Кіріспе
Уасэч сыныбы - АҚШ-тың Юта және Айдахо штаттарында Уасэч тауларының батыс шетінде орналасқан белсенді сыныбы. Жаңсықтың ұзындығы шамамен 240 миль (386 км), ол оңтүстік Айдаходан, солтүстік Юта арқылы, Файетт қаласына жақын жерде Ютаның орталығында аяқталады. Ақаулық он сегменттен тұрады, оның бесеуі белсенді деп саналады. Орташа алғанда, сегменттердің ұзындығы шамамен 25 миль (40 км), олардың әрқайсысы тәуелсіз түрде жер сілкінісін туғыза алады, оның күштілігі жергілікті шамамен 7,5 балл. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бес белсенді сегмент Бригам Сити сыныбы сегменті, Вебер сыныбы сегменті, Солт-Лейк-Сити сыныбы сегменті, Прово сыныбы сегменті және Нефи сыныбы сегменті деп аталады. Уасэч бұзылысы - географиялық Ұлы бассейнді қамтитын Бассейн және Range геологиялық провинциясының шығыс шекарасын құрайтын қалыпты (тік қозғалыс) бұзылысы. Васатш таулары бұзылыстың қозғалысы нәтижесінде көтеріліп шығысқа қарай еңкейген. Бұзылудың орташа тік орын ауыстыру жылдамдығы оның тарихы бойынша шамамен 0,81,2 мм / жыл.
The Wasatch Fault is an active fault located primarily on the western edge of the Wasatch Mountains in the U. S. states of Utah and Idaho. The fault is about 240 mile (386 km) long, stretching from southern Idaho, through northern Utah, before terminating in central Utah near the town of Fayette. The fault is made up of ten segments, five of which are considered active. On average the segments are approximately 25 mile (40 km) long, each of which can independently produce earthquakes as powerful as local magnitude 7.5. The five active segments from north to south are called the Brigham City Fault Segment, the Weber Fault Segment, the Salt Lake City Fault Segment, the Provo Fault Segment and the Nephi Fault Segment. The Wasatch Fault is a normal (vertical motion) fault which forms the eastern boundary of the Basin and Range geologic province which comprises the geographic Great Basin. The Wasatch Mountains have been uplifted and tilted to the east by movement of the fault. The average vertical displacement rate of the fault over its history is approximately 0.8–1.2 mm/yr.
Геологиялық тарих
Соңғы 10 000 жыл ішінде Васатч бұзылысының бес орталық сегментінің кез келгенінде шамамен 9001,300 жылда бір рет ірі жер сілкіністері (магнитуды 7,0 немесе одан жоғары) орын алады. Алайда, орталық сегменттердегі жер сілкіністерінің арасындағы орташа уақыт аралығы шамамен 300 жыл. Солт-Лейк-Ситидің астындағы сегмент шамамен 1200-1300 жыл бұрын ірі жер сілкінісін туғызды, Вебер, Прово және Нефи сегменттерінің әрқайсысы шамамен 200-700 жыл бұрын және Бригам-Сити сыныбының сегменті шамамен 2200-2800 жыл ішінде ірі жер сілкінісін туғызған жоқ. Күштi жер сілкінісіне байланысты сұйықталу ерекше алаңдатады, өйткені Васатч майданындағы көптеген халық көп орналасқан аймақтар Бонневилл көлiнiң қалдықтары болып табылатын жұмсақ көл шөгiндiлерiнде жатыр. Уасэч бұзылысындағы күшті жер сілкінісі жер сілкінісін туғызып, жаппай сұйытуды және көлдердің маңында пайда болған төменгі жерлерді су басуды туғызуы мүмкін. Жер сілкінісі жер бетін 6 метрге дейін ығыстырып, газ, электр, су, байланыс және көлік желілерін қатты зақымдауы мүмкін. Юта штатының ТЖКББ-ның Боб Кэридің 2006 жылдың сәуірінде шыққан және "Дезерт Ньюс" газетінде жарияланған баяндамасында Солт-Лейк-Ситиде болған күшті жер сілкінісі 6200-ге жуық адамды өлтіріп, 90 000 адамды жарақаттап, 40 миллиард АҚШ долларына жуық экономикалық шығынға әкелуі мүмкін екені айтылған. Бұл аймақта көптеген құрылыстар салынып жатқан кезде жер сілкінісі қаупі жақсы белгіленбегендіктен, Васатч майданындағы ғимараттардың кем дегенде 42% -ы қатты жер сілкінісі кезінде орташа ауыр зақымдану қаупі бар. Көптеген ғимараттар, мысалы ауруханалар мен мектептер, Уасатш бұзылысының үстіне орналасқан. Солт-Лейк-Ситидегі ауруханалардың 50%-ға жуығы қауіпке ұшырады. Қазіргі уақытта Юта халқының 80% -ы Уасэч бұзылысы бойында тұрады, бұл АҚШ-тың батыс бөлігіндегі ең үлкен жер сілкінісі қауіпін білдіреді. 2020 жылдың 18 наурызында Магнаның солтүстігінде 5,7 балдық жер сілкінісі болды, ол орташа залал келтірді. 2021 жылдың наурызында 2020 жылғы жер сілкінісі мен оның салдарынан болған толқындар бойынша жаңа зерттеулер Уэсач бұзылысы тұзды көл аңғарының тереңдігі бұрын ойланғаннан аз екенін анықтады. Бұл дегеніміз, Уасатч бұзылысының Солт-Лейк бөлігінде болған үлкен жер сілкінісі жердің бұрынғыдан да қатты сілкініп, үлкен залал келтіретінін білдіреді.
Қоғамның хабардарлығы
1980 жылдан бері хабардарлық артып, аймақтағы көптеген негізгі құрылымдар сейсмикалық қайта жабдықтауға ұшырады, ақаудағы су қоймалары сарқылып, қауіпті аймақтарда даму шектелді. Юта жер сілкінісі бағдарламасы (Юта геологиялық зерттеу, Юта университеті сейсмограф станциялары және Юта төтенше жағдайлар басқармасы арасындағы серіктестік) Ютадағы қауымдастықтарды оқыту, зерттеулер жүргізу және Уасэч бұзылысы бойындағы күшті жер сілкінісі келтірген залалдарды азайта алатын технологияларды зерттеу үшін белсенді жұмыс істейді. Солт-Лейк-Сити қазіргі уақытта "Күмірді жөндеу" бағдарламасын іске асыру үшін федералдық гранттык қорларды пайдаланады.