Кіріспе

Агрокор - негізінен агробизнеске бағытталған, бас кеңсесі Хорватияның Загреб қаласында орналасқан конгломерат. 1976 жылы гүл өсіруші ретінде құрылған, 1989 жылы акционерлік қоғамға айналды, 100 пайыз меншік иесі - құрылтайшы Ивица Тодорич. Ол келесі 25 жылда Хорватия мен Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы бірнеше ірі компанияларды сатып алу арқылы өз қызметін кеңейтті. Agrokor тобының 2015 жылы жылдық сату табысы 6,465 миллиард евро болды, бұл оны Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы екінші ірі бөлшек сауда және он бірінші ірі жалпы компанияға айналдырды. 2017 жылдың 31 желтоқсанына қарай "Агрокор" компаниясында 50 900 адам жұмыс істеген. Экономика, кәсіпкерлік және қолөнер министрлігі өз веб-сайтында Агрокордың 2017 жылғы 10 сәуір мен 10 мамыр аралығындағы кезектен тыс әкімшілік шараларын іске асыру және экономикалық-қаржылық жағдайы туралы ай сайынғы есепті жариялады, оны комиссар Рамляк жазды, онда Агрокордың 2017 жылға арналған бизнес-жоспары жоқ екендігі және басқару дағдарысында екендігі анықталды. 2017 жылдың 17 қазанында Хорватияның мемлекеттік прокуратурасы бұрынғы басқару және қадағалау кеңестерінің 13 мүшесіне, оның ішінде иесі Ивица Тодоричтың өзіне, экономикалық бизнесте билікті теріс пайдалану, ресми құжаттарды жалғандауға және сауда және бизнес бухгалтерлік міндеттемелерді бұзуға күдікпен қылмыстық қудалауды бастады. Ivica Todorić Лондон қаласында тұрып, тұтқындалып, экстрадициялануды күтіп отырды. 2018 жылдың 28 ақпанында Фабрис Перушко жаңа Төтенше комиссар болып тағайындалды. Agrokor d. d. төрелік жоспарында белгіленген барлық құқықтық қадамдар орындалғанға дейін ерекше әкімшілікке берілді. Agrokor-дағы төтенше әкімшілік іс жүргізу аяқталды және Agrokor d. d. енді жоқ, өйткені ол 2022 жылдың қазан айында Сот тіркелімінен өшірілді.

1976-1989: Құрылтай және алғашқы жылдары

1976 жылы Ивица Тодорич гүлдер мен гүл көшеттерін өндіру және сату жөніндегі компания құрды. Сол жылы алғашқы жылыжайлар салынып, тауарлар сату елдегі басқа аймақтарға да таралды. Югославияның коммунистік үкіметі жеке компанияларды ұнатпаса да, Тодорич алғашқы екі қаржы жылында 50-ден астам адамды жұмысқа алды. 1977 жылы бизнесті жаңа бағдарламалар кеңейтті: астық, майлы дақылдар, жеміс-жидек пен көкөністерді импорттау және экспорттау, айналым мен пайданың айтарлықтай өсуі. Көп ұзамай компания гүл өнеркәсібінің көшбасшысы болды.

1989-2003: ішкі өсім

1989 жылы заңдар либералдырақ болған кезде Тодорич "Агрокор" акционерлік қоғамын құрды. Ол келесі екі жылда құрылыс саласына кіріп, Задардағы соя өңдеу зауытын сатып алды. 1992 жылы "Агрокор" Jamnica және Agroprerada компаниясының басымдық иесі болды. 1993 жылы Агрокор "Звижезда" және "ДИП" компаниясының көпшілік иесі болды. Хорватияның Тәуелсіздік соғысы кезінде толығымен қираған Ямница зауыты қайта құрылды және өндіріс қайта басталды. 1994 жылы "Звижезда" және "Ямница" зауыттарында заманауи тарату жүйесі енгізілді. Jamnica жаңа өнім желілерін алды және ПЕТ бөтелкелерге бөтелкелеуді бастады. Agrokor Ledo, Konzum, Silos mlinovi, Bobis және Solana Pag компанияларының басымдық иегері болды. 1995 жылы бірінші Super Konzum дүкені ашылды. Agrokor тобы 1997 жылы тіркелді. 1998 жылы Podrum Mladina деп аталатын шырын және сапалы шараптар өндіретін Jaska vino d. d. сатып алынды. Силос Млинови мен СРК Андриашевчи ПИК Винковчиге қосылды. Бұдан кейін топтың ең ірі инвестициялық жобасы болып табылатын тарату орталығының құрылысы басталды. 2000 жылы Читлукта (Босния мен Герцеговина) Читлюк Ледо деп аталатын мұз өндіруші жаңа компания құрылды. Сол жылы Agrokor Хорватия мен аймақтағы ең ірі тарату орталығын ашты. Еуропалық қайта құру және даму банкі мәліметтері бойынша, Agrokor компаниясының 170 млн. евролық кредиті бар. "Агрокор" компаниясы "Сараевский Кисельяк" компаниясының 97,4% акцияларын иеленеді. 2001 жылы Ledo және Irida Daruvar компаниясы мұздатылған балықты тарату және сату бойынша стратегиялық ынтымақтастық туралы келісімге келді. Көп ұзамай Конзум көтерме саудаға кірісті. "Mala Neretva Konzum" компаниясын құрумен Agrokor компаниясы Неретва аңғарынан жеміс-жидек пен көкөніс сатып алу бизнесіне кірісті. 2002 жылы Agrokor Хорватиядағы биоотынның алғашқы жеткізушісі болды. Сол жылы Agrokor сауда компаниясы "Аластораны" сатып алды. Көп ұзамай Agrokor өзінің 130 млн. евролық облигацияларын Люксембург қор биржасына ұсынды.

2003-2017 жж.: Өңірлік кеңею және үстемдік

2003 жылы Agrokor сауда компаниясы мен тарату орталығы TPDC Сараевоның (Босния мен Герцеговина) 51% және Frikom (Сербия) акцияларының 55,49% сатып алды. Сонымен қатар, "Ямника" минералды суы "ЕАУСКАР" үздік сыйлығын алды. 2004 жылы Осиектегі Sloboda және Дубровниктегі Medijator компаниясын Agrokor сатып алды. Бұдан басқа, Agrokor үш жаңа компания ашты, олар: Agrolaguna Poreč қаласында, Fonyodi су толтыру зауыты және Балдауф мұз құйма зауыты Венгрияда. Жаңа өнім желісі 2004 жылы іске асырылды, ароматты су Jana Strawberry/Guava ие болды EAUSCAR үздік сыйлығы. 2005 жылы Agrokor компаниясы Зреньяниннен Дижамант (жеуге жарамды мұнай өндіруші) және Белградтан Идея (супермаркеттер желісі) сатып алды. Сонымен қатар, ол ПИК Врбовецтің 99,76% -ын және Бельженің 67,92% -ын сатып алды және Kozmo деп аталатын алғашқы дәріхананы ашты. "Жана" өнімінің ЕАУСКАР-дан "Ең үздік өнім" сыйлығын алуы табиғи бұлақ суымен бір жылы жүзеге асты. 2006 жылы ЕҚДБ Агрокордың меншікті капиталына 110 млн. евро инвестиция салды және осылайша Топта 8,33% пайда тапты. 2007 жылы Agrokor Хорватиядағы ең ірі газет дүкендері тізбегін сатып алды. Дугопольде логистикалық және тарату орталығы 2010 жылы ашылды. Алғашқы үш жылда "Агрокорс" компаниясының инвестицияларының жиынтық көлемі 560 млн. кунаны құрады. Сол жылы Агрокор Хорватияның ең ірі ауыл шаруашылығы өндірушілерінің бірі Вуковардан Vupik-тің 87,98%-ын 30 млн кунаға сатып алды. 2011 жылы Бельжеде 20 миллион еуроға аймақтағы ең заманауи шарап зауыты ашылды. 2012 жылы Градец қаласында бірінші биогаз қондырғысы ашылды. 2017 жылдың 7 сәуірінде "Агрокор" компаниясының басшылығы "Лекс Агрокор" компаниясын іске қосу туралы өтініш берді, оны үкімет бірнеше күн бұрын дайындап, қабылдады, содан кейін үкімет Анте Рамлякты "Агрокор" компаниясының кезектен тыс басқарушысы етіп тағайындады. Ол компанияны банкроттан құтқару үшін банктермен және жеткізушілермен келіссөздер жүргізе бастады. 2017 жылдың 9 қазанында Рамляк Ивица Тодорич пен оның серіктестеріне компанияның қаржылық есептілігін бұзғаны үшін қылмыстық айып тағып отырғанын мәлімдеді. "Агрокор" есептерінің қайта қаралған аудиті 2016 жылы 11 миллиард куна (1,730 миллион доллар) және 2015 жылы 3,6 миллиард куна таза шығынды көрсетті, Todorić басқаруы мәлімдеген 1,2 миллиард куна таза пайдаға қарсы; 2015 және 2016 жылдардағы "Агрокор" таза құнының құны 22 миллиард кунаға азайды. Кейін 2017 жылдың қазан айында мемлекеттік прокуратура 13 басқарушы және қадағалаушы кеңес мүшелері мен 2 аудиторға қатысты қылмыстық іс қозғады. Ивица Тодорич, әлі де Агрокордың номиналды иесі, жалған есеп жүргізу, жалған өкілдік ету арқылы алаяқтық жасау және лауазымнан теріс пайдалану жалпы құны шамамен 110 миллион евро болатын алаяқтыққа айыпталды. Веб-сайтта жарияланған бірқатар жарияланымдарда Ивица Тодорич айыптауларды жоққа шығарып, Хорватия үкіметін саяси қуғын-сүргінге айыптап отыр. 2018 жылғы 4 шілдеде өткен тыңдау барысында "Агрокор" кредиторларының 80%-дан астамы "Тәуелсіз келісім" жоспарын қолдады. 2019 жылғы 26 қыркүйекте Кливлендте Fabris Peruško компаниясына "Агрокордың" қаржылық қайта құруы үшін "Терн-араунд және Транзакция" сыйлығы (TMA) берілді, оны АҚШ-тағы өнеркәсіп "Жылдың халықаралық операциясы" санатында әлемдегі ең маңызды халықаралық процедура деп жариялады және 2018 жылы әлемдегі ең маңызды 12 халықаралық қайта құру процедураларының бірі болды. Ерекше әкімшілік процедурасы 2017 жылдың қарашасында Англия мен Уэльсте, 2018 жылдың ақпан айында Швейцарияда және 2018 жылдың қарашасында АҚШ-та 15-тарау бойынша төлемсіздік процедурасы ретінде танылды. 2018 жылдың шілдесінде Еуропалық Парламент пен Кеңестің Регламенті бойынша Ерекше әкімшілік рәсім туралы заң бүкіл Еуропалық одақ аумағындағы төлемсіздік рәсімдері ретінде танылған актілердің қатарына енгізілді.