Кіріспе
Әр түрлі партиялардың кандидаттарына дауыс беру Бөлінген билетпен дауыс беру - сайлаушы әр түрлі саяси партиялардың кандидаттарына дауыс берген кезде, бірнеше лауазымдар бір сайлау арқылы шешілетін жағдайда, сайлаушы сайлауға дейінгі әр лауазым үшін бір саяси партияның кандидаттарын таңдайтын тікелей билетпен дауыс беруге қарағанда. Бөлінген билеттер бойынша дауыс беру оған мүмкіндік беретін кейбір аралас мүшелік жүйелерде, мысалы аралас мүшелік пропорционалды және қатарлас дауыс беру жүйелерінде болуы мүмкін.
Split ticket voting is when a voter in an election votes for candidates from different political parties when multiple offices are being decided by a single election, as opposed to straight ticket voting, where a voter chooses candidates from the same political party for every office up for election. Split ticket voting can occur in certain mixed member systems which allow for it, such as mixed member proportional and parallel voting systems.
Австралия
Австралияда соңғы уақыттағы федералды сайлаулар, әдетте, бір күні өтетін өкілдер палатасына сайлау және Сенат сайлауының жартысын қамтиды. Квинсленд пен Тасманиядан басқа штаттарда парламенттің екі палатасына да бір мезгілде сайлау өткізіледі. Австралияда екіге бөлінген сайлауға сайлаушы өзінің бірінші басымдығын Өкілдер палатасының сайлау қағазында Либералды партияға және Сенатта Бір Ұлт партиясына береді. 2013 жылғы сайлауда Сенатта либералды және лейбористік партиялардың дауысы төменгі палатадағы дауыстан әлдеқайда төмен болды, бұл көп адамдар Өкілдер палатасындағы үлкен партияға және Сенатта кіші партияға немесе шағын партияға дауыс бергенін көрсетті. Сайлаушының бұлай етуінің көптеген себептері бар, соның ішінде көптеген партиялар Сенатқа үміткерлерді ғана ұсынады (олардың жақтастары төменгі палатадағы дауыс беру бюллетенінде оларға дауыс бере алмайды), Сенатқа сайлау үшін талап етілетін квоталар Өкілдер палатасына қарағанда (14,3% -ға қарсы 50%), және Сенатты бақылауға жол бермеу арқылы үкіметтің күшін тексеруге деген ниет. 1978 жылдан 2008 жылға дейін австралиялық демократтар Сенатта өкілдік алған кезде, демократтар екіге бөлінген билеттер арқылы үлкен пайда көрді, өйткені олардың Сенаттағы дауысы әрқашан Өкілдер палатасындағы дауыстан әлдеқайда жоғары болды. Партия өзінің науқандарын "бастардтарды адал ұстау" айналасында жүргізді, бұл Сенатта күш тепе-теңдігін ұстап тұру туралы, палатаның үкіметке жеңілдік беру немесе оппозицияға кедергі жасау құралына айналуын болдырмау үшін.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда Шотландия мен Уэльстің децентральді жиналыстары, сондай-ақ Лондон жиналысы үшін қосымша мүшелік жүйесі қолданылады және ол билеттерді бөлу ықтималдығын арттырады деп есептеледі. Әрбір сайлаушы екі дауыс береді: бір дауыс өз сайлау округінде (қосылған партиямен немесе жоқ) тұрған кандидатқа, ал бір дауыс кең аймақта тұрған партия тізіміне беріледі. Сайлау округінің сайлауында бір ғана өкіл дәстүрлі First Past The Post жүйесін қолдана отырып сайланады. Өңірлік дауыс беру аймақтық орындықтарға қатысу үшін партиялық тізімдерден бірнеше өкілдерді сайлау үшін қолданылады, бұл партияның сайлау округіндегі дауыс беруден қанша орын алғанын ескере отырып, пропорционалдық өкілдік ету жүйесін қолданады: партия алатын орын саны оның дауыс беру пайызын шамамен көрсетеді. 1997 және 2003 жылдар аралығында Лондонда, Шотландияда және Уэльсте сайлаушылардың 17-28 пайызы өз билеттерін бөлісті.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та әр түрлі лауазымдарға бірнеше сайлау бір күні өткізіледі. Бұл бастапқы сайлауда болуы мүмкін, сонымен қатар федералды, штаттық және жергілікті лауазымдарға үміткерлерді бір бюллетеньге орналастыруды қамтиды. АҚШ-та екіге бөлінген сайлау билеттерінің көптеген мысалдарының бірі - Сенатта Демократиялық партияның кандидатын, Өкілдер палатасында Республикалық партияның кандидатын, округтік бақылаушы үшін Жасыл партияның кандидатын және Либертариандық партияның коронер кандидатын сайлауға тырысатын сайлаушы. Бір мысал 2004 жылы Монтана штатының губернаторы сайлауы, онда демократтық губернаторлыққа кандидат Брайан Швайцер 50,4% -дан 46,0% -ға дейін губернатор болып сайланды, ал қазіргі республикалық президент Джордж Буш демократ Джон Керриді 59% -дан 39% -ға дейін жеңді. Бұл сайлаушылардың көпшілігі екіге бөлінген билетке дауыс бергенін көрсетеді, яғни республикалық президенттікке және демократиялық партияның губернаторлыққа үміткерін таңдады. Тағы бір мысал - 2016 жылы Батыс Вирджинияда өткен губернатор сайлауында демократ (қазір республикашыл) Джим Джессистің сегіз ұпай айырмашылығымен, ал республикашыл президенттікке үміткер Дональд Трамп штатта 68% дауыспен жеңіске жетті. Джим Джессист кейіннен 2017 жылы республикашыл болып ауысты. Тағы бір мысал - 2020 жылы Мейн штатында өткен АҚШ Сенатының сайлауы, онда қазіргі президенттікке сай Сьюзан Коллинз демократиялық талапкер Сара Гидеонға қарсы 8,6% айырмашылықпен жеңіске жетті, Джо Байден Мейн штатында Дональд Трампты 9,1% айырмашылықпен жеңгеніне қарамастан. Дегенмен, "Көк иттер" сияқты қызыл штаттарда губернаторлық лауазымға үміткер демократтар әдеттегі тіркелген демократтарға қарағанда әлдеқайда консервативті көзқараста болады, ал көк штаттарда губернаторлыққа үміткер республикашылар, әсіресе Рокфеллер фракциясы, басқа жерлердегі орташа республикашылдардың қолдаушыларына қарағанда көбірек либералды көзқараста болады. Мысалы, Массачусетс штаты, ұлттық сайлауларда демократиялық штаттардың бірі болғанына қарамастан, 1990, 1994, 1998, 2002, 2014 және 2018 жылдары республикалық губернаторларды сайлады. 2018 жылы республикашыл губернатор Чарли Бейкер сайлауда үлес қосып, дауыс берудің үштен екісін жеңіп, барлық округтерді алып шықты. Осы арада дәл сол уақытта демократиялық сенатор Элизабет Уоррен 20 балл артық айырмашылықпен қайта сайланды, ал Массачусетс штатының барлық тоғыз өкілі (барлығы демократиялық) қайта сайланды.
Жақында болған тарих
Билеттермен екіге бөліп дауыс беру соңғы сайлауларда күрт төмендеді. 2020 жылғы президенттік сайлауда тек 16 "кроссовер округтер" - президенттікке кандидат пен басқа партияның палатаға кандидатын сайлаған конгресс округтері - тіркелген, бұл 2016 жылы 35 және 2008 жылы 83-ке қарағанда. 2020 жылғы сандар АҚШ-тағы жалпы конгресс округтерінің тек 4 пайызын ғана құрайды және бұл рекордтық төмен. Сонымен қатар, 2020 жылғы АҚШ Сенатының сайлауы 1992 жылдан кейін екіге бөлінген 21 штатпен салыстырғанда, алты штатты демократтар мен республикашылар арасында екіге бөлінген өкілдікпен қалдырды. Бұл АҚШ-тағы саясаттың поляризациясы мен ұлттасуына байланысты болды, онда екі саяси партияның мүшелері бір-біріне жеккөрушілікпен қарады. Кейін 2022 жылғы АҚШ сайлауында бірнеше штатта екіге бөліп дауыс беру қайта жанданды. Кейбір жағдайларда губернаторлық және Сенатқа бір мезгілде жарыстар әр түрлі партиялардың кандидаттарына өтті. Мысалы, Джорджияда республикашыл Брайан Кемп демократ Стейси Абрамсты губернатор сайлауында жеті ұпайға жеңіп, республикалық Гершель Уокерді бір мезгілде өткен Сенатқа сайлауда жеңіске ұшырады, ол желтоқсанда өткен сайлаудың екінші кезеңінен кейін демократ Рафаэль Уорнокқа жеңіліске ұшырады. Басқа жағдайларда, бір штаттағы губернаторлық және сенаттық кандидаттардың арасында айырмашылық болды. Мысалы, Огайо штатының губернаторы Майк ДеУайн 26 пайыздық айырмашылықпен губернаторлық сайлауда жеңіске жетсе, Дж.Д.Вэнс сенатқа 7 пайыздық айырмашылықпен жеңіске жетті. Сарапшылар 2022 жылғы сайлау нәтижелерін кандидаттардың сапасына байланысты деп санайды. "Крестовый округтер" саны да 16 -дан 23 -ке дейін өсті.
Көңіл көтеру
Аз таралған болса да, бөліктелген билеттер бойынша дауыс беруді тактикалық дауыс беру түрі ретінде пайдалануға болады. Бұған мысал ретінде А кандидатын артық көретін, бірақ А кандидаты сайлауда жеңіске жетеді деп сенбейтін сайлаушыны келтіруге болады. Бөлінген билеттермен дауыс беру бірнеше дауыс беру жүйесі қолданылған сайлауларда да болуы мүмкін. Тағы бір ықтимал мотивация - егер сайлаушы бір партияға да айтарлықтай артықшылық танытпаса және әрқайсысының әсерін шектеу үшін әр түрлі партия мүшелерін симбиозиялық рөлдерде сайлауға тырысса. Бұған мысал ретінде, сайлаушылардың параллель дауыс беру жүйесінде азшылық партиядан пропорционалды сайлау жүйесі бойынша берілген орынға кандидат таңдап, үлкен партиядан бірінші орынға кандидат таңдауы мүмкін. Аралас мүшелік пропорционалдық жүйелерде ірі ауқымды стратегиялық бөліктелген билеттермен дауыс беру және әуен тізімдерін пайдалану жүйенің өтемақы әсерін бұзу үшін пайдаланылуы мүмкін.
Бөлінген билеттер артықшылықтары
Бөлінген билеттермен дауыс беру, көбінесе "бөлінген билет" деп аталатын, екіге бөлінген билеттермен дауыс беруден ерекшеленеді. Соңғысында саяси лауазымға үміткер (немесе олар үшін үміткерлік білдіретін партия) "Кейін дауыс беру" карталарын немесе брошюраларды шығарады, олар өздеріне дауыс беруді қалаған сайлаушылардың екінші, үшінші және одан кейінгі басымдықтарын қалай бағыттауы керектігі туралы екі түрлі ұсынылатын нұсқаны ұсынады.