Кіріспе

19 ғасырдағы американдық дәрігер Кроуфорд Уильямсон Лонг (1 қараша 1815 – 16 маусым 1878) – американдық хирург және фармацевт, ең алдымен ингаляциялық күкірт эфирін анестезия ретінде алғаш қолданғанымен белгілі.

Өмір және жұмыс

Лонг 1815 жылғы 1 қарашада Джорджия штатының Мэдисон округіндегі Дэниелсвилл қаласында Джеймс пен Элизабет Лонгтың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі штат сенаторы, саудагер және плантатор болған. Ол ұлына жақын досы және әріптесі, Джорджия штатының көрнекті қайраткері Уильям Х. Кроуфордтың есімін берді. Он төрт жасқа келгенде ол жергілікті академияны бітіріп, Афинадағы Грузия университетіне түсуге өтініш берді. Нью-Йоркте 18 айлық тәжірибеден кейін Лонг Грузияға оралды. 1841 жылы ол Джефферсон, Джексон округіндегі ауылдық медициналық практиканы қабылдады. Ол күкірт эфирін сүлгіге сіңіріп, науқасқа оны тыныс алу арқылы жұмсауды тапсырды. Келесі бірнеше жылда ол осы техниканы қолданып көптеген басқа да операциялар жасады, сондай-ақ осы әдісті өзінің акушерлік практикасына енгізді. Осы басылымның түпнұсқасы АҚШ Ұлттық медицина кітапханасында сақталады. Кроуфорд Лонг Грузия университетінде оқып жүрген кезінде Демосфен әдеби қоғамының мүшесі болды. Лонг сонымен қатар батыс жұлдызы Док Холлидейдің туысы еді және Доктың ерін тілігін түзету операциясын жасаған болуы мүмкін. 1846 жылғы 16 қазанда Уильям Т. Г. Мортон Бостондағы Массачусетс жалпы ауруханасында медициналық аудиторияның алдында эфирлік анестезияны қолданды. Оның жұмысы 1846 жылғы желтоқсан айындағы Medical Examiner журналында жарияланды, бұл Лонгты осы басқа талапқа салған. Сонымен қатар, редакциялық алқаның 1847 жылғы қаңтардағы санында одан да көп дәлелдер мен эфирлендіру эксперименттері келтірілген. 1854 жылы Лонг АҚШ сенаторы Уильям Кросби Доусоннан эфирлік анестезияны ашқандығы туралы талабын Конгресс назарына жеткізуін сұрады. Өтініштерін көп рет қайталап, құжатталған дәлелдерін ұсынса да, өміріндегі бұл жаңалық үшін толық құрметке ие болған жоқ. Лонг 1842 жылы Кэролайн Суэйнге үйленді және олардың он екі баласы болды, олардың жетісі ересек жасқа жетті. Отбасы 1850 жылы Атлантаға, содан кейін 1851 жылы Афинаға, достары мен туыстарына жақын болу үшін көшті. Мұнда Лонг пен оның інісі Роберт Брод-стритте жеке практика мен дәріхана ашты, ол кампустың қарсы бетінде орналасқан. Ол "өзінің ең үлкен арманы жақсылық жасап, еңбегімен әлемді жақсы жаққа өзгерту" екенін айтқан.

Мұра

Лонг алғашқы анестезиолог-акушер болды. 1845 жылы ол әйелі босанғанда оған дем тарттыруға бұйрық берді. Оның ингаляциялық анестезияны қолдану тәжірибесі соңғы кезге дейін акушерлік медицинада үстемдік құрды. 1849 жылы Лонг өзінің жаңалықтарын шағын жергілікті журналда жариялады. Алайда, Нью-Йорк хирургі Марион Симс Лонгтың еңбегі туралы алғашқы мақаласын жариялағанға дейін ол кең танылмады. Бүгінде көптеген ғалымдар Лонгтің анестезия қолданып алғашқы сәтті операция жасағанын мойындайды. Шындығында, Лонг 7 науқасқа эфир берді, олардың ешқайсысы операция кезінде ешқандай ауыртпалық сезінбеді, бұл Мортонның 1846 жылғы жариялануына бірнеше жыл бұрын болды. Лонгтың бір хаты Мортон идеяларының қалай пайда болғанын көрсетеді. Ол былай деп жазды:

«Маған рұқсат етіңіздер, 1842 жылы Джефферсон Джексон округіне Бостоннан тіс дәрігері мен хирург келді, олар 3-4 аптадай болды. Тіс дәрігері өз мамандығын орындады, ал хирург көздің қисықтығын (страбизм) түзету үшін операция жасады. Мен әрқашан осы тіс дәрігері Мортон немесе Уэллс болған деп ойладым, және менің хирургиялық операцияларда эфир қолдануым туралы білім сол кезде алынған болуы мүмкін. Өкінішке орай, тіс дәрігерінің атын анықтау мүмкін болмады. Егер сіз доктор Уэллстің тарихын білсеңіз, онда ол сол кезде Оңтүстікке сапарлаған-сапарламағанын анықтай аласыз». 1879 жылы, Лонг қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, Ұлттық эклектикалық медициналық қауымдастық оны анестезияны ресми түрде ашқан деп жариялады. Лонгтың жерлеу рәсімінде канцлер Эндрю Липскомб былай деді: «Оның қабірінің алдында тұрып, бүгін мен шіркеудің, оның кәсіби әріптестерінің және бүкіл қауымның дауысымын. Доктор Лонгтың өлімімен біз тамаша адамды жоғалттық. Ол ешнәрсеге күмән келтірмейтін, сыртқы түрінде, сөйлеуінде, мінез-құлқында және іс-әрекетінде шыншыл, қарапайым өмір сүрген, баршаға сыпайылықпен қараған және Құдай алдында кішіпейілді болған. Ұялшақтығына қарамастан, ол қатал және батыл бола білді, жауапкершілік туғанда немесе қауіп төнгенде өзі туралы ұмытып кетті. Ол мейірімді, шыдамды, әрқашан дұрыс шешімдер қабылдады және өмірінің соңына дейін адалдығын сақтады. Ол күшті жігерге және төзімділікке ие болды. Дәрігердің тәжірибесінде жиі кездесетін, бірақ әлемге беймәлім шағын батырлықтар оның өмірінің жылнамасына көп параграфтар жазды. Біз Кроуфорд Лонгтың адалдығы мен мәсіхшілік қасиеттерін өміріміздің көптеген жақсы адамдары жиналған орынға орналастырамыз». 1920 жылы 14 тамызда Джорджия штатының заң шығарушы органы Либерти округінің батыс бөлігінен Лонгтың есімімен аталатын жаңа округ құру туралы конституциялық түзету ұсынды. Лонг округін құру туралы түзету 1920 жылы 2 қарашада бекітілді. Округ орталығы – Лудовичи қаласы. Эмори университетінің Атланта қаласының орталығындағы Кроуфорд У. Лонг ауруханасы 1931 жылы оның құрметіне аталды және 78 жыл бойы осы атауды сақтады. 2009 жылы аурухана «Эмори университетінің Мидтаун ауруханасы» деп аталды. Сыртқы ескерткіштерде Кроуфорд У. Лонг мемориалдық ауруханасы туралы мәліметтер сақталған. 1940 жылы Лонг «Танымал американдық сериясы» почта маркаларында, ал 1978 жылы пошта карточкасында бейнеленді. Джерсон қаласының орталығындағы Кроуфорд У. Лонг мұражайы 1957 жылдан бері жұмыс істеп келеді. 1910 жылы 21 сәуірде Джефферсон қаласында Лонгтың құрметіне ескерткіш ашылды. Лонгтың мүсіні АҚШ Капитолиумының криптасында Ұлттық мүсіндер залы жинағында Грузияны бейнелейтін екі ескерткіштің бірі ретінде тұр (екіншісі оның колледждегі бөлмедесі Александр Стивенс). Атлантадағы Кроуфорд Лонг орта мектебі де оның құрметіне аталған. Лонгтың балалық шағындағы үйі 1977 жылы 6 желтоқсанда Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Ол Джорджия штатының Дэниелсвилл қаласында Кроуфорд У. Лонг көшесінде орналасқан. Оның координаттары осында.