Кіріспе

Британдық антрополог және тарихшы Алан Дональд Джеймс Макфарлейн (20 желтоқсан 1941 жылы Шиллонг қаласында, Мегалая штаты, Үндістан) - антрополог және тарихшы, Кембридждегі Король колледжінің профессор-эмиритусы. Ол Англия, Непал, Жапония және Қытай антропологиясы мен тарихы бойынша 20 кітаптың және көптеген мақалалардың авторы немесе редакторы. Ол қазіргі заманның пайда болуы мен табиғатын салыстырмалы зерттеуге назар аударды. Соңғы жылдары ол оқу мен зерттеуде бейне материалдарын қолдануға қызығушылық таныта бастады. Ол Британ академиясының және Корольдік тарихи қоғамның мүшесі.

Ерте өмір

Макфарлейн Үндістанның солтүстік-шығысындағы Ассам штатында ағылшындық шай өсіруші отбасында дүниеге келген. Ол Шиллонгтың таулы аймағындағы Ганеш Дас ауруханасында дүниеге келді. Шиллонг сол кезде бөлінбеген Ассам штатының астанасы, ал қазір Мегалайяның астанасы. Оның әкесі "Мак" Макфарлейн, шай өсіруші болудан басқа, Ассам रायфелдерінің резервтегі офицері болды, ал анасы автор Айрис Макфарлейн болды. Отбасы Брахмапутра аңғарындағы Үстіңгі Ассам мен Төменгі Ассамның әртүрлі шай қорында тұрды.

Мансап

Макфарлейн Оксфордтағы Дракон мектебінде және Седберг мектебінде білім алған. Содан кейін ол 1960 жылдан 1963 жылға дейін Оксфорд университетінің Вурчестер колледжінде заманауи тарихын оқыды, бакалавр дәрежесін аяқтады және 1967 жылы Эсекстегі сиқыршылыққа қатысты істі тергеу бойынша Магистр және философия докторы дәрежесін алды. Ол сондай-ақ 1968 жылы Лондон экономика мектебінде "17-ғасырдағы Англиядағы некелік және жыныстық қатынастарды реттеу" тақырыбында антропология бойынша философия магистрі дәрежесін және 1972 жылы Лондон университетінің шығыс және африкалық зерттеулер мектебінде "Непалдың орталық бөлігіндегі халық және ресурстар" тақырыбында антропология бойынша екінші докторлық дәрежесін бітірді. Кейін ол Кембридж университетінің Король колледжінде тарих ғылымы бойынша ғылыми қызметкер болды. 1975 жылы ол Кембридж университетінде әлеуметтік антропология бойынша оқытушы болып тағайындалды, 1981 жылы тарихи антропология бойынша оқырман, содан кейін 1991 жылы антропологиялық ғылымдар мен жеке кафедраның толық профессоры болды. Ол Кембридж университетінде антропологиялық ғылымның профессор-эмиритусы және 2009 жылы Кембридждегі Король колледжінің өмірлік мүшесі болды. 2012 жылы Макфарлейнге Корольдік антропологиялық институттың ең жоғары марапаты - Хаксли ескерткіш медалі берілді.

Антропологиялық қызығушылықтар

1970 жылы Макфарлейннің алғашқы басты басылымы "Тюдор және Стюарт Англиясындағы сиқыршылық" болды, бұл ағылшын сиқыршылық нанымдарына әкелген жағдайларды тарихи зерттеу. Оның бұл әдісі классикалық функционалистік антропологтар Эдвард Эванс Притчард пен Люси Мейрдің жұмысына сүйене бастады. 1970 жылы Макфарлейн "Ральф Джосселиннің отбасылық өмірі" атты еңбегін жариялады. Оның бұл жердегі көзқарасы, адамның эмоцияларын, қорқынышын және қарым-қатынастарын зерттеу, он жетінші ғасырдағы Англиядағы жеке өмірді тарихи зерттеуге тырысу, Анналь мектебін еске түсіреді. Макфарлейн этнографиялық зерттеулер жүргізіп, бірнеше кезеңді өткізді, оның біріншісі Непалда Гурунг халқымен болған кезең. Ол осы кезеңді 1976 жылғы "Қоралдар мен халық" зерттеуінің негізі ретінде пайдаланды. Бұл - Мальтустың ресурстардың жетіспеушілігі мен халық санының өсуіне қатысты жауаптарының талдануы. Мальтустың демографиялық қағидаларына сүйене отырып, Макфарлейн алдағы онжылдықтарда гурунгтардың "халық санын бақылау" мүмкіндігін ескертті.

Тарихи қызығушылықтар

Макфарлейн ағылшын тарихы туралы көп жариялады, "заманауи қоғам" деп аталатын көптеген қасиеттер Англияда Лоренс Стоун сияқты тарихшылар анықтаған заманауи кезеңнен бұрын пайда болды деген ойды алға жылжытты. Макс Вебердің еңбектеріне сүйене отырып, Макфарлейн қазіргі және дәстүрлі қоғамның айқындаушы сипаттамаларын қарама-қарсы көрсетті. 1987 жылы жарық көрген "Капитализм мәдениеті" атты кітабы Батыс Еуропадағы заманауилық пен капитализмнің пайда болуын анықтамайтын зерттеу болып табылады. "Англиялық индивидуализмнің шығу тегі" (1978) және "Англиядағы неке мен махаббат" (1986) атты тағы екі кітапта ағылшындық отбасылық институттар мен әлеуметтік өмірдің континенттік Еуропалық институттар мен тәжірибелерден ерекше пайда болғаны туралы жазылған. 1990 жылдары Макфарлейн Жапонияда лекция оқып, Англия мен Еуропаға қарағанда Жапонияда заманауилықтың ерекше пайда болуын зерттеу кезеңін бастады. 1997 жылы шыққан "Байқаулықпен күресу" атты еңбегінде Макфарлейннің Мальтус пен демографияға деген қызығушылығы қайтадан көрініс тапты. Кітапта Англия мен Жапонияның салыстырмалы түрде үлкен, бірақ алыс аралдар емес екендігі айтылады. Жапония мен Англия түрлі жолдармен Мальтустың тұзағын жеңіп, туу мен өлім-жітім деңгейін бақылауда ұстады, осылайша капитализм мен өркендеудің өсуіне демографиялық серпін берді. 2007 жылы жарық көрген "Japan Through the Looking Glass" атты кітапты жазды.

Әдеби шығармалар мен бірлестіктер

Макфарлейннің қазіргі заманға қатысты еңбегі оның ағартушылық тамырын мойындайды. Оның "Заманауи әлемнің жұмбағы" (2000) және "Заманауи әлемді жасау" (2001) - Монтескье, Адам Смит, Алексис де Токвиль, Эрнест Геллнер, Юкичи Фукузава және Фредерик Мэйтлендтің еңбектерін қарастырып, идеялар тарихы саласындағы үлестері. Оның шығармашылығындағы тағы бір бағыт - белгілі бір өнертабыстардың тарихын өзгертудегі рөлі. The Glass Bathyscaphe: How Glass Changed the World (2002) атты жинақта, Джерри Мартинмен бірге жазылған, шынының өнертабысы мен қолданылуы Еуропаның теңіздегі билігін қалай жеңілдеткенін талқылайды. Макфарлейн мен оның анасы Айрис Green Gold: The Empire of Tea (2003) атты еңбегін жазды, онда чай ағылшынның өркендеуіне ықпал еткен, суды қайнатуды талап ету арқылы эпидемиялардың алдын алып, антибиотиктік әсерді алға тартқан деген тезис ұсынылған. 2005 жылы шыққан "Лилиге хаттар" Macfarlane-дің зерттеу өмірі туралы ойларын, оның немересі Лили Биге арнаған. Академиялық емес жұмыс ретінде ол Макфарлейнді кең, ғылыми емес аудиторияның назарына жеткізді. Макфарлейннің шығармаларын замандастары кеңінен оқып, өздеріне сілтеме жасап келеді. Сыншылар оның ағылшын институттарына қазіргі заманның қалыптасуындағы рөлін және оның батыс емес институттардың жарамдылығын растайтын қазіргі заманның чемпионы ретінде моральдық салыстырмалылығын күмәнмен қарастырды. Марк Туринмен бірге Макфарлейн 2000 жылдың желтоқсанында Цифрлық Гималай жобасын құрды және қазір Дүниежүзілік ауызша әдебиет жобасының атқарушы кеңесінің төрағасы болып қызмет етеді. Ол сондай-ақ The Fortnightly Review-ның "жаңа сериясының" онлайн редакторы.

Дүниежүзілік серияны қалай түсінеміз

"Лилиге хаттар: әлем қалай жұмыс істейді" атты кітаптың жалғасы автордың және автордың достарының отбасыларының жас адамдарына да арналған. Роза үшін әлемді қалай табуға болады (How to Discover the World Reflections) Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 96 б. (қытай тілінде аударылған) Нина үшін бір-бірін қалай түсіну керек (How To Understand Each Other Notes) Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 96 б. (қытай тілінде аударылған) Интеллектуалды машиналар Джерримен сөйлесулер, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 192 б. Джеймс үшін заманауи жазулар болуды үйрену, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 88 б. Аристон Кэмбридж, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 168 б. үшін заманауи білім беру кеңестері, Кэмбридж Риверс Баспасы, Марс 2018, 136 б. (қытай тілінде аударылған) Сэм, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Марс 2018, 84 б. (қытай тілінде аударылған) Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж Риверс, Кэмбридж Риверс Баспасы, Кэмбридж, 2018 Марс, Марс, Марс 2018, 96 б.