Кіріспе

Dillo – ескі немесе баяу компьютерлер мен кіріктірілген жүйелер үшін арналған минималды, жеңіл веб-браузер. Dillo-ның қазіргі нұсқалары Linux, BSD, OS X, IRIX және Cygwin жүйелерінде жұмыс істей алады. Кіші көлеміне байланысты, ол бірнеше жадты үнемдейтін Linux дистрибутивтерінде таңдаулы браузер болып табылды. Dillo – GNU GPL 3.0 немесе одан кейінгі нұсқасы бойынша таратылатын ашық кодты бағдарламалық қамтамасы. Чилилік бағдарламашы Хорхе Арельяно Сид 1999 жылдың соңында Dillo жобасын бастады және сол жылдың желтоқсан айында оның алғашқы нұсқасын жариялады. Оның Dillo-ны жасауының басты мақсаты – ақпаратқа қолжетімділікті демократияландыру болды. Арельяно Сидтің пікірінше, әлемдік желінің мүмкіндіктерін пайдалану үшін ешкімге жаңа компьютер сатып алуға немесе кеңжолақты интернетке ақы төлеуге қажеттілік жоқ. Осы мақсатта ол Dillo-ны кішкентай, жылдам және тиімді етіп жасады, тіпті Intel 80486 процессоры және диал-ап қосылысы бар компьютерде де жақсы жұмыс істей алады.

Даму

Dillo бастапқыда GTK+ GUI құралдар жиынтығымен C бағдарламалау тілінде жазылған. Алғашқы нұсқалары бұрынғы Armadillo браузеріне негізделген, сол себепті осылай аталған. Dillo 2 C және C++ компоненттерімен, сондай-ақ Fast Light Toolkit (FLTK) арқылы жазылған. Dillo жеке қайырымдамалармен қаржыландырылады; мемлекеттік гранттар мен корпоративтік демеушілерді тартуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Қаржыландырудың жетіспеуі 2006 жылы дамудың баяулауына, ал 2007 жылы толық тоқтауына себеп болды. Жоба 2008 жылы қайта жанданды және екі айдан кейін DistroWatch-тен 115 € көлемінде қайырымдама алды.

Ерекшеліктері

Dillo мүмкіндіктеріне закладтар, табулар арқылы шолу және JPEG, PNG (альфа мөлдірлігімен қоса) және GIF суреттеріне қолдау кіреді. CSS-тің ішінара қолдауы 2.1 нұсқасында енгізілді. Стандартты қаріптер, фон түсі, жүктеулер папкасы және бас бет сияқты параметрлерді конфигурациялық файлдар арқылы реттеуге болады. Cookie файлдары қолдау көрсетіледі, бірақ құпиялылық туралы алаңдаушылықтарға байланысты әдепкі бойынша өшірілген. Көптеген веб-браузерлер бағдарлама жабылып қалғаннан кейін веб-кеш және тарихты сақтайтын болса, Dillo оларды жеке өмір мен өнімділікті арттыру үшін автоматты түрде тазартады. Төменгі оң жақ бұрышта "bug meter" деп аталатын әзірлеуші құралы орналасқан. Оған басылғанда, Dillo веб-беттен табылған жабылмаған тегтер сияқты жарамсыздық мәселелері туралы ақпаратты көрсетеді. Көптеген браузерлерден айырмашылығы, Dillo жарамсыз HTML қолданатын веб-беттермен үйлесімділікті жақсарту үшін ерекше режимге ие емес. Оның орнына Dillo барлық веб-беттерді жарияланған веб-стандарттарға сәйкес өңдейді. 2003 жылы екі Linux әуесқотары Dillo-ны Intel 486 процессорында іске қосып, Dillo мұндай қарапайым жабдықпен де Home BBC News-ті 10-15 секундта көрсетуге қабілетті екенін көрсетті. Сонымен қатар, Dillo Linux, BSD, Solaris, Mac OS X, DOS және кейбір қолға ұсталатын құрылғылар сияқты әртүрлі бағдарламалық платформаларда жұмыс істей алады. Дегенмен, Dillo Cygwin арқылы Windows жүйесінде де жұмыс істейтіні туралы хабарлар бар. Сонымен қатар, Dillo Win32 жобасы Dillo-ны Windows-қа көшіруге бағытталған, бірақ қазір тоқтатылды. D+ браузері немесе Dplus Dillo Win32 тоқтаған жерден жалғасады, ол соңғы Dillo Win32 нұсқасынан (3.0p9) жасалған және Dillo-мен жоғары деңгейде үйлесімділікті сақтауға тырыспайды. Соңғы нұсқасы 0.5b (2013 жылғы 15 қазан). Dillo JavaScript, Java, Flash, оңнан солға мәтін немесе күрделі мәтін құрылымдарын қолдамайды. Фреймдерге қолдау да өте шектеулі; Dillo пайдаланушыға оларды біртіндеп қарауға мүмкіндік беру үшін әрбір фреймге сілтеме ұсынады.

Шеңберлер

Бастапқы домен 2022 жылдың маусым айында тоқтап қалды. Бағдарламашылар оған қолжетімділікті жоғалтып, содан бері WordPress-тің көшірмесі олардың бақылаусыз жұмыс істеп келеді. DilloNG – GitHub-та орналасқан түйін, ол кодты Mercurial-ден көшіріп, жылдам шалу экраны, сыртқы бейне ойнатқышта бейнелерді ашу мүмкіндігі және бұрын жарияланған түзетулерді біріктіру сияқты жаңа мүмкіндіктерді қосты. Соңғы рет 2021 жылы жаңартылды. 2019 жылы Dillo браузері деп аталатын тағы бір түйін DilloNG-нің сол кездегі нұсқасынан жасалды. Ол 2023 жылға дейін тоқтап тұрды, содан кейін дамуы жаңадан басталды және 2024 жылға дейін жалғасуда. Dillo+ (Dillo Plus) 2023 жылы OpenBSD 6.8 жинағындағы Dillo 3.0.5 бастапқы коды негізінде құрылды. Ол DilloNG-дан көптеген түзетулерді қолданды және gopher, gemini және markdown беттерін, оқу режимін және кеңейтілген CSS қолдауын қамтамасыз етті. RSS, Epub, Telegram арналарының журналдарын және zip файлдарының мазмұнын көрсетуге арналған модульдері бар жаңа Python скрипт жүйесі енгізілді. Ол 2024 жылға дейін қолдауға алынуда.

Қабылдау

Дилло туралы пікірлер оның ерекше жылдамдығын жоғары бағалағанмен, бұл жылдамдыққа белгілі бір құн төлеуге тура келетінін айтады. Ең байқалатын кемшілік – Dillo күрделі веб-беттерді көзделген түрінде көрсетуге қабілетсіз. 2008 жылғы Linux.com сайтындағы шолуда Dillo пайдаланушы интерфейсі жаңа пайдаланушылар үшін "қорқытушы" болуы мүмкін екені және Dillo үшін қосымша құралдардың (плагиндердің) аздығы атап көрсетілді. Алайда, Dillo бірнеше аз көлемді Linux дистрибутивтерінде басты браузер ретінде таңдалады, мысалы Damn Small Linux, Feather Linux, VectorLinux, antiX және Mustang Linux.