Кіріспе
Киттердегі кератин құрылымы, икемділік пен беріктікті қамтамасыз ету үшін қолданылады. Балейн – балейн киттерінің аузындағы сүзгі арқылы тамақтанатын жүйе. Кит су астында аузын ашып, суды ішке тартады. Содан кейін кит суды сығып шығарады, ал криль сияқты организмдер балейн арқылы сүзгіленіп, кит үшін тамақ көзіне айналады. Балейн қылшықтарға ұқсас және кератинден тұрады – бұл адам тырнақтарында, терісінде және шаштарында болатын зат. Балейн – терінің туындысы. Кейбір киттер, мысалы, баубалық киттердің балейні басқаларына қарағанда ұзын болады. Ал сұр киттер сияқты басқа киттер балейнінің бір жағын ғана пайдаланады. Бұл балейн қылшықтары киттердің жоғарғы жақ сүйегі бойында тізіліп орналасқан. Балейн пластинасының ұзындығы түрлеріне қарай өзгереді және салмағы шамамен 700 кг-ға жетеді. Олардың қылшықтары балейн қылдары деп аталады және сейвал киттерінде олар өте кальцификацияланған, бұл олардың беріктігін арттырады. Балейн пластиналары тіс етінің сызығында (негізінде) кеңейеді. Бұл пластиналар сиыршаларға немесе венециандық жалюзилерге ұқсатылады. Адамдардың әртүрлі қажеттері үшін қолданылатын балейн әдетте кит сүйегі деп аталады, бірақ бұл қате түсінік.
Baleen is a filter feeding system inside the mouths of baleen whales. To use baleen, the whale first opens its mouth underwater to take in water. The whale then pushes the water out, and animals such as krill are filtered by the baleen and remain as a food source for the whale. Baleen is similar to bristles and consists of keratin, the same substance found in human fingernails, skin and hair. Baleen is a skin derivative. Some whales, such as the bowhead whale, have longer baleen than others. Other whales, such as the gray whale, only use one side of their baleen. These baleen bristles are arranged in plates across the upper jaw of whales. Depending on the species, a baleen plate can be long, and weigh up to Its hairy fringes are called baleen hair or whalebone hair. They are also called baleen bristles, which in sei whales are highly calcified, with calcification functioning to increase their stiffness. Baleen plates are broader at the gumline (base). The plates have been compared to sieves or Venetian blinds. As a material for various human uses, baleen is usually called whalebone, which is a misnomer.
Этимология
"Баллен" сөзі латын тілінен ([[wikt:en:balaena#Latin]], грек тіліндегі "фалена" сөзімен байланысты) шыққан, екеуі де "құбыжық" немесе "кит" дегенді білдіреді.
Эволюция
Балидің ең көне нақты қазба қалдықтары 15 миллион жылға дейін соққанда, бали сирек қазбаланғандықтан, ғалымдар оның одан да ертерек пайда болғанына сенімді. Бұл туралы балимен байланысты бас сүйегінің өзгерістері, соның ішінде көз астындағы жоғарғы жақ сүйегіндегі сүйек тіреуі және иек сүйегінің төменгі жағындағы бос сүйектер куәлік етеді. Бали шамамен 30 миллион жыл бұрын, мүмкін, Далл дельфині сияқты қатты, иілгіш жоғарғы жақтан пайда болған деп есептеледі; ол микроскоптық деңгейде балиға өте ұқсас. Бали тақталарының бастапқы эволюциясы мен таралуы ерте олигоценде Антарктика Гондванадан бөлініп, Антарктика айналмалы тогы қалыптасқан кезде болды деп саналады, бұл мұхит ортасының өнімділігін арттырды. Бұл ағыс қазіргі Антарктида аймағынан жылы суды алыстатып, температура, тұздылық, жарық және қоректік заттардың тік градиентін жасады. Тістен балиге көшудің кезең-кезеңмен, тістен аралас формаға, содан кейін балиге дейін болғаны болжанады. Қазіргі мистицеттер тістерімен туып, аналық жатырында бали тақталарының бастамаларын дамытады, бірақ тістерін жоғалтады және жасөспірім кезеңі мен ересектік шағында тек балимен ғана болады. Алайда, дамып келе жатқан мистицеттер тіс эмалын өндірмейді, себебі белгілі бір кезде бұл қасиет псевдогенге айналған. Бұл шамамен 28 миллион жыл бұрын болған болуы мүмкін және мистицеттердің тістік ата-бабалары екенін көрсетеді. Осы және басқа да ата-бабалық белгілерді зерттеу үшін парсимония әдісін қолдану aetiocetids және тіссіз мистицеттердің ортақ ата-бабасы дамушы балиге қан тамырлары мен жүйкелерді жеткізу үшін бүйірлік қоректік тесіктерді дамытқанын көрсетеді. Алдағы зерттеулер Aetiocetus балиінің кең аралықтағы тістер арасында шоғырланған екенін ұсынады. Егер осылай болса, Aetiocetus-тағы бали мен тістердің бұл үйлесімі odontocetes және mysticetes арасындағы өтпелі күй ретінде танылады. Бұл аралық қадамды балидің эволюциясымен байланысты басқа да өзгерістердің дәлелі растайды, олар организмдерге сүзгілік тамақтану арқылы тіршілік етуге мүмкіндік береді, мысалы, бас сүйегінің құрылымы мен жұтқыншақтың серпімділігінің өзгеруі. Бұл өзгерістердің бәрі бірден орын алуы екіталай. Сондықтан олигоцендік aetiocetids тамақтану стратегияларына қатысты ата-бабалық және ұрпақтық белгілерге ие екендігі ұсынылады. Бұл оларды мозаикалық таксондар етеді, бали тістер жоғалғанға дейін пайда болған немесе сүзгілік тамақтану белгілері бастапқыда басқа функциялар үшін дамыған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Эволюцияның бастапқы күйі сақталғандықтан, оның бірте-бірте дамуы мүмкін екенін де көрсетеді. Сондықтан мозаикалық киттер жаңа ресурстарды пайдалану үшін сүзгілік тамақтануды қолданса да, бұрынғы жемшөп стратегияларын тастамаған болуы мүмкін. Бұл кезеңдік ауысудың нәтижесі қазіргі бали китінде олардың эмаль псевдогендері мен аналық дамуы мен тістерінің қайта сіңірілуі арқылы көрінеді. Жарықтардың пайда болуы көлденең және бойлық бағытта да әртүрлі. Көлденең бағытта жарықтар түтікшелер бойымен қайта бағытталады, бұл балидің сынуға төзімділігін арттырады және жарық түтікшеге кіргеннен кейін түтікше немесе ламелла арқылы енудің орнына әлсіз интерфейс бойымен бағытталады.
Адамға қолдану
Бұрын адамдар балиндардан (әдетте "кіт сүйегі" деп аталатын) икемділік пен күш-қуатты қажет ететін көптеген бұйымдар жасау үшін қолданған, оның ішінде себеттер, арқа сырғанаушылар, жағаны қатайтатын заттар, көліктік қамшылар, күн шатырларының қабырғалары, сауыштар, кринолиндік кішігірім көйлектер, фартингальдар, корсет тұрақтары және тіпті қару-жарақтар. Ол қағазды бүгу үшін жиі пайдаланылды, себебі оның икемділігі қағазға зиян келтірмейтін еді. Кейде кабельдік садақтарда да қолданылған. Бүгінде осы мақсаттар үшін көбінесе пластик және шыны талшық сияқты синтетикалық материалдар қолданылады. Балинді голланд жиһаз шеберлері басылған бедерлер жасау үшін де пайдаланған. АҚШ-та 1972 жылғы «Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы» заңға сәйкес, «ешбір адамға теңіз сүтқоректілерін немесе олардың өнімдерін тасымалдау, сатып алу, сату, экспорттау немесе сатып алу, сату немесе экспорттау туралы ұсыныс жасау» тыйым салынған.
Тіршілік ету ортасы ретінде
Балиндар Pyropeltidae, Cocculinidae, Osteopeltidae және Neolepetopsidae гастроподтар тұқымдасына жататын кейбір түрлер үшін мекен ету ортасы қызметін атқарады.