Сан-Маркос қаласы: Тарихы мен дамуы

Кіріспе

Сан-Маркос – АҚШ-тың Техас штатындағы Хейс округіне қарасты қала. Бұл қала Калифорния штатында да бар. Сан-Маркос Үлкен Остин астаналық аймағының бір бөлігі болып табылады. Сан-Маркос шекарасы Калдвелл және Гвадалупе округтеріне де жетеді. Сан-Маркос Остин мен Сан-Антонио арасындағы 35-ші мемлекетаралық дәлізінде орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 44 894 адамды, ал 2020 жылғы халық санауы бойынша 67 553 адамды құрады. Сан-Маркос өзенінің жағасында орналасқан бұл аймақ Америка құрлығындағы ең көне, үздіксіз қоныстанған жерлердің бірі саналады. Сан-Маркоста Техас мемлекеттік университеті және Медоус су және қоршаған орта орталығы орналасқан. 2010 жылы Сан-Маркос "BusinessWeek" журналының төртінші жылдық "Бала тәрбиелеуге ең қолайлы орындар" сауалында тізімге енді. 2013 және 2014 жылдары АҚШ Халық санағы бюросы оны АҚШ-тың ең қарқынды дамитын қаласы деп атады. 2013 жылдың желтоқсанында "Business Insider" журналының "Американың ең тартымды 10 шағын қаласы" тізімінде тоғызыншы орынға ие болды.

Тарих

Археологтар Сан-Маркос өзенінен Кловис мәдениетімен байланысты дәлелдер тапты, бұл өзеннің 10 мың жылдан астам уақыттан бері адамдар мекендеген жер екенін көрсетеді. Сан-Маркос бұлақтары Техастағы ең ірі бұлақтардың үшінші жиынтығы болып табылады. Тарих бойында өзеннің құрғаған кезі тіркелмеген. 1689 жылы испан Алонсо де Леон Техасты зерттеу және аймақта миссиялар мен президиолар құру үшін Мексикадан экспедицияға жетекшілік етті. Де Леонның тобы кейін Ескі Сан-Антонио жолы деп аталған Камино Реалды табуға көмектесті, ол қазіргі Хантер жолы, Хопкинс көшесі және Акварена Спрингс драйві (кейін жол оңтүстікке төрт мильге жылжыды; қазір ол 266 округтік жолынан өтеді, жергілікті жерде Ескі Бастроп тас жолы деп аталады) арқылы өтті. Де Леонның тобы өзенге 25 сәуірде, Евангелист Марк күні жетті; сол себепті өзенге Сан-Маркос деп ат қойылды. 1803 жылы Луизиананы сатып алғаннан кейін Мексикадағы испан үкіметі Техасқа көшіп келген американдықтар туралы алаңдады. Билік өкілдері Сан-Антонио-де-Бехар мен Накогдочес арасында испан қоныстарын құруға шешім қабылдады, мақсаты – аймақтағы испандық үстемдікті сақтау. Техас провинциясының губернаторы Мануэль Антонио Кордеро и Бустаманте өзінің досы Фелипе Роке де ла Портильяға осы істі ұйымдастыруды және бақылауды тапсырды. 1807 жылы Кордеродан Портильяға жер берілетіні және үкімет қоныс аударушыларға қаржылай көмек көрсететіні туралы уәде алғаннан кейін, Портилья шағын қоныс аударушылар тобымен Техасқа аттанды. Топтың нақты саны күмәнді; кейбіреулер бастапқы топта он адам ғана болған десе, басқа көздер саны елу екіге дейін жеткенін айтады. Портильяның отбасы бастапқы топта болды ма, әлде олар 1808 жылдың күзінде келді ме деген мәселеде де жазбаларда қайшылықтар бар. Көптеген дереккөздер бұл топтың 1808 жылдың 6 қаңтарында Сан-Маркос өзеніне келгенін көрсетеді. Сәуір айында губернатор Кордеро Сан-Маркос-де-Неве қаласын құру туралы ресми бұйрық шығарды, ал оның әскери өкілі Хуан Игнасио де Аррамбиде қалалық жерлерге он үш құжат берді. Маусым айында су тасқыны оларды үйлерінен шығарып тастағанда, қоныс аударушылар апатқа ұшырады. Жаз және күз бойы қоныс аударушылар қалаларын қайта жаңартты. Портилья үкімет шенеуніктеріне жазған хатында 1808 жылдың қыркүйегінде колониядан басқа қоныс аударушыларды әкелу үшін кетіп, қазан айының соңында алты жаңа отбасымен оралғанын жазды. Бұл өсімді растайтын басқа да мәліметтер жоқ болғанымен, 1809 жылғы Портильяның санағында жалпы саны жетпіс үш адам және 1771 жануар тіркелді. Келесі үш жыл ішінде қоныс аударушылар жаңа үйлерін сақтауға бар күштерін салды, бірақ жиі индейлік шабуылдар мен үкіметтің қорғау үшін сарбаздар жібермеуі оларды 1812 жылы қоныстан бас тартуға мәжбүр етті. 1846 жылдың қарашасында алғашқы ағылшын-американдық қоныс аударушылар Сан-Маркос бұлақтарының маңына көшіп келді. Техас заң шығарушы органы 1848 жылдың 1 наурызында Хейс округін құрды және Сан-Маркосты округ орталығы деп белгіледі. 1851 жылы қала орталығы өзеннің бастауынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде жоспарланды. Қала жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдерін тазалау және ұнтақтау орталығы болды. Қаланың ең танымал негізін қалаушысы және алғашқы қоныс аударушысы – Техас революциясының батыры және Техас Республикасының бұрынғы вице-президенті генерал Эдвард Берлсон болды. Берлсон 1849 жылы өзеннің жоғарғы ағысында бөгет салдырды. Бөгет бірнеше диірмендерді қуатпен қамтамасыз етті, соның ішінде қазіргі Сеуэлл паркіндегі диірменді де. 1880 жылдың 30 қыркүйегінде Халықаралық Ұлы Солтүстік темір жолы келгеннен кейінгі он жылдық ішінде мал және мақта Сан-Маркостың сауда және көлік орталығы ретінде өсуіне негіз болды. 1866 жылы Корональ институты алғашқы жеке орта мектеп ретінде құрылды. 1899 жылы Техас штатының Оңтүстік-Батыс Техас мемлекеттік жалпы мектебі (қазір Техас мемлекеттік университеті деп аталады) Техаста мемлекеттік мектеп мұғалімдеріне деген сұранысты қанағаттандыру үшін мұғалімдер колледжі ретінде құрылды. 1907 жылы Сан-Маркос баптистік академиясы құрылды, бұл қала үшін білім беруді дамытуға септігін тигізді. Екінші дүниежүзілік соғыстың талаптары қаладағы өнеркәсіпті әртараптандыруға мәжбүр етті, ал өндіріс және жеңіл өнеркәсіп секторының пайда болуымен қалада өсім басталды. 1940 жылдардың соңында бұрынғы Голливуд режиссері Шадрак Грэм өзінің "Біздің туған қала" сериясының бөлігі ретінде Сан-Маркостағы күнделікті өмір туралы деректі фильм түсірді, бұл шағын қауымдастаста сауданы және азаматтық белсенділікті ынталандырды. Фильмте сол дәуірдегі бірнеше жергілікті кәсіпорындар көрсетілді, олардың ішінде Смит гүлдері, Валдрин тазалау орталығы, Лакс жиһаз дүкені және Палас кинотеатры бар. 1942 жылы қаланың шығысында Сан-Маркос әскери әуе алаңы ашылды, ол 1947 жылы Сан-Маркос әуе күштері базасы деп аталды, ал 1953 жылы Филиппиндегі Кларк базасында 1941 жылдың 7 желтоқсанында қаза болған лейтенант Артур Эдвард Гэридің құрметіне аталды, ол Екінші дүниежүзілік соғыста қаза болған алғашқы Сан-Маркостық болды. Соғыс кезінде базада 10 мыңнан астам навигаторлар даярланды, ал келесі жылдары АҚШ-тағы әскери және әуе күштерінің тікұшақтарын басқарушылар мен механиктерді даярлаудың ең ірі орталығы болды, онда 21 эскадрилья және 4800 адам дислокацияланған. 1956 жылы база армияға берілді, Гэри лагері деп аталды және 1963 жылы жабылды. Кейіннен базаның бір бөлігі қалаға Сан-Маркос әуежайы ретінде пайдалану үшін берілді, ал екінші бөлігі 1966 жылы Гэри жұмыс корпусы орталығы ретінде қайта ашылды. 1960 жылдары Акварена Спрингс және Вондер Ворлд тартымды орындар ретінде құрылғаннан кейін туризм қала экономикасының маңызды бөлігіне айналды. 1960 жылдары Оңтүстік-Батыс Техас мемлекеттік университеті маңызды аймақтық оқу орнына айналды, ал 1965 жылы Гэри жұмыс корпусы оқу орталығы құрылғаннан кейін білім беру Сан-Маркостағы ең ірі салаға айналды. Остин қаласының керемет өсуі Сан-Маркосқа да дамуға мүмкіндік берді. 1973 жылы Сан-Маркос және Хейс округі АҚШ халық санау бюросымен Остин метрополитендік статистикалық аймасына қосылды. Сол жылға қарай қаланың халқы 25 000 адамға жетті, сонымен қатар Оңтүстік-Батыс Техас мемлекеттік университетінің 20 000 студенті болды. 1990 жылы қаланың халқы 28 743 адамға жетті, 2000 жылы 34 733 адамға, ал 2010 жылы 44 894 адамға жетті. 2013 жылдың мамырында АҚШ халық санау бюросы жариялаған мәліметтерге сәйкес, Сан-Маркос 50 000 және одан көп халқы бар АҚШ қалаларының ішінде ең жоғары өсім көрсетті. 2011 және 2012 жылдар арасында халық саны 6,9% өсті. Қазір Техас мемлекеттік университеті деп аталатын университетте 34 225 студент оқып жатыр. 1991 жылы марихуананы заңдастыруды жақтаған наразылар наразылық акциясын өткізіп, қамауға алынды; олар Сан-Маркос жетілігі деп белгілі болды.

Archeologists have found evidence at the San Marcos River associated with the Clovis culture, which suggests that the river has been the site of human habitation for more than 10,000 years. The San Marcos Springs are the third largest collection of springs in Texas. Never in recorded history has the river run dry. In 1689, Spaniard Alonso de León led an expedition from Mexico to explore Texas and establish missions and presidios in the region. De León's party helped blaze the Camino Real (later known as the Old San Antonio Road), which followed present day Hunter Road, Hopkins Street, and Aquarena Springs Drive (the route later shifted four miles to the south; it is now followed by County Road 266, known locally as Old Bastrop Highway). De León's party reached the river on April 25, the feast day of St. Mark the Evangelist; the river was thus named the San Marcos. In 1803, after the Louisiana purchase, the Spanish government in Mexico became concerned about American citizens moving into Texas. Officials decided to establish more Spanish settlements between San Antonio de Béxar and Nacogdoches in an effort to secure Spanish presence in the area. The governor of the province of Texas, Manuel Antonio Cordero y Bustamante, approached his friend Felipe Roque de la Portilla to organize and oversee the venture. In 1807, after extracting promises from Cordero that he would receive a substantial land grant and that the government would assist the settlers financially, Portilla headed for Texas with a small group of settlers. The exact number has been disputed; some suggest that only ten persons were in the original group, while other sources say the number was as high as fifty two. There is also some conflict in records as to whether Portilla's family was in the original group or whether they arrived in the fall of 1808. Most sources agree the group arrived at the San Marcos River on January 6, 1808. In April Governor Cordero issued the official order that established San Marcos de Neve, and his military representative, Juan Ygnacio de Arrambide, issued thirteen titles to town lots. Disaster struck the settlers in June, when a flood washed them out of their homes. Throughout the summer and fall the settlers rebuilt their town. In letters to government officials, Portilla reported that he left the colony in September 1808 to get more settlers and returned with six new families in late October. While there are no other records to confirm the increase, Portilla's census of 1809 did show a total of seventy three persons and 1,771 animals. Over the next three years, the settlers made a valiant effort to maintain their new homes, but frequent Indian raids and the failure of the government to send soldiers for protection forced them to abandon the settlement in 1812 The settlers were plagued by floods and Indian raids, and the settlement was abandoned in 1812. In November 1846, the first Anglo American settlers moved into the vicinity of the San Marcos Springs. The Texas Legislature organized Hays County on March 1, 1848, and designated San Marcos as the county seat. In 1851, a town center was laid out about a mile southwest of the headwaters of the river. The town became a center for ginning and milling local agricultural products. The town's most notable founder and early settler was Gen. Edward Burleson, a hero of the Texas Revolution and former vice president of the Republic of Texas. Burleson built a dam on the upper reaches of the river in 1849. The dam powered several mills, including one within present day Sewell Park. In the decade following the arrival of the International Great Northern Railroad on September 30, 1880, cattle and cotton provided the basis for the growth of San Marcos as a center for commerce and transportation. In 1866, the Coronal Institute was established as an early private high school. In 1899, Southwest Texas State Normal School (now known as Texas State University) was established as a teacher's college to meet demand for public school teachers in Texas. In 1907, the San Marcos Baptist Academy was established, furthering education as an important industry for the town. The demands of World War II forced the town's industry to diversify, and with the emergence of a manufacturing and light industrial sector, the town began to experience growth. In the late 1940s, former Hollywood director Shadrack Graham produced a documentary about daily life in San Marcos as part of his "Our Hometown" series of films that encouraged commerce and civic activity in small communities. The film highlights several local businesses from the era, including Smith's Flowers, Waldrin's Cleaners, Lack's Furniture, and the Palace Movie Theater. Gary Air Force Base, just east of town, was opened in 1942 as San Marcos Army Airfield, renamed San Marcos Air Force Base in 1947, and renamed finally in 1953 in honor of Lieutenant Arthur Edward Gary, killed at Clark Field in the Philippines on December 7, 1941, the first San Martian to die in World War II. During the war, the base trained over 10,000 navigators, and in the following years was the largest center of Air Force and Army helicopter training for pilots and mechanics in the United States, with 21 squadrons and 4800 personnel stationed there. The base was handed over to the Army in 1956, renamed Camp Gary, and was closed in 1963. Subsequently, part of the base was taken over by the city for use as San Marcos Airport, while another part was reopened in 1966 as the Gary Job Corps Center. In the 1960s, with the establishment of Aquarena Springs and Wonder World as attractions, the tourist industry became a growing part of the city's economy. By the 1960s, what was then named Southwest Texas State University had grown into an important regional institution, and when coupled with the creation of Gary Job Corps Training Center in 1965, education became the largest industry in San Marcos. The remarkable growth explosion of Austin further allowed San Marcos to prosper. By 1973, San Marcos and Hays County were included by the U. S. Census Bureau in the Austin metropolitan statistical area. By that year, the city's population had grown to 25,000 citizens, along with an additional Southwest Texas State University student body of 20,000. By 1990, the city's population had grown to 28,743, by 2000, it reached 34,733, and by 2010, it was 44,894. A report, released by the U. S. Census Bureau in May 2013, stated that San Marcos had the highest rate of growth among all U. S. cities and towns with at least 50,000 people. Its population rose 6.9% between 2011 and 2012. The university, now known as Texas State University, boasts a student body of 34,225. In 1991, protestors advocating for legalization of marijuana conducted a civil disobedience action and were arrested; they became known as the San Marcos Seven.

Демография

Сан-Маркостың 2020 жылғы нәсілдік құрамы (NH = Испан емес)
Нәсіл саны пайызы
Ақ (NH) 28,505 42,2%
Қара немесе африкалық американдық (NH) 4,463 6,61%
Америкалық немесе Аляска тумасы (NH) 157 0,23%
Азия (NH) 1,930 2,86%
Тынық мұхит аралдары (NH) 54 0,08%
Басқа бірнеше нәсіл (NH) 257 0,38%
Қаралас / көп нәсілдік (NH) 4,747 7,03%
Испания немесе латиноамерикалық 27,440 40,62%
Жалпы 67,553

+San Marcos racial composition as of 2020 (NH = Non Hispanic)RaceNumberPercentageWhite (NH)28,50542.2%Black or African American (NH)4,4636.61%Native American or Alaska Native (NH)1570.23%Asian (NH)1,9302.86%Pacific Islander (NH)540.08%Some other race (NH)2570.38%Mixed/multiracial (NH)4,7477.03%Hispanic or Latino27,44040.62%Total67,553
As of the 2020 United States census, 67,553 people, 23,769 households, and 10,635 families were residing in the city. As of the census of 2010, the population was 44,894 people in the city. In 2000, 34,733 people, 12,660 households, and 5,380 families resided in the city. The population density was 1,907.5 people per square mile, (736.4/km2) in 2000. The 13,340 housing units averaged 732.6 per square mile (282.8/km2). The racial makeup of the city was 72.55% White, 5.53% African American, 0.65% Native American, 1.23% Asian, 0.11% Pacific Islander, 17.03% from other races, and 2.90% from two or more races. Hispanics or Latinos of any race were 36.50% of the population. Of the 12,660 households, 19.2% had children under 18 living with them, 27.9% were married couples living together, 10.1% had a female householder with no husband present, and 57.5% were not families. About 31.0% of all households were made up of individuals, and 5.7% had someone living alone who was 65 or older. The average household size was 2.31, and the average family size was 3.08. In the city, the population was distributed as 15.4% under 18, 41.9% from 18 to 24, 24.8% from 25 to 44, 10.7% from 45 to 64, and 7.2% who were 65 or older. The median age was 23 years. For every 100 females, there were 96.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 95.4 males. The median income for a household in the city was $25,809, and for a family was $37,113. Males had a median income of $25,400 versus $22,953 for females. The per capita income for the city was $13,468. About 13.8% of families and 28.5% of the population were below the poverty line, including 22.1% of those under age 18 and 15.1% of those age 65 or over.

2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 67,553 адам, 23,769 үй шаруашылығы және 10,635 отбасы тұрады. 2010 жылғы санақ бойынша қалада 44,894 адам тұрады. 2000 жылы қалада 34,733 адам, 12,660 үй шаруашылығы және 5,380 отбасы өмір сүрді. 2000 жылы халық тығыздығы бір шаршы мильге 1,907.5 адам (736.4 км2) құрады. 13,340 тұрғын үй бірлігі орташа есеппен бір шаршы мильге 732.6 (282.8 / км2) құрады. Қаланың нәсілдік құрамы 72.55% ақ, 5.53% афроамерикалық, 0.65% америкалықтар, 1.23% азиялық, 0.11% Тынық мұхит аралдары, 17.03% басқа нәсілдер және 2.90% екі немесе одан да көп нәсілдер. Кез келген нәсілге жататын испаниялықтар немесе латиноамерикалықтар халықтың 36.50% құрады. 12,660 үй шаруашылығының 19.2%-ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 27.9%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 10.1%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 57.5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31.0% жеке адамдардан құралған, ал 5.7%-ы 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа көлемі 2.31 адам, ал отбасының орташа көлемі 3.08 адам. Қала тұрғындарының 15.4% -ы 18 жасқа толмағандар, 41.9% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 24.8% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 10.7% -ы 45-64 жас аралығындағылар, 7.2% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жасы 23 жас. Әрбір 100 әйелге 96.8 еркек тиесілі. 18 жастан асқан 100 әйелге 95.4 еркек тиесілі. Қаладағы бір үйдің орташа табысы 25,809 доллар, ал бір отбасының орташа табысы 37,113 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 25,400 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22,953 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 13,468 доллар. Отбасылардың 13.8% және халықтың 28.5% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 22.1% және 65 жастан асқандардың 15.1% -ы.

География

Сан-Маркос Орталық Техаста орналасқан. Ол Остиннің оңтүстік-батысына 30 миль (48 км), ал Сан-Антонионың солтүстік-шығысына 51 миль (82 км) қашықтықта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, 2010 жылы оның жалпы ауданы құрады, оның ішінде су жамылған жер 0,44% немесе шамалы бөлігін құрады.

Үкімет

2022 жылы қала тұрғындарының көпшілігі шағын көлемде марихуананы иеленуге қатысты жазаны жеңілдетуге қолдау көрсетті.

Білім

Сан-Маркос қаласында 1899 жылы құрылған көп салалы мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті – Техас мемлекеттік университеті орналасқан. Бастауыш және орта білім беру үшін Сан-Маркос Сан-Маркос біріктірілген тәуелсіз мектеп ауданымен қамтамасыз етіледі. Сан-Маркос орта мектебі – ауданның жалғыз орта мектебі. Сан-Маркос академиясы – қаладағы жеке орта мектеп. Дорис Миллер орта мектебі және Оуэн Гуднайт орта мектебі – Сан-Маркоста орналасқан екі орта мектеп. Сан-Маркос қаласында жеті бастауыш мектеп бар: Родригес, Эрнандес, Мендес, Крокет, Трэвис, Боуи және Дезавала бастауыш мектептері. Қалада сондай-ақ Бонхам Пре К. деп аталатын мектепке дейінгі білім беру мекемесі бар. Сан-Маркосқа сондай-ақ Хейс біріктірілген тәуелсіз мектеп ауданы қызмет көрсетеді, онда Бланко Виста бастауыш мектебі Сан-Маркос қаласының шегінде, қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Техас штатындағы Сот-медициналық антропология орталығы – АҚШ-тағы төрт дене фермасының бірі және әлемдегі ең ірі сот-медициналық зерттеу орталығы. Сан-Маркос қаласында Акварена орталығы, Сан-Маркос ұлттық балық шаруашылығы және су ресурстары орталығы, А. Э. Вуд Техас балық шаруашылығы, Сан-Маркос табиғат орталығы, Сан-Маркос испан мәдени орталығы және Түпкілікті мәдениеттер институты орналасқан.

Саябақтар мен демалыс

Сан-Маркос және Бланко өзендері қаладан өтеді, сондай-ақ Коттонвуд, Пургаторий, Синк және Уиллоу-Спрингс ағындары да бар. Бұл өзендер мен ағындардың әрқайсысының бойында саябақтар немесе табиғат қорықтары және жаяу серуендеу жолдары орналасқан. Сан-Маркос өзені Сан-Маркос бұлағынан басталады. Бұл бұлақтарда Техас соқыр саламандрасы, Сан-Маркос саламандрасы, фонтандық дартер, Сан-Маркос гамбузиясы және Техастың жабайы күріші сияқты қауіп төнген немесе жойылып бара жатқан бірнеше түрлер мекендейді. Өзен Сан-Маркос бұлағынан басталып, Эдвардс су қоймасынан Спринг-көлге қарай ағады. Жоғарғы ағыс Техас мемлекеттік университеті мен Сан-Маркос қаласынан өтеді және танымал демалыс орны болып табылады. 4 шақырымнан кейін Бланко өзенімен қосылып, Лулинг қаласынан өтеді, Гонзалес қаласының жанынан ағып өтеді және 75 шақырымнан кейін Гуадалупе өзеніне құяды. Бұл бағыт "Әлемдегі ең қиын каноэ жарысы" деп танымал Техас су сафариінің бірінші кезеңі болып табылады. Сан-Маркоста демалуға арналған көптеген орындар бар, бірақ ең танымалдарының бірі – Сеуэлл паркі. Бұл Сан-Маркос өзенінің бойындағы ашық кеңістік. Техас мемлекеттік университетінің кампусында орналасқандықтан, бұл парк студенттердің жүзуге, ойын-сауыққа немесе жай ғана демалуға танымал орын. Сеуэлл паркінде волейбол, пикниктер және жүзу/түтікпен сырғанау сияқты көптеген шаралар ұйымдастырылады. Сонымен қатар, бұл парк Техас мемлекеттік университетін бітірген студенттер бітіру салтанатынан кейін Сан-Маркос өзеніне секіріп түсетін орын ретінде де белгілі.

Спорт

Сан-Маркос тұрғындарының көптегені Техас мемлекеттік университетінің спорттық бағдарламаларын қолдайды, олар «Техас мемлекеттік бобкетс» деп танылады. Футбол командасы 1982 және 1983 жылдары NCAA II дивизионының ұлттық чемпионаттарын жеңіп алды және қазір NCAA I дивизионының (FBS) Sun Belt конференциясында өнер көрсетеді. «Техас мемлекеттік бобкетс» командасы 33 000-нан астам көрерменге сыйымды Бобкет стадионында өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Баскетбол және волейбол ойындары Страхан аренасында, ал бейсбол ойындары Бобкет бейсбол алаңында өтеді. Харрис Хилл Raceway-де әуесқой спорттық автомобильдер жарысы өтеді.

Өнер және мәдениет

2010 жылы Сан-Маркос журналының "Бизнес-апталық" төртінші жылдық "Бала тәрбиелеуге ең қолайлы орындар" сауалына ілікті. Қала орталығы (жергілікті тұрғындар "алаң" деп атайды) 1851 жылы жоспарланып салынды және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Орталықта орналасқан Хейс округінің соты 1908 жылы салынған. Сот үйінің төңірегіндегі қаланың орталық бөлігінде көптеген барлар, мейрамханалар, бутиктер мен музыкалық орындар бар, бұл оны танымал ойын-сауық орнына айналдырады. Сот үйінің қарсы бетінде орналасқан "Марк" 2011, 2012 және 2013 жылдарғы Lone Star Music Awards марапаттау салтанатын қабылдады. Тарихи орталықтан өзге, Сан-Маркоста бес тұрғын үйі бар тарихи аудан бар. Сонымен қатар, Ұлттық тарихи орындар тізімінде кем дегенде 40 үй мен ғимарат тіркелген. Жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарына San Marcos Daily Record және The University Star жатады.

Қоғамдық өнер

Сан-Маркос қаласы және Сан-Маркос өнер комиссиясы, қалалық азаматтардан және Техас мемлекеттік университетінен құралған комиссиямен бірлесіп, 2013 жылдың қаңтарында LBJ Drive және MLK Drive көшелерінің қиылысында орналасатын ескерткіш мүсінінің негізін қалады. Батон-Руж қаласынан келген Аарон П. Хассидің жобалауымен мүсін, Джонсон мен Кингтің Овалдық кеңселерде әңгімелесіп отырғандағы көрінісін бейнелейді. Ол ресми түрде 2014 жылы Мартин Лютер Кинг күнінде ашылды. «Жүрушілер галереясы»: 1997 жылдың шілдесінде Сан-Маркос қаласының Парктер және демалыс департаменті Сан-Маркос белсенділік орталығын ашты. Жаңа ғимаратта демалыс орындары мен жиналыстар залымен қатар, кең ауқымды қоғамдық өнер галереясы да ашылды. Галереяны коммерциялық емес ұйым – Сан-Маркос аймақтық өнер кеңесі басқарады және Сан-Маркос өнер комиссиясының гранттары арқасында қолдау көрсетіледі. Ғимараттың жаяу өтетін дәліздерінде орналасқандықтан «Жүрушілер галереясы» деп аталды. Галерея жыл сайын жеті түрлі көрме ұйымдастырады, олар негізінен жергілікті суретшілердің туындыларынан және кейде шақырылған суретшілердің көрмелерінен тұрады. Көрмелерді көру және өнер кештеріне қатысу үшін Activity Center-ге әркім тегін кіре алады. Кез келген жастағы және деңгейдегі суретшілер өздерінің жұмыстарын көрмеге ұсынуға болады, олар көрсетілім үшін де, сату үшін де болуы мүмкін. Қала орталығында Джефф Бриджестің «The Big Lebowski» фильміндегі «Дюд» кейіпкерін бейнелейтін суреттерді қоса, бірнеше граффити стиліндегі қабырға суреттері пайда болды. 2016 жылы Сан-Маркос өнер комиссиясы қаланың әртүрлі жерлеріне 10 су қызының мүсінін орнатты. Су қыздары 1900 жылдардың ортасынан бастап Сан-Маркос мәдениетінің бөлігі болды, сол кезде бұрынғы Акварена Спрингс су астында су қыздары кейіпінде әйелдердің өнер көрсетулерін ұйымдастырған. Әр су қызының мүсіні 7 фут биіктікте, ал әктас тақтасына орнатылғандықтан жалпы биіктігі 9 футқа жуық. Әр су қызын әртүрлі аймақтық суретші безендірген, олар қаланың өнерін, мәдениетін және табиғи сұлулығын көрсетуде.

Музыка

20 жылдан астам уақыттан бері, 2008 жылдан бастап, Сан-Маркос өнер комиссиясы және Сан-Маркос саябақтар мен демалыс департаменті маусымнан тамызға дейін әр бейсенбі күні кешке ашық ауданда тікелей музыкамен "Парктегі жаз" концерттік циклын ұйымдастырып келеді. Чейтем-стрит қоймасы Джордж Стрейт, Стиви Рэй Вон, Рэнди Роджерс, Тодд Снайдер, Джеймс Макмертри және Терри Хендрикс сияқты әртістердің мансабын бастауға көмектесті. Читэм-стрит қоры Техас музыкалық дәстүрлерін сақтау жұмысын жалғастыруда және музыка бизнесінің кәсіби жағына қатысты семинарлар ұсынады. Сан-Маркостағы музыкалық өмірге үлес қоса отырып, Техас мемлекеттік университеті жыл сайын Хилл Кантри джаз фестивалін және Эдди Дурхамды еске алу шарасын өткізеді.

Фильм

Сан-Маркоста көптеген телешоулар мен фильмдер түсірілді, оның ішінде "Friday Night Lights", "D.O.A.", "Everybody Wants Some!!", "Boyhood", "American Crime", "That's What I'm Talking About", "Piranha", "The Ringer", "Courage Under Fire", "The New Guy", "The Faculty", "Idiocracy", "The Getaway", "The War at Home", "Little Boy Blue", "Flesh and Bone", "Race With the Devil" және "The Tree of Life". Сан-Маркос кино клубы дамып келе жатқан "Lost River Film Festival" кинофестивалінің ұйымдастырушысы, ол "Пиранья" фильміндегі Сан-Маркос өзенінде түсірілген ойдан шығарылған "Lost River" өзенінің атымен аталған.