65 жастан асқандардың 2,8% кірді.

Білім

AGWSR Қоғамдық мектеп округі аймақтың мемлекеттік мектептерін басқарады. Округ 2001 жылдың 1 шілдесінде Уэллсбург Стимбоат Рок қоғамдық мектеп округі мен Акли–Женева қоғамдық мектеп округінің бірігуі нәтижесінде құрылды.