Кіріспе
Жапон сумо күресішісі – жапондық кәсіби сумо күресішісі. 1961 жылы 21 жасында 48-ші ёкодзуна атанды, ол кезде бұл ең жас рекорд еді. Коки 1960 және 1971 жылдар аралығында 32 турнирде жеңіске жетті, бұл рекорд 2014 жылға дейін бұзылмады. Оның басымдығы соншалық, ол екі рет қатарынан алты турнирді жеңіп алды, сондай-ақ 1968 және 1969 жылдар аралығында 45 матчты тізбектеп жеңді, бұл 1930 жылдардағы Футабаямадан бергі ең ұзын жеңіс тізбегі еді. Ол жоғары дивизиондағы мансабында әр жыл сайын кем дегенде бір чемпионат жеңген жалғыз күрескер. Ол, әсіресе әйелдер мен балалар арасында, аса танымал чемпион болды. Кейін Тайхоны өзінің ұстазы санайтын Хакухо 2015 жылдың қаңтар айында 33-ші чемпионатын жеңіп, оның рекордын басып өтті.
was a Japanese professional sumo wrestler. He became the 48th yokozuna in 1961 at the age of 21, the youngest ever at the time. Kōki won 32 tournament championships between 1960 and 1971, a record that was unequalled until 2014. His dominance was such that he won six tournaments in a row on two occasions, and he won 45 consecutive matches between 1968 and 1969, which at the time was the best winning streak since Futabayama in the 1930s. He is the only wrestler to win at least one championship every year of his top division career. He was a popular grand champion, especially amongst women and children. Since then Hakuhō, who regarded Taihō as a mentor, surpassed his record by winning his 33rd championship in January 2015.
Ерте мансап
Кокидің туған аты Иван Борышко. Ол Сахалин аралында (Карафуто префектурасы) жапон анасы Кио Ная және этникалық украин әкесі Маркиян Борышко отбасында дүниеге келді. Тайхо Хоккайдодан шыққан үш ұлы йокодзунаның біріншісі болды – Жапонияның ең солтүстік аралы. Олар 1960-шы, 1970-ші және 1980-ші жылдары сумо спортын басып алды. Қалғандары – Китануми және Чионофуджи. 1956 жылдың қыркүйегінде сумоға қадам басқан Тайхо Нишоносеки тұқымдасына қосылды. Алғашқыда ол Ная Коки деген нағыз атымен күресті. 1959 жылдың мамырында екінші жюрё дивизионына көтерілгеннен кейін оған «Ұлы пенг» деген мағына беретін «Тайхо» шиконасы (сахналық аты) берілді. («Пенг» көбінесе «феникс» деп аударылады). Тайхо 1960 жылдың қаңтарында ең жоғарғы макуучи дивизионында дебют жасағаннан кейін тез өркендеді. Бірінші дивизиондағы алғашқы турнирінде ол бірінші күнінен бастап қатарынан 11 жеңіс тіркеді – бұл рекордты 64 жылдан кейін Такеруфудзи қайталады. Ол барлығы он екі жеңіске қол жеткізгендіктен, алғашқы жоғары дивизион турнирінде екінші орын алды және «Жауынгерлік рух» сыйлығымен марапатталды. 1960 жылдың қарашасында секиваке дәрежесінде ол өзінің бұрынғы рекордтық 32 турнирлік чемпионатының біріншісін жеңіп алып, ōzeki дәрежесіне көтерілді. Екі турнирде де жеңіске жеткеннен кейін (екінші және үшінші рет) 1961 жылдың қыркүйегінде, ең жоғарғы дивизиондағы дебютінен екі жыл өткен соң йокодзуна атанды. Сахалин аралы Жапонияның аумағы деп есептелгендіктен, Тайхо бірінші жапондық емес йокодзуна деп саналмайды.
Жоққ
Ол жоғарылатылған кезде Тайхо 21 жас және үш айда сумоның ең жоғары атағы – ёкодзунаға ие болған ең жас күрескер болды, бірақ бұл рекорды кейіннен бір ай кішігірім Китануми жаңартты. Жаңадан жоғарылатылған ёкодзуна үшін ерекше саналатын дәстүр бойынша, ол жоғарылатылғаннан кейін өткен алғашқы турнирде жеңіске жетті. Ол Кашивадомен бірдей уақытта жоғарылатылды, олардың бәсекелестігі кейін Хакухо дәуірі деп аталатын жағдайды тудырды. Кашивадо бар болғаны бес турнирде жеңіске жеткенімен, Тайхо былай деді: «Таихо болды, себебі Кашивадо болды. Кашивадо болды, себебі Тайхо болды». Бәсекелестікке қарамастан, олар Кашивадоның 1996 жылы қайтыс болғанға дейін шынайы достық қарым-қатынаста болды. Тайхо Кашивадодан өте жылдам басымдыққа ие болды және сумоның ең жоғары дәрежесінде, әсіресе мансабының басында үстемдік құрды. 2005 жылға дейін, 68-ші ёкодзуна Асашёрю оның рекордын жақсартқанға дейін, ол соғыстан кейінгі жалғыз ёкодзуна еді, ол бес турнирді қатарынан жеңіп алды, және бұл жетістікті екі рет қайталады. Тайхоның сегіз чемпионатында 15 жеңіс және бірде-бір жеңіліс (дзенсё юсё) тіркелді, бұл рекорд 2013 жылға дейін Хакухо бұзғанға дейін сақталды. 1968 жылдың қыркүйегінде 14–1 есебімен ол чемпиондыққа ие болды және 45 кездесуден тұратын жеңіс тізбесін жасады. 1969 жылдың наурызында төрешілердің қате шешімі салдарынан бұл тізбесі үзілді, осы оқиғадан кейін видео қайталаулар енгізілді. Оның соңғы чемпионаты 1971 жылдың қаңтарында Таманоумимен өткен тай-брейк нәтижесінде жеңіске жетті, осымен ол жоғары дивизиондағы мансабының әр жылы кем дегенде бір чемпиондық жеңіске ие болды. Келесі турнирде ол 12–3 есебімен жақсы көрсеткіштерді көрсетті, бірақ 1971 жылдың мамырындағы турнирде жас және перспективті күрескер Таканоханадан екінші рет жеңілгеннен кейін бес күннен соң зейнеткерлік туралы хабарлады.
Зейнетақыға шыққаннан кейін
Тайхо 1971 жылдың желтоқсанында өзінің ескі хейясынан бөлініп, Тайхо тұқымдасын ашты. 1977 жылдың ақпан айында 36 жасында инсульт алғаннан кейін денсаулығының нашарлауы Сумо қауымдастығының төрағасы болу мүмкіндігінен айырды. 2002 жылдың мамырында Тайхо орыс күресшісі Рохоны қабылдады. 2003 жылдың ақпанында ол тұқымдасының басшылығын күйеу баласы, бұрынғы секиваке Такаторикиге тапсырды. Тайхо 2005 жылдың мамырында 65 жасқа толып, міндетті зейнеткерлікке шықты және Рёгоку Кокугикандағы Сумо музейінің кураторы болды. Ол бұрынғы тұқымдасымен байланысын үзбей, 2008 жылдың мамырында йокодзуна Хакухоны жаттығуға шақырды. 2004 жылы Тайхо Жапон үкіметінен "Көк ленталы медальмен" марапатталды. 2009 жылдың қарашасында ол Жапон үкіметінен "Мәдени еңбек сіңірген тұлға" сыйлығын алған 15 адамның қатарында болды, ол осы сыйлыққа ие болған алғашқы сумо күресшісі атанды. 1977 жылы 36 жасында инсульт алған Тайхо өмірінің соңғы жылдарында коляскада қозғалды. 2013 жылдың 19 қаңтарында Токиодағы ауруханада 72 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның қазасын Жапония Сумо қауымдастығы хабарлады. "Nikkan Sports" газетінің некрологында ол "тарихтағы ең күшті йокодзуна" деп сипатталды. 2013 жылдың ақпанында ол қайтыс болғаннан кейін "Халық құрметі" сыйлығымен марапатталған екінші сумо күресшісі болды, ал Йосихиде Суга оны "ұлттық батыр" деп атады. 2013 жылдың наурызында жеңіске жеткен Хакухо көрермендерді тұрып, Тайхоның естелігіне бір минут үнсіздік сақтап құрмет көрсетуге шақырды. Ол Тайхоның үнемі кеңес беріп, рекордтар сындыру үшін жасалғанын айтты. Оның ең көп қолданған әдістері – сукинаж (белсіз лақтыру) және уватанаж (қол үстінен лақтыру) болды. Ол жаттығуларға өте жауапкершілікпен қарады және жоғары дивизионға енген әрбір жаңа күресшіні өзімен бірге жаттығуға шақыратын.
Отбасы
Ол 1966 жылы атақ-даңқының шарықталу кезінде (айта кетейік, сол жылы жеңіске жеткен мамыр турнирінің соңғы күні оның 26 жасқа толуымен дәл келіп қалды) риокан иесінің қызына үйленді. Императорлық қонақ үйде өткен әсем тойға 1000 қонақ және 200-ден астам журналист қатысты. Ол баспасөз мәслихатын өткізген алғашқы сумошы болды, бұл қазір сумо некелерінде кең таралған. Тайхоның кіші қызы, Тайхо зейнетке шыққаннан кейін Тайхо тұқымын (кейін Отаке тұқымы деп аталды) басқарған бұрынғы секиваке Такаторикиге үйленді. Отаке құмар ойындарға байланысты даудан кейін сумодан қуылған соң, Тайхоның қызымен ажырасты. Тайхоның немересі Коносуке Ная (2000 жылы туған) 2018 жылдың қаңтар айында Отаке тұқымына кәсіби сумо күресшісі ретінде қосылып, Охо деген шіконаны алды. Оның ізін басып, 2019 жылдың қараша айында ағасы Косей, ал 2020 жылдың наурыз айында Такамори сумоға келді. Тайхоның төртінші және үлкен немересі Юкио Ная (1994 жылы туған) – кәсіби күрескер.
Карьералық жазба
Кюсю турнирі алғаш рет 1957 жылы, ал Нагоя турнирі 1958 жылы өтті.