Кіріспе
Ішкі процессордың сағаттық жылдамдығының сыртқы сағатқа қатынасын белгілейтін механизм Компьютерлік есепте, сағаттық мультипликатор (немесе CPU мультипликаторы немесе автобус / өзек қатынасы) ішкі процессордың сағаттық жылдамдығының сыртқы сағатқа қатынасын белгілейді. Бұл фазалық бұғатталған цикл (PLL) жиілік көбейтуші схемасымен іске асырылуы мүмкін. Осылайша, 10x көбейтушісі бар CPU әрбір сыртқы сағаттық цикл үшін 10 ішкі циклді көреді. Мысалы, 100 МГц сыртқы сағаты бар және 36x сағаттық көбейтушісі бар жүйеде ішкі CPU сағаты 3,6 ГГц болады. CPU-ның сыртқы адрестік және деректік шиналары (PC-де көбінесе жалпы front side bus (FSB) деп аталады) сыртқы сағатты негізгі уақыт базасы ретінде қолданады; алайда олар деректерді жылдам беру үшін осы базалық жиіліктің (кіші) еселі (әдетте екі немесе төрт) пайдалана алады. Микропроцессорлардың ішкі жиілігі әдетте FSB жиілігіне негізделеді. Ішкі жиілікті есептеу үшін CPU шина жиілігін сағаттық көбейтуші деп аталатын санға көбейтеді. Есептеу үшін CPU нақты шина жиілігін қолданады, тиімді шина жиілігін емес. Екі дерек жылдамдығы (DDR) (AMD Athlon және Duron) және төрт дерек жылдамдығы (барлық Intel Pentium 4 микропроцессорлары) бар процессорлар үшін нақты шина жиілігін анықтау үшін, тиімді шина жылдамдығын AMD үшін 2-ге немесе Intel үшін 4-ке бөлу керек. Көптеген заманауи процессорлардағы сағаттық мультипликаторлар бекітілген; оларды өзгертуге болмайды. Процессорлардың кейбір нұсқаларында сағаттық мультипликаторлар бұғатталмаған; яғни, оларды негізгі платаның BIOS орнату бағдарламасындағы сағаттық мультипликатор параметрін көбейту арқылы "оверклакингке" болады. Кейбір CPU инженерлік үлгілерінде сағаттық мультипликатордың бұғаттауы да болуы мүмкін. Көптеген Intel біліктілік үлгілерінде максималды сағаттық көбейтуші бекітілген: бұл CPU-лар төменгі жиілікте жұмыс істеуі мүмкін, бірақ оларды CPU-ның дизайнынан жоғары сағаттық көбейту арқылы асырып тастауға болмайды. Бұл біліктілік үлгілері мен өндірістегі микропроцессорлардың көпшілігі олардың сағаттық мультипликаторын көбейту арқылы үзіліссіз жұмыс істей алмаса да, оларды басқа әдіспен үзіліссіз жұмыс істеуге болады: FSB жиілігін арттыру арқылы.
In computing, the clock multiplier (or CPU multiplier or bus/core ratio) sets the ratio of an internal CPU clock rate to the externally supplied clock. This may be implemented with phase locked loop (PLL) frequency multiplier circuitry. A CPU with a 10x multiplier will thus see 10 internal cycles for every external clock cycle. For example, a system with an external clock of 100 MHz and a 36x clock multiplier will have an internal CPU clock of 3.6 GHz. The external address and data buses of the CPU (often collectively termed front side bus (FSB) in PC contexts) also use the external clock as a fundamental timing base; however, they could also employ a (small) multiple of this base frequency (typically two or four) to transfer data faster. The internal frequency of microprocessors is usually based on FSB frequency. To calculate internal frequency the CPU multiplies bus frequency by a number called the clock multiplier. For calculation, the CPU uses actual bus frequency, and not effective bus frequency. To determine the actual bus frequency for processors that use dual data rate (DDR) buses (AMD Athlon and Duron) and quad data rate buses (all Intel microprocessors starting from Pentium 4) the effective bus speed should be divided by 2 for AMD or 4 for Intel. Clock multipliers on many modern processors are fixed; it is usually not possible to change them. Some versions of processors have clock multipliers unlocked; that is, they can be "overclocked" by increasing the clock multiplier setting in the motherboard's BIOS setup program. Some CPU engineering samples may also have the clock multiplier unlocked. Many Intel qualification samples have maximum clock multiplier locked: these CPUs may be underclocked (run at lower frequency), but they cannot be overclocked by increasing clock multiplier higher than intended by CPU design. While these qualification samples and majority of production microprocessors cannot be overclocked by increasing their clock multiplier, they still can be overclocked by using a different technique: by increasing FSB frequency.
Жүйенің негізгі құрылымы
, компьютерлерде бірнеше өзара байланысты құрылғылар (CPU, RAM, перифериялық құрылғылар және т.б.) бар. диаграмманы қараңыз) әртүрлі жылдамдықпен жүреді. Осылайша олар жүйедегі ортақ автобустар арқылы бір-бірімен байланыс жасағанда ішкі буферлер мен кэштерді пайдаланады. Компьютерлерде, CPU-ның сыртқы адресі мен деректер шиналары CPU-ны "солтүстік көпір" арқылы жүйенің қалған бөлігіне жалғастырады. 1992 жылы 486DX2 шығарылғаннан бері шығарылған барлық дерлік үстел CPU-да ішкі логикасын сыртқы шинадан жоғары жиілікте орындау үшін сағаттық мультипликатор қолданылған, бірақ ол әлі де онымен синхронды болып қалады. Бұл процессордың өнімділігін ішкі кэш жадыға немесе кең шиналарға (көбінесе бір сағат циклына бірден көп беру мүмкіндігі бар) арқа сүйеу арқылы жиілік айырмашылығын өтеуге мүмкіндік береді.
Нұсқалар
Athlon 64 және Opteron сияқты кейбір процессорлар негізгі жадты бөлек және арнайы төменгі деңгейдегі жад шинасын пайдалана отырып басқарады. Бұл процессорлар жүйедегі басқа құрылғылармен (оның ішінде басқа CPU-лар) бір немесе бірнеше жоғары деңгейдегі HyperTransport сілтемелерін пайдалана отырып байланысады; басқа жобалардағы деректер мен адрестік шиналар сияқты, бұл сілтемелер деректерді беру уақытын (әдетте 800 МГц немесе 1 ГГц, 2007 жылдан бастап) сыртқы сағатты пайдаланады.
BIOS параметрлері
Кейбір жүйелер иесіне BIOS мәзіріндегі сағатты көбейтуді өзгертуге мүмкіндік береді. Сағат көбейтушісін арттыру басқа компоненттердің сағаттық жылдамдығына әсер етпей, CPU сағаттық жылдамдығын арттырады. Сыртқы сағатты (және шина жылдамдығын) арттыру процессорға, сондай-ақ RAM және басқа компоненттерге әсер етеді. Бұл түзетулер компьютерді үдемелі және үдемелі жөндеудің екі кең таралған әдісін ұсынады, мүмкін, CPU немесе жады кернеулерін реттеумен біріктіріледі (осциллятор кристалдарының өзгеруі сирек кездеседі); Абайсыз үдемелі жөндеу CPU немесе басқа компонентке ысығудан немесе тіпті кернеудің бұзылуынан зақым келтіруі мүмкін екеніне назар аударыңыз. Жаңа CPU-ларда жиі тұйықталған сағаттық мультипликатор болады, яғни BIOS-та шина жылдамдығы немесе сағаттық мультипликатор өзгертілмейді, егер пайдаланушы мультипликаторды ашу үшін CPU-ны бұзбаса. Алайда, жоғары деңгейдегі процессорларда, әдетте, сағат көбейтушісі бар.