Кіріспе
Шағын және үлкен шұңқырлар тік немесе тік көлбеу түйіршікті тау жыныстарында Тафониялар (бірлік: тафон) түйіршікті тау жыныстарында пайда болатын қуыстар. Ғылыми әдебиеттерде әртүрлі анықтамалар болуы мүмкін, бірақ тафони әдетте табиғи немесе қолдан жасалған, тік немесе тік, түйіршікті жыныстың (яғни гранит, құмтастың) тегіс қуыс қабырғалары бар және жиі дөңгелек жиектері мен саңылаулары бар, үлкен (адам қолынан жасалған) қуыс ерекшеліктері ретінде анықталады. Тафонидің танылған кіші санаттарына бал аралы, тас қайыс, альвеолярлық (кемінде), бүйір қабырға, базальды, ұялы және реликт тафони кіреді. Ол итальян тілінде nido dape roccioso сөзінің синонимі болып табылады. Тафони сөзінің этимологиясы анық емес. Тафони грек сөзінен шыққан болуы мүмкін taphos, қабір, немесе ол корсика немесе сицилия сөзінен шыққан болуы мүмкін тесіктер, таффони, немесе tafonare деген сөзден шыққан болуы мүмкін. Тафони терминінің ең алғашқы жариялануы 1882 жылы болды.
Tafoni (singular: tafone) are cavities that develop in granular rock. Although various definitions can be found in the scientific literature, tafoni are commonly defined as small (less than ) to large (greater than ) cavity features that develop in either natural or manmade, vertical to steeply sloping, exposures of granular rock (i. e., granite, sandstone) with smooth concave walls, and often round rims and openings. Recognized subcategories of tafoni include honeycomb, stonelace, alveolar (less than ), sidewall, basal, nested, and relic tafoni. It is also commonly synonymous with nido d’ape roccioso in Italian. The etymology of the word tafoni is unclear. Tafoni may come from the Greek word taphos, tomb, or it may stem from a Corsican or Sicilian word for holes, taffoni, or from tafonare meaning to perforate. The earliest known publication of the term tafoni was in 1882.
Тарату
Тафонь көбінесе тау беткейін, жартасты немесе басқа да тау жыныстарын аралап өтетін топтарда кездеседі. Олар әдетте кремнийлі, ірі түйіршікті (құмтастар) немесе ірі кристалл (гранит) жыныстар түрінде қалыптасады. Олар сондай-ақ көліс шөгінділерінде, туфтарда және конгломераттарда байқалды. Олар барлық климаттық типтерде кездеседі, бірақ шөл және жағалау аймақтары сияқты тұзға бай ортада көбірек таралады. Олар бүкіл Жер шарында, Үндістанның Тар шөлінің Джодхпур-Аджмер бөлігінде, Петрада, Иорданияда, Калифорния мен Австралия жағалауында, тіпті Арктика мен Антарктида аймақтарында табылған. Олар кездесетін ортада ортақ факторлар - тұздың жоғары концентрациясы және жиі немесе кейде құрғап кету жағдайлары.
Шығу тегі
Тафонинің пайда болуына көптеген түсініктер ұсынылған. Бұларға теңіздегі абразия, желдің коррозиясы, қысқа мерзімді температураның өзгеруінен болатын механикалық ауа райы, қорғаныш қабығының астында тау жыныстарының ішкі бөлігінің химиялық ауа райы (орталық жұмсарту), содан кейін жұмсартқан материалды механикалық түрде алу; лишайлардың биогеохимиялық ауа райы; жағалау аймақтарындағы тұз гүлденуіне әсер ететін температураның өзгеруі және тұз ауа райы. 1970 жылдан бастап жұмысшылардың көпшілігі тафонидің пайда болуының негізгі себебі ретінде тұздың ауа райының әсерін қолдады. Қазіргі уақытта тафони полигендік болып саналады, ол физикалық және химиялық ауа райы процестерінің күрделі өзара әрекеттесуінің нәтижесі болып табылады, оған тұз ауа райы және циклдік ылғалдандыру және кептіру кіреді.