Кіріспе

Темір жол экологиясы немесе темір жол экологиясы - темір жол немесе темір жолдың бойында өсіп жатқан экологиялық қоғамдастықты және темір жолдың табиғи экожүйелерге әсерін зерттеуге арналған термин. Мұндай экожүйелер негізінен Еуропада зерттелді. Осыған ұқсас жағдайлар және әсерлер көлік құралдары жүретін жолдарда да байқалады. Темір жолдар, жолдар, каналдар және электр желілері желілік инфрақұрылымның кірігуіне мысал болып табылады.

Шарттар

Темір жолдың төсеніштері, жол төсеніштері сияқты, суды рельстерден алып тастауға арналған, сондықтан әдетте рельстерден тез алып тастауға әкелетін тас пен қиыршық тас төсеніші болады. Сонымен қатар, бұл су ағызу жиі су ағызу нашар жерлерге жақын жерлерде жиналады, бұл шағын жасанды ылғалды алқаптарды құрайды. Бұл табиғи емес жағдайлар бірігіп, әртүрлі аймақтарды құрайды, кейбіреулерінде су аз, ал басқаларында су мол.

Сақтау

Темір жол компаниялары ретімен темір жолға тым жақын өсетін өсімдіктерді кесіп тастайды және / немесе гербицидпен бүркіп тастайды. Бұл өсімдіктерді тазалауға оң әсер ететін және/немесе гербицидтерге төзімді өсімдіктерді пайдаландырады. Электрлі теміржол желілерінде өсімдіктердің (әсіресе ағаш бұтақтарының) қозғалатын пойыздың пантографтарына кедергі келтіріп, сымдарға құлап кетуіне немесе жоғары кернеулі электр желілеріне жақын жерде қиылысуына жол бермеу үшін, ашық кесулер тік және көлденең түрде кеңірек болуы керек. Өткен абзацта сипатталған өсімдіктерді іріктеудің бірдей процестері қолданылады, бірақ электрленбеген желілер бойында жиі болатын ағаш байланыс және сигнал полюстерінен басқа, катенерлік және тарату полюстерінің болуынан лазым шараптарды да пайдаланса болады.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, теміржол бойындағы жағдай қазіргіден мүлдем өзгеше болды. Көмір қозғалтқыштары осы жағдайларға бейімделген түрлерді (олардың кейбіреулері табиғи түрде жанартаулық аймақтарда ғана кездесетін) жақтырып, аймақты саңмен жауып тастады. Жаңа қозғалтқыштардың әсерімен қоршаған ортаның ерекшелігі төмендеді, бірақ сол өсімдіктердің көбі осы жаңа ортаға бейімделіп, сақталып қалды.

Инвазивті түрлер

Темір жолдар (жолдар мен автомобиль жолдары сияқты) көбінесе жергілікті емес инвазивті түрлер отарлайды. Солтүстік Америкада мұндай түрлерге Ailanthus altissima, Paulownia tomentosa, Сибирлік елм және Норвегия кеспеағашы сияқты ағаштар және жапондық Knotweed және Phragmites сияқты инвазивті ағаш емес өсімдіктер жатады. Темір жолдар осы түрлердің таралып, өркендеуіне мүмкіндік береді, тіпті айналадағы аймақтар оларға қолайсыз болса да. Көптеген инвазивті түрлердің темір жол арқылы таратылуы белгілі, оларға мыналар жатады: таптық кран, Оңтүстік Африка рагворы, Оксфорд рагворы, тышқан, тышқан, құмырсқа, кеміргіш, жәндік және армадильо.

Кедергілер

Электр пойыздарын қамтамасыз ететін темір жолдар мен электр желілері, басқа да сызықтық инфрақұрылымдар сияқты, салынған кезде тіршілік ету ортасын бөліп алады.

Темір жол көтерілісін азайту шаралары

Темір жолдарды қорғау шаралары көп, олардың көпшілігі екі негізгі топқа бөлінеді: жануарлардың жолдарға түсуін болдырмау немесе кедергі әсерін азайту.

Темір жол арқылы қозғалуға мүмкіндік беретін шаралар

Темір жолдың инфрақұрылымына салынған құбырлар, қораптар, кішігірім жолдар мен өзендер мен аңғарларды кесіп өтетін көпірлер сияқты құрылыстар жануарлар мен жануарлар дүниесінің темір жол астынан қауіпсіз өтуін қамтамасыз етеді. Пойыздың келуінен 30 секундтан 3 минутқа дейін жануарлардың дауыстары жануарлар дүниесінің қашу жылдамдығын арттырды, ал жануарлар бұл дыбыстарға үйренбейді.

Басқа да ақауларды азайту шаралары

Пойыздың жылдамдығын азайту жануарлар мен пойыз жүргізушілерінің бір-бірін ертерек көруіне көмектеседі, бұл жануарлардың қашуына көбірек уақыт береді. Темір жолдың маңында аң аулау мен тұзаққа салу жануарлар мен жануарлар арасындағы жол-көлік оқиғаларын азайтады. Бұл темір жолға жолға қарағанда қол жеткізу қиынға соғады немесе жол апаты көпшілікке айқын көрінеді, ал жануарлар дүниесімен жол-көлік оқиғалары тек пойыз жүргізушілеріне ғана көрінеді. Пойыздар мен темір жолдар автомобиль жолдары мен жолдардан мүлдем өзгеше. Пойыздар әдетте бір жолға жүреді, олар соқтығысудан аулақ бола алмайды және олардың жылдамдығын төмендету мүмкіндігі өте шектеулі. Пойыздар тек бір бағытта жүрсе, жолдар екі бағытта жүреді. Темір жолдарда көліктер арасындағы аралық жолдарға қарағанда әлдеқайда ұзын. Бір уақытта бір ғана пойыз келеді, ал көптеген көліктер бір уақытта бір жолдың бір бөлігінде, көбінесе бірнеше жолақта жүріп тұрады. Жол қозғалысы күндіз жиі кездеседі, ал пойыз қозғалысы түнде жиі болады. Пойыздар салмағы мен рельс пен доңғалақтың өзара әрекеттесуіне байланысты көбірек тербеліске ұшырайды. Электр пойыздарының көп бөлігі бар, бұл жолдарда газбен жүретін көліктерге қарағанда жол жағасында төменгі шығарындыларға әкеледі. Пойыздар көліктік көліктерге қарағанда әлдеқайда үндемеуі мүмкін. Темір жолдың көлемі және оның жиегі әдетте жолдың көлемі мен оның жиегіне қарағанда әлдеқайда кіші. Жоғары жылдамдықты пойыздар жол көліктеріне қарағанда әлдеқайда жылдам болуы мүмкін, ал осы жоғары жылдамдықты пойыздар жолдарында қоршаулар жиі кездеседі.