Кіріспе

Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ Гедео - Эфиопияның Оңтүстік Эфиопия аймақтық штатындағы аймақ. Бұл аймақ Гедео халқының есімімен аталған, олардың отаны осы аймақта орналасқан. Гедео - Эфиопия таулы аймағының шығыс жартасында орналасқан SERS-тің тар жер белдеуінен тұратын эксклавы. Оны шығыс, оңтүстік және батыста аймақпен шектесетін Оромия аймағы қоршап тұрады; Гедео солтүстік шекарасын Сидама аймағымен бөліседі. Дилла әкімшілік орталығы болып табылады; басқа қалалар: Дилла, Вонаго, Йиргачефе, Челелекиту және Гедеб.

Шолу

Аймақтың биіктігі теңіз деңгейінен 1268 метрден Абая көлі маңында 2993 метрге дейін, Харо Волабу тоғанында. Гедеода барлық ауа райына байланысты 215 шақырым жол және 54 шақырым құрғақ ауа райына байланысты жолдар бар, бұл жолдардың орташа тығыздығы 1000 шаршы шақырымға 199 шақырым. Орталық статистика агенттігі (CSA) Эфиопияның кофе және шай жөніндегі органының тексеру деректеріне сүйене отырып, 2005 жылы аяқталған жылы Сидама мен Гедеода 63,562 тонна кофе өндірілгенін хабарлады. Бұл Оңтүстік Ұлттар, Ұлттар және Халықтар Өңірінің (SNNPR) өнімінің 63% -ын және Эфиопияның жалпы өнімінің 28% -ын құрады. 2009 жылдың 28 шілдесінде Диладағы аймақтық ауыл шаруашылығы және ауылдық дамуды үйлестіру департаменті жыл бойы Гедео аймағындағы фермерлер 359,2 миллион бирд кофе өндіргенін хабарлады. Гедео халқының дәстүрлі агроөнеркәсіптік тәжірибелері мен ландшафттың мәдени маңызынан Gedeo Мәдени ландшафты 2023 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Демография

2007 жылғы халық санағы бойынша Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі бұл аймақтың жалпы саны 847 434 адамды құрайды, оның 424 742 - ерлер және 422 692 - әйелдер; 1,210,89 шаршы шақырым аумақты алып, Гедеоның халық тығыздығы 699,84 адамды құрайды. Қала тұрғындарының саны 107 781 немесе 12,72%, ал тағы 39 адам мал шаруашылығымен айналысады. Бұл аймақта барлығы 179 677 үй шаруашылығы саналды, яғни бір үй шаруашылығына орташа есеппен 4,72 адам және 172 782 тұрғын үй бірлігі тиесілі. Бұл аймақтағы ең ірі төрт этнос - Гедео (86,14%), Оромо (4,71%), Амхара (3,37%) және Гураге (1,55%); басқа этностар халық санының 4,23% құрайды. Гедео 86,82% -ы бірінші тіл ретінде, 5,82% -ы амхар тілінде, 4,12% -ы ормиффа тілінде сөйлейді; қалған 3,24% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйлейді. Тұрғындардың басым бөлігі протестанттар екенін айтты, халықтың 73,21% -ы осы санатқа жауап бергенін, ал 10,67% -ы эфиопиялық православие христиандықты ұстанды, 7,96% -ы дәстүрлі діндерді ұстанды, 2,44% -ы мұсылман болды, ал 2,11% -ы католицизмді қабылдады. 1994 жылғы санақта Гедеоның халқы 564 073 адам, 124,874 үй шаруашылығы, оның ішінде 282 595 еркек және 281 478 әйел; 65 374 немесе оның халқының 11,59% -ы қала тұрғындары. Бұл аймақта ең ірі бес этнос - Гедео (81,21%), Оромо (8,33%), Амхара (4,35%), Сидама (1,15%) және Силт'е (1,11%) болды; барлық басқа этностар халықтың 3,85% -ын құрады. Гедеуффа 81,45% -ы бірінші тіл ретінде, 7,79% -ы ормиффа, 7,64% -ы амхар тілінде, 1,1% -ы сидамо тілінде сөйлейді; қалған 2,02% -ы барлық басқа негізгі тілдерде сөйлейді. Тұрғындардың көпшілігі протестанттар екенін айтты, халықтың 43,24% -ы осы санатқа жауап бергенін, ал 24,57% -ы дәстүрлі діндерді ұстанатынын, 22,1% -ы эфиопиялық православие христиандығын ұстанатынын, 2,84% -ы католицизмді қабылдағанын және 2,77% -ы мұсылман екенін айтты. 2004 жылғы 24 мамырдағы Дүниежүзілік банктің меморандумына сәйкес, Гедео тұрғындарының 11% электр энергиясына қол жеткізе алады, бұл аймақта 1000 шаршы шақырымға 231,7 шақырым жол тығыздығы бар (ұлттық орташа 30 шақырыммен салыстырғанда), орташа ауылдық үй шаруашылығында 0,3 гектар жер (ұлттық орташа 1,01 гектар жермен салыстырғанда және бұрынғы SNNPR үшін орташа 0,89), 0,2 бас малға тең. Халықтың 19,6%-ы ауыл шаруашылығымен байланысты емес жұмыс орындарында жұмыс істейді, бұл ұлттық орташа көрсеткіш 25% және өңірлік орташа көрсеткіш 32%. Барлық балалардың 65%-ы бастауыш сыныпқа, ал 17%-ы орта мектептерге оқуға түседі. Аймақтың 40% -ы безгекпен, 37% -ы цеце құсымен ауырады. Меморандумда бұл аймаққа құрғақшылық қаупі 342 деген баға берілді.