Кіріспе

Чарльз Август Лил (1842 жылы 26 наурыз - 1932 жылы 13 маусым) - Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының хирургы және 1865 жылы 14 сәуірде Джон Уилкс Бут президент Абрахам Линкольнді атып өлтіргеннен кейін Форд театрында президент қорына келген алғашқы дәрігер. Оның жедел емделуі Линкольнге келесі таңға дейін өмір сүруге мүмкіндік берді. Лил 1866 жылға дейін әскерде қызмет етті, содан кейін ол өзінің туған қаласы Нью-Йоркке оралды, онда ол табысты жеке практикасын құрып, қайырымдылық медициналық көмекке қатысты болды. Линкольннің өлімін көрген соңғы куәгерлердің бірі Лил 1932 жылы 90 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір

Доктор Лил Нью-Йоркте 1842 жылы 26 наурызда капитан Уильям П. және Анна Мария Бёрр Лилдің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1746 жылы аштық жайлаған Ирландияға жүгері жөнелткен капитан Ричард Беррдің немересі еді. Лил 18 жасында медицинаны зерттей бастады, ол жүрек және өкпе аурулары бойынша доктор Остин Флинт ағаның, ал оқпен жараланғандар мен хирургия бойынша доктор Фрэнк Х. Гамильтонның жеке шәкірті болды. Ол сонымен қатар әртүрлі клиникаларда оқыды және АҚШ армиясында медициналық курсант ретінде толық мерзім қызмет етті.

Линкольннің өлтірілуі

1865 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі Беллвью ауруханасының медициналық колледжін бітіргеннен кейін алты аптадай уақыт өткен соң, Лил Вашингтонның Армори скверіндегі АҚШ армиясының бас ауруханасында жараланған офицерлер палатасына жауапты болды. Линкольн өлтірілгенге дейін бірнеше күн бұрын Лил Линкольннің соңғы сөзін тыңдап, оның бет-әлпетінің ерекшеліктеріне таңғалады. Көп ұзамай Линкольн Форд театрына "Америкалық туысымыз" спектаклін көруге баратынын білгенде, ол спектакльді көру үшін емес, Линкольннің бет-әлпеті мен мимикасын зерттеу үшін барды. Ол кеш келді және Линкольн кедергісіз көрінісімен орын алуға мүмкін емес еді, оның орнына ол шамамен қырық аяқ қашықтықта алдыңғы жақта отырды. Джон Уилкс Бут Линкольнді атып алғаннан кейін Лил Линкольннің қорасына жүгіріп барып, Бут қолынан ұрып алған Генри Ратбонды қысқаша тексерді. Ол Линкольнді Мэри Тод Линкольн қолдаған креслода құлап жатқанын көрді; Линкольн жауап бермей, емін-еркін тыныс алып, импульсі байқалмады. Бастапқыда Линкольнді пышақпен өлтірді деп ойлап, оны жерге жайды да, көрші Уильям Кентпен бірге Линкольннің жағасын кесіп, жараларын іздеу үшін пальто мен көйлегін ашты. Линкольннің көздері кеңілгенін түсінген соң, Лил оның басының артқы жағында оқ жарақаттарын тапты. Лил Линкольнның басына терең орналасқан оқты таба алмады, бірақ қан ұрығын шығарғаннан кейін Линкольннің тыныс алуы жақсарды; ол ұрықтарды үнемі алып тастау Линкольннің тыныс алуын сақтағанын анықтады. Сондай-ақ, ол жасанды тыныс алу жүйесіне де көмектесті. Алайда, Лил бастан-ақ не болатынын білген және Линкольнның жарақаты "өлімге алып келетінін" айтты. Осы уақытқа дейін аудиториядан басқа хирургтар келді, сондай-ақ Линкольнның басын көтерген актриса Лора Кин, Лил Линкольнның аман қалмайтынын жариялады. Линкольн ақ үйге аттанып бара жатқанда аман қалмаудан қорқып, Лил Линкольнді жақын маңдағы бір жерге көшіруді бұйырды. Ол екі дәрігер мен төрт солдатпен бірге Линкольнді көтеріп, баяу-ақ Петерсен үйіне алып барды, онда Лил және басқалар Линкольнді Уильям Кларк жалға алған кішкентай төсекке диагональ бойынша қойды. Барлығын алып шыққаннан кейін олар Линкольннің киімдерін алып тастап, басқа да жараларды іздеді. Олар Линкольннің денесі суық екенін білгенде, ыстық су құйылған бөтелкелерді, қыша пластырьін және жамылғыларды қолданды. Осы кезде басқа дәрігерлер Линкольнді күтіп-ұстауға кірісті, бірақ Лил түн бойы Линкольннің қолын ұстап, "оның адамзаттың арасында екенін және досы бар екенін білдірді". Линкольн 1865 жылы 15 сәуірде таңғы сағат 7.22-де қайтыс болғанша комада қалды. Өзінің еңбегі үшін Лилге Линкольннің жерлеу рәсіміне әр түрлі қызметте қатысуға рұқсат етілді.

Кейінгі өмірі

Лил 1867 жылы өлтіруді тергейтін Бенджамин Ф. Батлер палатасының комиссиясына есеп бергенімен, Лилдің Линкольннің өлімі туралы есебі 1909 жылы Линкольннің туғанына 100 жыл толғанға дейін көпшілікке жарияланбады. Сол жылы Лил "Линкольнның соңғы сағаты" бағдарламасында АҚШ-тың адал легионының әскери орденінің Нью-Йорк командалығына сөйледі. Оның 1865 жылы АҚШ-тың бас хирургына жазған есебі 2008 жылға дейін жоғалып кеткен деп саналды, ол кезде 22 беттік фотокопия Джорджтаун университетінің кітапханасынан табылды және жарияланды. 2012 жылдың маусым айында Ұлттық мұрағаттан екінші данасы табылды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Еуропаға барып, Азия холерасын зерттеді. 1867 жылы 3 қыркүйекте Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласында өмір сүрген Ребекка Медвин Копкуттпен, индустриалист Джон Копкутттің (1805-1895) қызымен, тарихи Джон Копкутт сарайда тұрмысқа шықты. 1928 жылы зейнетке шыққанға дейін доктор Лил қайырымдылық, медицина және ғылыми жобаларға қызығушылық танытты. Лил Линкольннің 1932 жылы 90 жасында қайтыс болғаннан кейін өлтірілуіне қатысқан соңғы тірілердің бірі болды. Оның бес баласы болды, ал алтыншы баласы, қызы Энни Лил 1915 жылы қайтыс болды. Ребекка Копкат Лил 1923 жылы қайтыс болды. Ол 1932 жылы 15 маусымда жерлеу рәсімі өткізілген Көктегі тыныштық протестанттық епископтық шіркеуінің мүшесі болды.