Кіріспе
Жапония Сумо қауымдастығының сумо ережесіне сәйкес, Тошиёри (年寄) - Жапония Сумо қауымдастығының (JSA) сумо ережесіне сәйкес. Ояката (親方) деп те аталады, жеткілікті жоғары дәрежеге жеткен бұрынғы күрескерлер ғана жарамды. Бұл өте пайдалы, өйткені тек тошийорилерге ғана сумо конюшняларында жүгіруге және жаттықтырушылыққа рұқсат етіледі, олар сондай-ақ зейнеткерлікке шыққан жалғыз бұрынғы күрескерлер.
sumo elders
A toshiyori (年寄) is a sumo elder of the Japan Sumo Association (JSA). Also known as oyakata (親方), former wrestlers who reached a sufficiently high rank are the only people eligible. The benefits are considerable, as only toshiyori are allowed to run and coach in sumo stables, known as heya, and they are also the only former wrestlers given retirement pay.
Процесс
Сумоның ақсақалдары болу үшін зейнеткерлік күресші Жапония азаматы болуы керек. Бұл ереже 1976 жылдың қыркүйегінен бастап қолданылған және ол 1972 жылы чемпиондық жеңіп алған алғашқы шетелдік күрескер болған және ақсақал болуға қызығушылық білдірген американдық Такамияма Дайгороның табысының нәтижесі деп кеңінен ойланды. Такамияма 1980 жылы маусымда жапон азаматы болды және 1984 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін шетелдік тұңғыш ақсақал болды. Сондай-ақ, ақсақалдар кем дегенде бір турнирде san'yaku қатарларында (комсусуби және одан жоғары) немесе егерме турнирде ең жоғары макуучи дивизионында немесе отызда сектори (макуучи немесе jūryō дивизионында) күрескен болуы керек. Бұл өткен 25 жалпы турнирдің, немесе 20 рет бірізді турнирдің, немесе макуучи турнирінің орнын алды. 2013 жылдың қарашасында ережелері өзгертілді, бұл мүшелікке белгілі бір жағдайларда тек 28 сектори турнирінен кейін рұқсат етіледі, ал бұрынғы күрескерлер бар тұрақты мұрагерлікке тек 12 макуучи турнирі немесе 20 жюри қажет. Алайда, мүшелікке тек тошийори кабу немесе аға қорларды сатып алу немесе мұралау арқылы ие бола алады. Барлығы 105 орын бар, ал ақсақалдардың өмір сүру ұзақтығы артуы олардың бос болуына көп уақыт кетеді дегенді білдіреді. Нәтижесінде, көптеген жылдар бойы, ескі қорлардың азаюы олардың бағасының қатты өсуіне әкелді, қорлар 500 миллион иенге дейін сатылды. Көбінесе, күрескерлердің, тіпті өте табыстылардың да, үлесін көтеруге мүмкіндік беретін жалғыз жолы - олардың үлкен және бай қолдаушылар тобы мен қаржылық қолдаушылары болуы керек. Сумо қауымдастығы 2011 жылғы матчты реттеу туралы ахуалдан кейін "қоғамдық мүддедегі корпорация" болғаннан кейін, ағалардың акцияларын сатып алуға және сатуға тыйым салынды, ал ағалар зейнеткерлікке шыққан кезде иелік сумо қауымдастығына қайта оралады, ал JSA келесі иеленушіні анықтайды. Сатып алу талабына ерекшелік жасалды ең табысты бұрынғы йокодзуналардың кейбіреулері, кейде dai yokozuna деп аталады, оларға JSA-ға бір реттік мүшелік немесе ichidai toshiyori мәртебесі ұсынылды. Үш бұрынғы күрескер, Тайхо, Китануми және Таканохана осы мәртебеге ие болды. Төртіншісі, Чионофудзиге, оны ұсынды, бірақ ол қалыпты үлесті ұнатады. Бұған дейін ресми стандарттар болмаған, бірақ осы төртеудің барлығы белсенді мансабында жиырмадан астам турнирлік чемпиондыққа қол жеткізді. Йокозуна Хакухо 45 турнирде жеңіске жеткенімен, 2021 жылдың сәуірінде JSA-дағы комитет жариялаған баяндамада, ичайдай тошийори ұсынылмауы керек деп ұсынылды және кездесудің төрағасы баспасөз конференциясында "ондай жүйе жоқ" деп мәлімдеді. Бұл қадам Хакухоға қарсы жасалған шала әрекет ретінде қарастырылды, ол сол кезде зейнетке шығуға жақындады. Хакухо Магаки ағасының үлесін кәдімгідей сатып алды. Бұрынғы йокодзуналар кез келген деңгейдегі табыстылықпен JSA-да бес жылға дейін олардың шиконасы немесе ринг атауымен, ал бұрынғы озеки үш жылға дейін тұра алады. Мұсашимару мен Токиазума 2008 жылы мысал болды, ал отставкаға шыққан Йокозуна Какуриу 2021 жылы осы опцияны қабылдады. 2006 жылдың желтоқсанында (екi жыл қалуға рұқсат етілген) джун тошийори жүйесiн жоюдан берi осы дәрежеден төмен бұрынғы күрескерлер мұндай кешірім мерзiмi жоқ және олар сумо әлемiнен дереу және тұрақты түрде кетуi керек, егер олар өздерiнiң акцияларын сатып алмаса немесе рингте белсенді күрескерден бере алмаса. Бұрынғы күрескердің бірнеше жылдар бойы бірнеше атын ауыстырып, тұрақты іздеу кезінде бірнеше атын ауыстырып отыруы жат емес. Мысалы, бұрынғы секиваке Котонисики 2000 жылдың қыркүйегінде зейнеткерлікке шыққаннан кейін алты түрлі атын (Вакамацу, Такенава, Асакаяма, Араисо, Хиденояма және Накамура) алған, содан кейін 2016 жылы бос тұрған Асахияма атын өз атына айналдырған. Барлық тошийорилер міндетті түрде 65 жасқа толады. 2014 жылы жаңа ереже енгізілді, егер JSA басқармасымен мақұлданса, 5 жылды 70 жылға дейін ұзартуға мүмкіндік берді. Мұндай арнайы кеңейткіш тошийори 30% жалақысын азайтуы керек және JSA кеңесінде немесе қорабасар ретінде қызмет ете алмайды. Тошиори атауын тұрақты сақтаған ақсақалдың осы уақытқа дейін кетуі сирек кездеседі, бірақ бірнеше мысалдар бар. Бұрынғы йокозуна Вадзимадан 1985 жылы өз акцияларын несиеге кепілдік ретінде бергеннен кейін отставкаға кетуді сұрады, Токицуказе тұқымдасының басшысы бұрынғы комсуби Футацуриу 2007 жылы жас рекруттарының біреуінің өліміне қатысы болғандықтан, ал бұрынғы секиваке Такаторики 2010 жылы құмар ойындар туралы жанжалдан кейі...
American Takamiyama Daigorō, who had become the first foreign wrestler to win a championship in 1972, and had expressed interest in becoming an elder. Takamiyama ultimately became a Japanese citizen in June 1980 and did become the first foreign born elder upon his retirement in 1984. Elders must also have fought at least one tournament in the san'yaku ranks (komusubi and above), or else twenty tournaments in the top makuuchi division or thirty as a sekitori (makuuchi or jūryō division). This replaced the previous qualification of 25 total tournaments in jūryō, or 20 consecutive in jūryō, or one tournament in makuuchi. The rules were further modified in November 2013 to allow membership after only 28 sekitori tournaments in certain circumstances, and former wrestlers who are inheriting an existing stable need only 12 makuuchi tournaments or 20 in jūryō. However, membership can only be acquired by acquiring or inheriting toshiyori kabu, or elder stock, in the JSA. There are only 105 shares available, and the increasing lifespan of elders has meant that they take longer to become vacant. As a result, over the course of many years, the decreasing availability of elder stocks caused their price to greatly increase, with stock reportedly selling for up to 500 million yen. Often the only way wrestlers, even very successful ones, could afford a share is if they have a large and wealthy group of supporters and financial backers. After the sumo association became a "public interest corporation" in the wake of the 2011 match fixing scandal the buying and selling of elder stocks has been prohibited, and possession reverts to the sumo association when an elder retires, and the JSA determines the next holder. An exception to the purchase requirement was made for some of the most successful former yokozuna, sometimes referred to as dai yokozuna, who were offered a one time membership of the JSA, or ichidai toshiyori status. Three former wrestlers, Taihō, Kitanoumi and Takanohana obtained this status. A fourth, Chiyonofuji, was offered it but preferred a normal share. There were never any official benchmarks, but these four all achieved more than twenty tournament championships in their active career. Although yokozuna Hakuhō won 45 tournaments, a report published in April 2021 by a committee within the JSA recommended that no more ichidai toshiyori be offered and the meeting's chair declared at a press conference that "no such system exists." This move was widely seen as a slight against Hakuhō, who was nearing retirement at that point. Hakuhō ended up acquiring the Magaki elder stock in the normal way. Alternatively, former yokozuna of any level of success can stay in the JSA for up to five years under their shikona or ring name, while former ōzeki can stay for three. Musashimaru and Tochiazuma were examples in 2008 and retiring yokozuna Kakuryū also took this option in 2021. Former wrestlers below that rank, since the abolition of the jun toshiyori system in December 2006 (which allowed a two year stay), have no such grace period and must leave the sumo world immediately and permanently unless they have either already purchased a share or can borrow one from a wrestler active in the ring. It is not uncommon for a former wrestler to switch to and from several elder names over the years while searching for a permanent one. Former sekiwake Kotonishiki for example, borrowed six (Wakamatsu, Takenawa, Asakayama, Araiso, Hidenoyama and Nakamura) different elder names after his retirement in September 2000 before finally procuring the vacant Asahiyama elder name as his own in 2016. All toshiyori have a mandatory retirement age of 65. In 2014, a new rule was instituted that allowed a 5 year extension to 70 if approved by the board of the JSA. Such special extension toshiyori must take a 30% pay reduction and cannot serve on the JSA board or as stablemasters. It is rare for an elder with a permanent toshiyori name to leave before that time, but there have been a few examples. Former yokozuna Wajima was asked to resign in 1985 after putting up his stock as collateral on a loan, former komusubi Futatsuryū, head of Tokitsukaze stable, was expelled in 2007 because of his involvement in the death of one of his young recruits, and former sekiwake Takatōriki was dismissed in 2010 because of a gambling scandal. The former yokozuna Takanohana retired in 2018 and closed his Takanohana stable after the Takanoiwa affair. The former komusubi Maenoshin and maegashira Kasugafuji and Hamanishiki are other, less high profile examples.