Кіріспе

Zeise тұзы, калий трихлоро ((этилен) платинаты ((II) гидрат, формуласы K[PtCl3 ((C2H4) ]·H2O болатын химиялық қосылыс. Бұл ауа тұрақты, сары, координациялық кешеннің анионында η2 этилен лиганды бар. Анионда квадраттық жазықтық геометриясы бар платина атомы бар. Тұз органометалл химиясы саласында тарихи маңызы бар, ол өтпелі металл алкен кешенінің алғашқы мысалдарының бірі болып табылады және оның ашқышы Уильям Кристофер Зейзеге арналған.

Дайындық

Бұл қосылыс коммерциялық түрде гидрат түрінде сатылады. Гидратты әдетте K2 [PtCl4] және этиленнен SnCl2 каталитикалық мөлшерінің қатысуымен дайындайды. Гидратациялық суды вакуумда алуға болады.

Құрылымы

C=C алкен байланысы PtCl3 жазықтығына шамамен перпендикуляр. Зейзе тұзы мен ұқсас қосылыстарда алкен металл алкен байланысы бойынша кішігірім белсенділік энергиясымен айналады. Барьерлік биіктіктерді талдау көпшілі металдар мен алкен арасындағы π байланысы σ байланысынан әлсіз екенін көрсетеді. Зейзе анионында бұл айналу кедергісі бағаланбаған.

Тарих

Зейзе тұзы алғашқы органометалл қосылыстарының бірі болып табылады. Оны 1830 жылы Копенгаген университетінің профессоры Уильям Кристофер Зейзе PtCl4 және қайнаған этанолдың реакциясын зерттей отырып дайындаған. Мұқият талдағаннан кейін ол алынған қосылыста этилен бар екенін айтты. Сол дәуірдің аса ықпалды химигі Юстус фон Либиг Зейзе ұсынысын жиі сынға алды, бірақ Зейзе ұсынысы 1868 жылы Бёрнбаум этиленді пайдалана отырып, кешенді дайындаған кезде шешуші түрде қолдау тапты. Зейзе тұзы 19 ғасырдың екінші жартысында үлкен назар аударады, өйткені химиктер оның молекулалық құрылымын түсіндіре алмады. Бұл сұрақ ХХ ғасырда оның рентгендік кристалдық құрылымы анықталғанға дейін жауапсыз қалды. Зейзе тұзы органометалл химиясы саласындағы көптеген ғылыми зерттеулерді ынталандырды және химиядағы жаңа ұғымдарды айқындауда маңызды рөл атқарды. Девар-Чатт-Дункансон моделі металдың C=C қос байланысына қалай үйлестірілетінін түсіндіреді.

Қауысқан қосылыстар

Zeise димері, [(η2 C2H4) PtCl2]2, Zeise тұзынан KCl-ді жою және димеризациялау арқылы алынады. ПЛОД платина дихлориді, (циклооктадиен) PtCl2, платина ((II) хлориді мен 1,5 циклооктадиеннен алынған, платина ((II) алкенінің кең таралған кешені. Көптеген басқа этилен кешендері дайындалды. Мысалы, этиленбис ((трифенилфосфин) платина ((0), [ ((C6H5) 3P]2Pt ((H2C=CH2), мұнда платина үш координатта және 0 тотығу күйінде (Zeise тұзы платинаның туындысы ((II)). Дихлор ((этилен) (((α метилбензиламин) платина ((II) (PtCl2 (((C2H4) (((PhCH (((NH2) Me) - алкендердің хиралды ажыратылуы үшін қолданылатын Зеиз тұзының хиралды туындысы.