Кіріспе

Америкалық үндістер резервациясы, АҚШ Мейн штатында.

Passamaquoddy Pleasant Point резервациясы (Maliseet Passamaquoddy: Sipayik) – АҚШ-тың Мейн штатындағы Вашингтон округінде орналасқан, федералды түрде танылған Passamaquoddy тайпасының екі резервациясының бірі. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 692 адамды құрайды. Passamaquoddy тайпасы сонымен қатар Indian Township резервациясында да тұрады.

География

Сипайк Майн штатының Вашингтон округінде, Канада-АҚШ шекарасына жақын, шағын мүйісте орналасқан. Оның шығысында Кішкентай Өзен және Пассамакодди шығанағы, батысында Кобскук шығанағы жатыр. Сипайк Истпорт және Перри қалаларымен шектеседі, ал АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша оның жалпы ауданы 1,6 км² (0,6 миль²) құрайды.

Демография

2019 жылы Сипайк ауылында 683 адам және 258 отбасы тіркелген. Пасамакуодди тайпасының халық санағы бойынша тайпа мүшелерінің жалпы саны 2005 адамды құрайды. ACS деректеріне сәйкес, 2019 жылы тұрғындардың 11,70% ақ нәсілді, 84,04% - американдық үндістер, 1,02% - басқа нәсілдерден, ал 3,66% - екі немесе одан көп нәсілді. Отбасының орташа табысы шамамен 26 429 доллар болды. Отбасылардың 35,1% және халықтың 43,6% жасырғаннан төмен табысқа ие болды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 58,3% және 65 жастан асқандардың 28,8% жатады.

Пасамакуодди су ауданы

Сипайк қаласының суын Пасамакуодди су ауданы (ПВД) қамтамасыз етеді. ПВД өз атауында тайпаны енгізгеніне қарамастан, ол тайпалық емес; бұл штаттық жарғылық квази-муниципалдық корпорация, ол 1983 жылы Мэн штатының заң шығарушы органы төтенше жағдай туралы қабылдаған заңмен құрылған. ПВД тәуелсіз қамқоршылар кеңесі және атқарушы директор басқарады, ал Перри, Истпорт және Сипайк қалаларындағы 600-дан астам үй шаруашылығына қызмет көрсетеді. ПВД су көзіндегі инфрақұрылымға, Сипайктегі су мұнарасына және Истпорттағы нысандарға жауапты. ПВД суы Перридегі Бойден су қоймасынан келеді, оның ең терең жері 10–11 футты құрайды. Бұл беткі су көзі болғандықтан, судағы органикалық заттардың мөлшері жоғары, және ауа райының өзгеруі мен жүйеге күтім жасау шаралары осыны күшейтеді. Органикалық заттарды қамтитын суды хлормен тазартқанда, дезинфекцияның қосалқы өнімі – тригалометан (THM) пайда болады. THM-ның үлкен дозасына ұзақ уақыт бойы тозу адамда бауыр зақымдануына және орталық нерв жүйесінің әлсіреуіне әкелуі мүмкін, ал зертхана жануарларындағы созылмалы, аз дозалы әсерді зерттеулер THM-ның қатерлі ісік тудыруы мүмкін екенін көрсетеді. ПВД суын тексеру 1974 жылғы «Қауіпсіз ауыз су туралы» заң қабылданып, дезинфекцияның қосалқы өнімдеріне тексеру басталғаннан бері THM-ның жоғары деңгейін көрсетіп келеді. 1977 мен 1981 жылдар аралығында ПВД суындағы THM деңгейі АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) ең жоғары рұқсат етілген концентрациясынан (MCL) үш-төрт есе жоғары болды. MCL-ден асып кету 2005 және 2017 жылдары қайта тіркелді, ал 2018 және 2019 жылдары THM концентрациясы жылдың төрт тоқсанының үшеуінде MCL-ден жоғары болды. Бойден су қоймасының су деңгейі төмендеуді жалғастыруда, бұл органикалық заттардың деңгейін көтеріп, суды тазарту үшін қажетті хлор мөлшерін арттыруда. ПВД-нің тазалау қондырғысы 2000 жылдан бері 14,9 миллион долларға жаңартылды, ал штат қызметкерлері 2020 жылдың тамызында су сынағының нәтижелері федералдық нормативтік шектерде екенін хабарлады. Бұл туралы тайпалық құжаттарда дау туып отыр.

Резиденттік тәжірибе

2000 жылдан бері Сипайк тұрғындары су сапасы туралы 49 хабарлама алды, олардың 22-сі ТММ және галооцеттік қышқылдардың қауіпті деңгейлері туралы ескертті және бұл ластағыштар "бауыр, бүйрек және орталық нерв жүйесінің ауруларына, сондай-ақ қатерлі ісіктерге әкелуі мүмкін" делінген. Су көбінесе түсі өзгерген және жағымсыз иісті болады, ауа райының өзгеруі немесе суқоймадағы тұнбаның артуына байланысты қара, қоңыр және жасыл түске айналады. Сипайк тұрғындарының көпшілігі ПВД-ның кран суын ішпесе де, оны жуыну және шаруашылыққа пайдалануға жиі қолданады. ТММ бөлме температурасында буланып, тыныспен ішке тартылып, тері арқылы сіңірілуі мүмкін болғандықтан, тіпті кран суын ішпейтін Сипайк тұрғындары да ТММ-нің созылмалы әсеріне ұшырауы мүмкін.

Қауіпсіз судың кедергілері

Пасамакуодди тайпасының ПВД су дағдарысын шешуге қабілеті шектеулі, себебі Мэн штаты тайпаларға су ресурстарын мемлекеттен тәуелсіз реттеуге және рұқсат беруге құқық бермейді. Мэн штатының 129-шы заң шығарушы органына Мэннің тайпалық егемендік заңына түзетулер енгізу туралы заң жобасы ұсынылды, бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан заң шығарушы орган оны қарастырмастан жұмысын аяқтады. Сонымен қатар, ПВД – Мэн штатындағы салықтан босатылмаған жалғыз мемлекеттік сумен жабдықтау мекемесі. Осыған және клиенттер базасының шектеулі болуына байланысты, ауыз су сапасын жақсартуға қажетті инфрақұрылымды жөндеуге жеткілікті қаржы қарастырылмады. ПВД жүйесі мен су қоймасына балама ретінде құдықтарды дамытуға жасалған әрекеттерге қарсылық көрсетілді. 2014 жылы Пасамакуодди тайпасы Мэн штатындағы Перри қаласының жер учаскесінде құдық бұрғылады. Құдықтың алғашқы сынағы аймақтағы басқа құдықтарға жағымсыз әсер еткеннен кейін Перри қаласы жаңа құдық маңындағы қызметті шектеу туралы қаулы қабылдады, соның салдарынан жоба тоқтатылды. 2020 жылы штаттық ережелер тайпаның жаңа Сипайк бастауыш мектебі үшін құдықты тәуелсіз түрде сынауға және рұқсат алуға кедергі келтірді. Пасамакуодди тайпасы рұқсатты алып, 2020 жылдың күзінде таза ауыз суға мұқтаж адамдар су құйып алатын қолмен су шығаратын құдық қазыды.

Шешімдер

2019 жылдың қараша айында Плезант-Пойнт қаласының Пасамакуодди тайпасы АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігінен суды зерттеу және сынау, халыққа хабарлау, есеп беру және іс-қимыл жоспарын әзірлеу үшін 30 000 долларлық грант алды. EPA сумен жабдықтау аймағының әртүрлі бөліктерінде тексеру жүргізуді ұсынды және суды жүйелі түрде тексеруді ұйымдастыруға көмектеседі. 2020 жылдың басында Пасамакуодди басшылары су дағдарысына қатысты мүдделі тараптар тобын жинап, қысқа, орта және ұзақ мерзімді шешімдерді әзірлеуді және Сипайкте суды тексеруді күшейтуді бастады. Топқа тайпа басшылары, сумен жабдықтау басшылары, штаттық су шенеуніктері, EPA 1-ші аймақтың өкілдері және басқа муниципалитеттерден келген адамдар кірді. Тайпа басшылары судың құрамында қандай заттар бар екенін нақты білуді, Перри немесе Истпорт қалаларына қарағанда Сипайкте сумен жабдықтау жүйесін тұрақты түрде тексеруді және сумен жабдықтаудың денсаулыққа тигізетін әсерін зерттеу үшін институционалдық серіктестіктер құруды қалады. 2020 жылдың қыркүйек айының соңына дейін мүдделі тараптар тобы үш кездесу өткізді, оның барысында Мэн штаты Сипайктегі қоғамдық денсаулық сақтау дағдарысын мойындады және шешімдер табуға көмектесуге уәде берді. Халық денсаулығына төнетін қауіптерді жоюға бағытталған штаттық грант бағдарламасы жарияланды, ал сумен жабдықтау алғашқы грантты бір жылдық пилоттық жобаға жұмсады: гранулярлы белсендірілген көміртекті су тазарту жүйесі орнатылып, қазіргі сумен жабдықтауды тазартудан кейін қолданылады. Баламалы су көздерін зерттеуге бағытталған 2019 жылғы EPA грантының басқаруы жалғасуда; және тайпа CARES заңынан қаржыландыру арқылы жол бойындағы құдық орнатуға штаттық рұқсаттарды күтуде.