Кіріспе

Карлайл – АҚШ-тың Айова штатындағы Уоррен және Полк округтерінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 4160 адамды құрайды. Қала Де-Мойн – Батыс Де-Мойн қалалық агломерациясының құрамына кіреді. 1997 жылы Карлайл тұрғындары Кенни мен Бобби МакКоги (аталуы "МакКой" деп айтылады) әлемдегі алғашқы тірі жетіздің ата-анасы болғанда, қала кеңінен медиа назарына ілікті.

Либерти мен Дадли

Еремия "Джерри аға" Чёрч 1845 жылдың жазында Форт-Дес-Мойнға келген Айова штатының алғашқы қоныстанушысы болды. Ол 1845 жылдың қысында Уоррен шекарасының солтүстігінде Полк округіне жаңа қала салды, оны Дадли деп атады. Бұл қаланы жоспарлау бойынша оның екінші әрекеті болды, алғашқы әрекеті Либерти деп аталды, бірақ ол таңдаған жер мектептік жер болып шыққандықтан тоқтатылды. Әңгімеге сүйенсек, ол 1845 жылдың 11 қазанында түн ортасында Дадлиге құқығын тікелей орнатып, жаққан өрттен жарық сәулесінде белгілеген. Чёрчтың Дадлиге қатысты жоспарлары зор болды; ол оны Дес-Мойнмен бәсекелестіруді қалаған, өзі сол жерге паром жүргізіп, тіпті аумақтық комиссарларды оны Полк округінің орталығы деп қарастыруға шақырды. Бірақ қала ұзаққа созылмады, себебі 1851 жылғы су тасқынынан қирады, ал комиссарлар оны округ орталығы ретінде қарастырмағанда, оның төмендікте орналасқандығын атап өткен еді.

Карлайл

Сонымен, Чёрч, сонымен қатар Т. К. Брукс және Уильям Лэмбпен бірге Айова штатының Бруклинін (ол штаттың астанасына үміткер ретінде ұсынған қала) құрды, ол Полктегі қалаға үшінші рет әрекет жасады, оны Карлайл деп атады және 1851 жылы Дэвид Мурмен бірге негізін қалады. Бұл да бұрынғы Дадлидің оңтүстік-батысында, Полк округінде орналасқан, бірақ 1852 жылы округ шекарасы өзгертілді, ол Уоррен округінің солтүстігіндегі "ұрланған жолақ" деп аталатын жерді қалпына келтіру үшін екіге бөлінген Аллен қалашығының оңтүстік жартысына көшірілді. Чёрч өзі Дадлидегі алғашқы саудагер болған, бірақ оны алмастыратын алғашқы саудагер – бұрын Дадлиде бизнеспен айналысқан Абрахам Шумейкер. Басқа алғашқылар – Роберт Николсон, бірінші мэр; Альберт Петри, алғашқы баланың дүниеге келуі; Уильям Бакстон, ол бірінші ұн диірменін салдырды; Джексон Шоумейкер және Эллен Комптон, алғашқы үйленген жұбайлық жұп; және Элиас Комптон, бірінші қайтыс болған адам (1851 жылы). Қала Карлайл, Пенсильвания қаласының атымен аталып, 1870 жылдың мамыр айында ресми түрде құрылды. Қала 1871 жылы темір жол салынғанда дамыды, сол уақытқа дейін төбенің басында орналасқан қаланың негізгі бизнес аймағы темір жол желісі орналасқан аңғарға көшірілді, ал төбе негізінен тұрғын үйлер мен шіркеулер орналасқан аймақ ретінде қалды. Бакстонның ұн диірмені компаниясы 1854 жылы құрылды, төрағасы – Бакстон, компания хатшысы және қазынашысы – Джон Лис. Басқа лауазымдарда Карлайл тұрғындары А. Б. Шоумейкер, Дэниел Мур, Джеймс Маунт, Томас Обриети, доктор Уорд, Хью Маршман және Эдвин Оукс болды. Шын мәнінде, 4 қабаттан тұратын диірмен 1856 жылдың маусым айында 10500 долларға аяқталды. Роберт Николсон оны 1863 жылы сатып алды, ал 1874 жылы оны ұзындығы бойынша кеңейтіп, бес жұмыс істейтін тас және екі тазартқыш машина орналастырды, олар бір қозғалтқышпен жұмыс істеді. Осы уақытқа дейін оның құны 16000 долларды құрады. Карлайлдың алғашқы мектеп үйі 1853 жылы салынды және ғимарат кем дегенде 1879 жылға дейін сақталды, бірақ ол кезде ол жеке үйге айналды. Дэниел Мур оны 393 долларға салған. Мектеп 1869 немесе 1870 жылдары жабылып, оның орнына 2 қабатты мектеп салынды, ол 1879 жылы кеңейтілді. "Джерри аға" Чёрч 1874 жылдың қарашасында қайтыс болғанға дейін Карлайлда өмір сүрді. 1879 жылы қалада 500-ге жуық адам тұрды, төрт шіркеу (методист, баптист, христиан және Біріккен бауырластар), екі дүкен, үш азық-түлік дүкені, үш дәріхана, төрт дәрігер, темірші, арба жасаушы, механик, астық сатушы, қонақ үй, қыш құмыра, кірпіш зауыты, ет сататын дүкен, қалайы, теміржабдық және жиһаз шеберханасы, сондай-ақ аяқ киім дүкені болды. Пошта бастығы – Уилл Р. Рэндлмен, ал судьялар – Дж. Ф. Стиверс (сонымен қатар нотариус) және Дж. Е. МакКлинтик.

География

Карлайл Солтүстік және Орта өзендері арасында, олардың Дес-Мойн өзенімен қосылатын жерге жақын орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5.56 шаршы миль (14 км²) және барлығы құрлықтан тұрады. Саммерсет жолының солтүстік соңы Карлайлда орналасқан.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 3497 адам, 1338 үй шаруашылығы және 974 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1379 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,06% ақ нәсілді, 0,17% афроамерикалық, 0,34% американдық үндістер, 0,20% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,49% басқа нәсілдер және 0,69% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Халықтың 1,14% - латын американдықтары немесе испандықтар. 1338 үй шаруашылығының 38,0% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 59,0% -ы некеде тұрған жұбайлар, 11,1% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 27,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,1% жеке адамдардан тұрады, ал 9,7% -ы 65 жастан асқан жалғыз адамдарда. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,54, ал отбасының орташа мүше саны 3,01. Халықтың 27,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 8,0% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 28,3% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,5% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 13,6% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 89,1 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 84,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 47 528 доллар, ал отбасының орташа табысы 53 924 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 39 286 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 162 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 467 доллар. Отбасылардың 2,8% және халықтың 3,3% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,5% және 65 жастан асқандардың 9,4% кедейлікте.

Білім

Карлайл қауымдастық мектептері Карлайлда мемлекеттік мектептерді басқарады. Аудан Хартфордта жоғары сыныптық бастауыш мектеп кампусын және Карлайлда орта мектеп/бастауыш мектеп кампусын ұстап тұрады. Скотч Ридж жолы бойындағы ірі тұрғын үй және коммерциялық құрылыстармен бірге орта мектеп кампусы салынды.