Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карлайл – АҚШ-тың Айова штатындағы Уоррен және Полк округтерінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 4160 адамды құрайды. Қала Де-Мойн – Батыс Де-Мойн қалалық агломерациясының құрамына кіреді. 1997 жылы Карлайл тұрғындары Кенни мен Бобби МакКоги (аталуы "МакКой" деп айтылады) әлемдегі алғашқы тірі жетіздің ата-анасы болғанда, қала кеңінен медиа назарына ілікті.
Carlisle is a city in Warren and Polk counties in the U. S. state of Iowa. The population was 4,160 at the 2020 census. The city is part of the Des Moines–West Des Moines Metropolitan Statistical Area. The city received considerable media attention in 1997 when Carlisle residents Kenny and Bobbi McCaughey (pronounced "McCoy") became the parents of the world's first surviving set of septuplets.
Либерти мен Дадли
Еремия "Джерри аға" Чёрч 1845 жылдың жазында Форт-Дес-Мойнға келген Айова штатының алғашқы қоныстанушысы болды. Ол 1845 жылдың қысында Уоррен шекарасының солтүстігінде Полк округіне жаңа қала салды, оны Дадли деп атады. Бұл қаланы жоспарлау бойынша оның екінші әрекеті болды, алғашқы әрекеті Либерти деп аталды, бірақ ол таңдаған жер мектептік жер болып шыққандықтан тоқтатылды. Әңгімеге сүйенсек, ол 1845 жылдың 11 қазанында түн ортасында Дадлиге құқығын тікелей орнатып, жаққан өрттен жарық сәулесінде белгілеген. Чёрчтың Дадлиге қатысты жоспарлары зор болды; ол оны Дес-Мойнмен бәсекелестіруді қалаған, өзі сол жерге паром жүргізіп, тіпті аумақтық комиссарларды оны Полк округінің орталығы деп қарастыруға шақырды. Бірақ қала ұзаққа созылмады, себебі 1851 жылғы су тасқынынан қирады, ал комиссарлар оны округ орталығы ретінде қарастырмағанда, оның төмендікте орналасқандығын атап өткен еді.
Jeremiah "Uncle Jerry" Church was an early settler in Iowa, who arrived in Fort Des Moines in the summer of 1845. He laid out a new town in Polk County, just north of the border with Warren, in the winter of 1845 that he named Dudley. This was his second attempt at platting the town, the first attempt he had named Liberty and abandoned because the place that he had chosen turned out to be school land. The tale goes that he staked his claim of Dudley at midnight on 1845 10 11 by the light of some burning Native American dwellings that he had set on fire. Church's plans for Dudley were ambitious; he wanted it to rival Des Moines, ran a ferry to the location himself, and even invited the territorial commissioners to consider it as a candidate for county seat of Polk County. But the town did not last very long, as it was destroyed by the Flood of 1851, the commissioners having earlier noted in their rejection of it for county seat that it was located on low ground.
Карлайл
Сонымен, Чёрч, сонымен қатар Т. К. Брукс және Уильям Лэмбпен бірге Айова штатының Бруклинін (ол штаттың астанасына үміткер ретінде ұсынған қала) құрды, ол Полктегі қалаға үшінші рет әрекет жасады, оны Карлайл деп атады және 1851 жылы Дэвид Мурмен бірге негізін қалады. Бұл да бұрынғы Дадлидің оңтүстік-батысында, Полк округінде орналасқан, бірақ 1852 жылы округ шекарасы өзгертілді, ол Уоррен округінің солтүстігіндегі "ұрланған жолақ" деп аталатын жерді қалпына келтіру үшін екіге бөлінген Аллен қалашығының оңтүстік жартысына көшірілді. Чёрч өзі Дадлидегі алғашқы саудагер болған, бірақ оны алмастыратын алғашқы саудагер – бұрын Дадлиде бизнеспен айналысқан Абрахам Шумейкер. Басқа алғашқылар – Роберт Николсон, бірінші мэр; Альберт Петри, алғашқы баланың дүниеге келуі; Уильям Бакстон, ол бірінші ұн диірменін салдырды; Джексон Шоумейкер және Эллен Комптон, алғашқы үйленген жұбайлық жұп; және Элиас Комптон, бірінші қайтыс болған адам (1851 жылы). Қала Карлайл, Пенсильвания қаласының атымен аталып, 1870 жылдың мамыр айында ресми түрде құрылды. Қала 1871 жылы темір жол салынғанда дамыды, сол уақытқа дейін төбенің басында орналасқан қаланың негізгі бизнес аймағы темір жол желісі орналасқан аңғарға көшірілді, ал төбе негізінен тұрғын үйлер мен шіркеулер орналасқан аймақ ретінде қалды. Бакстонның ұн диірмені компаниясы 1854 жылы құрылды, төрағасы – Бакстон, компания хатшысы және қазынашысы – Джон Лис. Басқа лауазымдарда Карлайл тұрғындары А. Б. Шоумейкер, Дэниел Мур, Джеймс Маунт, Томас Обриети, доктор Уорд, Хью Маршман және Эдвин Оукс болды. Шын мәнінде, 4 қабаттан тұратын диірмен 1856 жылдың маусым айында 10500 долларға аяқталды. Роберт Николсон оны 1863 жылы сатып алды, ал 1874 жылы оны ұзындығы бойынша кеңейтіп, бес жұмыс істейтін тас және екі тазартқыш машина орналастырды, олар бір қозғалтқышпен жұмыс істеді. Осы уақытқа дейін оның құны 16000 долларды құрады. Карлайлдың алғашқы мектеп үйі 1853 жылы салынды және ғимарат кем дегенде 1879 жылға дейін сақталды, бірақ ол кезде ол жеке үйге айналды. Дэниел Мур оны 393 долларға салған. Мектеп 1869 немесе 1870 жылдары жабылып, оның орнына 2 қабатты мектеп салынды, ол 1879 жылы кеңейтілді. "Джерри аға" Чёрч 1874 жылдың қарашасында қайтыс болғанға дейін Карлайлда өмір сүрді. 1879 жылы қалада 500-ге жуық адам тұрды, төрт шіркеу (методист, баптист, христиан және Біріккен бауырластар), екі дүкен, үш азық-түлік дүкені, үш дәріхана, төрт дәрігер, темірші, арба жасаушы, механик, астық сатушы, қонақ үй, қыш құмыра, кірпіш зауыты, ет сататын дүкен, қалайы, теміржабдық және жиһаз шеберханасы, сондай-ақ аяқ киім дүкені болды. Пошта бастығы – Уилл Р. Рэндлмен, ал судьялар – Дж. Ф. Стиверс (сонымен қатар нотариус) және Дж. Е. МакКлинтик.
So Church, who also founded Brooklyn, Iowa alongside T. K. Brooks and William Lamb (a town that he put forward as a contender for the state capital), set out on his third attempt at a town in Polk, which he named Carlisle and laid out in 1851 with David Moore. This was also located in Polk, south west of the former Dudley, but the county borders were changed in 1852, which relocated it to the southern half of Allen Township, which was split in two in order to restore a so called "stolen strip" in the north of Warren County. Church himself had been the first merchant in Dudley, but the first merchant in its replacement was Abraham Shoemaker, previously a businessman in Dudley. Other firsts were Robert Nicholson, first mayor; Albert Petrie, the first child born there; William Buxton who built the first flour mill there; Jackson Shoemaker and Ellen Compton, the first couple to be married there; and Elias Compton, the first person to die there (in 1851). It is named after Carlisle, Pennsylvania and was incorporated in May 1870. The town experienced growth in 1871 when the railroad was built through it, with the town's primary business area, until that time located at the top of a hill, moving down to the valley where the railway line was located, leaving the hill as a primarily residential area, with homes and churches. Buxton's flour mill company was the Carlisle Flouring Mills, incorporated in 1854 with Buxton as chairman and John Leas as company secretary and treasurer. Other officers were Carlisle citizens A. B. Shoemaker, Daniel Moore, James Mount, Thomas Obriety, a Dr. Ward, Hugh Marshman, and Edwin Oaks. The actual mill, a 4 storey building housing two runs of burrs, was completed in June 1856, at a cost of $10500. Robert Nicholson bought it in 1863, and proceeded in 1874 to extend it lengthwise so that it could house five runs of burrs and two purifiers, driven by a engine. By this point it had cost $16000. Carlisle's first schoolhouse was built in 1853 and the building itself lasted through at least 1879, although by that time it had become merely a private home. Daniel Moore built it at a cost of $393. The school itself closed some time in 1869 or 1870 when a 2 storey school house had been constructed to replace it, which was extended in 1879. "Uncle Jerry" Church lived in Carlisle until his death in November 1874. By 1879 the town had a population of around 500, four churches (Methodist, Baptist, Christian, and United Bretheren), two general stores, three groceries, three drug stores, four physicians, a blacksmith, a wagon maker, a mechanic, a grain dealer, a hotel, a pottery, a brick yard, a meat market, a tin, hardware, & cabinet shop, and a shoe shop. Its postmaster was Will R. Randleman, and its justices were J. F. Stivers (also a notary public) and J. E. McClintic.
География
Карлайл Солтүстік және Орта өзендері арасында, олардың Дес-Мойн өзенімен қосылатын жерге жақын орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5.56 шаршы миль (14 км²) және барлығы құрлықтан тұрады. Саммерсет жолының солтүстік соңы Карлайлда орналасқан.
Carlisle is located between the North and Middle Rivers, near their confluences with the Des Moines River. According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 5.56 square miles (14 km2), all land. The Summerset Trail has its northern terminus at Carlisle.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 3497 адам, 1338 үй шаруашылығы және 974 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1379 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,06% ақ нәсілді, 0,17% афроамерикалық, 0,34% американдық үндістер, 0,20% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,49% басқа нәсілдер және 0,69% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Халықтың 1,14% - латын американдықтары немесе испандықтар. 1338 үй шаруашылығының 38,0% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 59,0% -ы некеде тұрған жұбайлар, 11,1% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 27,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,1% жеке адамдардан тұрады, ал 9,7% -ы 65 жастан асқан жалғыз адамдарда. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,54, ал отбасының орташа мүше саны 3,01. Халықтың 27,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 8,0% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 28,3% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,5% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 13,6% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 89,1 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 84,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 47 528 доллар, ал отбасының орташа табысы 53 924 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 39 286 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 162 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 467 доллар. Отбасылардың 2,8% және халықтың 3,3% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,5% және 65 жастан асқандардың 9,4% кедейлікте.
As of the census of 2000, there were 3,497 people, 1,338 households, and 974 families living in the city. The population density was There were 1,379 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 98.06% White, 0.17% African American, 0.34% Native American, 0.20% Asian, 0.06% Pacific Islander, 0.49% from other races, and 0.69% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 1.14% of the population. There were 1,338 households, out of which 38.0% had children under the age of 18 living with them, 59.0% were married couples living together, 11.1% had a female householder with no husband present, and 27.2% were non families. 23.1% of all households were made up of individuals, and 9.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.54 and the average family size was 3.01. 27.6% are under the age of 18, 8.0% from 18 to 24, 28.3% from 25 to 44, 22.5% from 45 to 64, and 13.6% who were 65 years of age or older. The median age was 35 years. For every 100 females, there were 89.1 males. For every 100 females age 18 and over, there were 84.5 males. The median income for a household in the city was $47,528, and the median income for a family was $53,924. Males had a median income of $39,286 versus $26,162 for females. The per capita income for the city was $19,467. About 2.8% of families and 3.3% of the population were below the poverty line, including 2.5% of those under age 18 and 9.4% of those age 65 or over.
Білім
Карлайл қауымдастық мектептері Карлайлда мемлекеттік мектептерді басқарады. Аудан Хартфордта жоғары сыныптық бастауыш мектеп кампусын және Карлайлда орта мектеп/бастауыш мектеп кампусын ұстап тұрады. Скотч Ридж жолы бойындағы ірі тұрғын үй және коммерциялық құрылыстармен бірге орта мектеп кампусы салынды.
Carlisle Community Schools operates public schools in Carlisle. The district maintains an upper elementary campus in Hartford and a high school/elementary school campus in Carlisle. A middle school campus was developed with a major residential and commercial development along Scotch Ridge Road.