Кіріспе
Ерте эоценнен кейінгі олигоценге дейінгі ертедегі кит-құрттардың парафилетикалық тобы Археоцети ("ежелгі киттер") немесе ескі әдебиетте Zeuglodontes - ертедегі эоценнен кейінгі олигоценге дейін өмір сүрген ертедегі кит-құрттардың парафилетикалық тобы. Олар ең ертедегі кит-құрттардың сәулеленуін білдіреді, олар кит-құрттардың эволюциясының бастапқы амфибиялық кезеңдерін қамтиды, сондықтан олар қазіргі екі кит-құрттар подрядтарының, Мистицети мен Одонтоцетидің ата-бабалары. Бұл алғашқы әртараптандыру Үндістан мен Азияны бөлетін терең емес суларда болды, нәтижесінде 30 - ға жуық түр толықтай мұхиттық өмірге бейімделген. Екінші сәулелену кезінде эхолокация мен сүзгілік қоректену пайда болды. Ипрес (5647,8 млн. жыл бұрын) және лютеция (47,841,3 млн. жыл бұрын) археоцеттерінің барлығы тек Индо-Пакистаннан белгілі, бірақ Бартония (41,338,0 млн. жыл бұрын) және Приабон (38,033,9 млн. жыл бұрын) тұқымдары бүкіл Жер шарынан, соның ішінде Солтүстік Америка, Египет, Жаңа Зеландия және Еуропадан белгілі. Лютецияның соңғы кезеңінде киттердің қозғалыс тәсілі туралы келісім болмаса да, олар ашық мұхитқа тірі киттер сияқты бейімделгені өте сирек. Олар, мүмкін, Солтүстік Америкаға дейін, Африканың маңында және Оңтүстік Америкаға дейін, немесе, мүмкін, Тетис теңізі (Еуразия мен Африка арасында) және Еуропа, Гренландия және Солтүстік Америка жағалаулары бойымен жетті. Археоцеттер қазіргі заманғы ұрпақтары - неоцеттермен (неоцеттер) салыстырғанда парафилетикалық болып табылады. Неоцеттер екі топтан тұрады: тісті кит (одонтоцеттер) және балейн кит (мистицеттер).
Archaeoceti ("ancient whales"), or Zeuglodontes in older literature, is a paraphyletic group of primitive cetaceans that lived from the Early Eocene to the late Oligocene Representing the earliest cetacean radiation, they include the initial amphibious stages in cetacean evolution, thus are the ancestors of both modern cetacean suborders, Mysticeti and Odontoceti. This initial diversification occurred in the shallow waters that separated India and Asia , resulting in some 30 species adapted to a fully oceanic life. Echolocation and filter feeding evolved during a second radiation
All archaeocetes from the Ypresian (56–47.8 mya) and most from the Lutetian (47.8–41.3 mya) are known exclusively from Indo Pakistan, but Bartonian (41.3–38.0 mya) and Priabonian (38.0–33.9 mya) genera are known from across Earth, including North America, Egypt, New Zealand, and Europe. Although no consensus exists regarding the mode of locomotion of which cetaceans were capable during the late Lutetian, they were very unlikely to be nearly as well adapted to the open ocean as living cetaceans. They probably reached as far as North America along coastal waters, either around Africa and over to South America, or more likely, over the Tethys Sea (between Eurasia and Africa) and along the coasts of Europe, Greenland, and North America. The archaeocetes are paraphyletic in relation to their extant modern descendants, the Neoceti (neocetes). Neocetes consist of two subgroups, the toothed whales (odontocetes) and the baleen whales (mysticetes).
Құс тұқымдас
Балық тұқымдасына жататын тұңғыш аң ретінде 2000 жылы анықталған пакицетидтер - ең көне балықтардың ұзын, жұқа аяқтары мен ұзын, тар құйрығы бар, олар қазіргі қасқырдың мөлшеріне дейін жетуі мүмкін. Олар тек Солтүстік-Батыс Үндістан мен Солтүстік Пәкістанның тұщы су ағыстарының шөгінділерінде ғана табылған, және олар жүзуші емес, құс аулаушы болған. Тіс тістері әр түрлі болды; ең кішкентай түрлерінің тістері қазіргі балық жейтіндерге ұқсас, ал ең үлкендері қазіргі гиеналарға ұқсады. Пакицетидтер жыртқыш немесе өлікпен қоректенетін болуы мүмкін. Пакицетидтердің бас сүйегі де, тістері де қазіргі киттердің тістеріне ұқсамайды, бірақ сигмоидты процесс, инвулькурум, пахиостоздық (компакт) және құлақтарының айналған сүйектері олардың киттер табиғатын көрсетеді. және үлкен аяқтары мен мықты құйрығы бар крокодил сияқты. Седименттер олардың жағалауда өмір сүргенін көрсетеді, ал олардың тығыз сүйектері тез қуып жүретін жыртқыш емес, жай ғана аң аулаған деп болжайды. Сонымен қатар, тек Пәкістан мен Үндістаннан ғана белгілі, амбулоцетидтер арасында ең көне белгілі кит, Гималацетус бар, ол, болжам бойынша, 4 миллион жыл бұрын, қалған отбасыларынан. Сыртқы мұрынның алдыңғы шеті үшінші жоғарғы қисайтушы тікенектің үстінде немесе артында орналасқан, ростраль кең, супераорбитальді процестер бар, бірақ қысқа, орбитаның алдыңғы жиегі екінші немесе үшінші жоғарғы молярдың үстінде орналасқан, посторбитальді процесс сагиттальді қыртысымен 90° бұрыш жасайды, ал мойын омыртқалары қысқа.
Құс тұқымдас
Африка мен Америкада белгілі Protocetidae арткы аяқтары мен мықты құйрығы бар әртүрлі отбасы болды, бұл олардың теңіздің жартастары сияқты жаяу және жылы мұхиттарды отарлаған күшті жүзушілер болғанын көрсетеді. Олар киттер эволюциясына қатты әсер етті, өйткені олар Жердің мұхиттары арқылы таралды. Басқа тұқымдарда (Georgiacetus және Aegicetus) белдік омыртқа бағанасына қосылмаған, бұл артқы аяқ-қолдардың дене салмағын көтеріп отыра алмағанын көрсетеді.
Базилозаврлар
Базилозаврлардың кішкентай артқы аяқтары мен қанатты алдыңғы аяқтары міндетті түрде су жануарлары болды және мұхиттарда билік құрады. Олар әлі де қазіргі заманғы одонтоцеттер мен мистицеттердегі эхолокация мен балиндардан айырылып тұрды. Омыртқа бағанасында мойын омыртқалары қысқа, кеуде және бел омыртқалары бірдей ұзындықта, сакраль омыртқалары бірікпеген, сакроилиялық буындар жоқ, ал қысқа құйрықта шар омыртқасы бар (флюк бар екенін көрсетеді). Скалалар кең және желкен тәрізді, алдыңғы акромиондары мен кішкентай супраспиноздық қақпақтары бар. Құйрықтары үлкен және көлденең жазық олекронды, қолтырмалары мен дистальды қолжақтары қол жазықтығында жазық, ал артқы аяқтары ұсақ.