Бенджамин Раш: Американың іргетасы және медицинаның дамуына үлес қосқан тұлға

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы, дәрігер, педагог (1746–1813)

Бенджамин Раш (19 сәуір 1813 ж.) – американдық революционер, АҚШ-тың негізін қалаушы және АҚШ Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған, Филадельфиядағы қоғамдық қайраткер, дәрігер, саясаткер, әлеуметтік реформатор, гуманист, педагог және Дикинсон колледжінің негізін қалаушы. Раш Континенттік Конгресске Пенсильвания штатынан делегат болды. Ол Континенттік армияның бас хирург қызметін атқарды және Пенсильвания университетінде химия, медициналық теория және клиникалық практикадан профессор болды. Раш американдық Ағарту дәуірінің жетекшісі және Американдық революцияның ынталы жақтаушысы болды. 1788 жылы Пенсильванияда АҚШ Конституциясын ратификациялауға жетекшілік етті. Ол көптеген реформаларда, әсіресе медицина және білім беру салаларында көзге түсті. Құлдыққа қарсы болды, тегін мемлекеттік мектептерді қолдады, әйелдер үшін білім беруді жақсартуды, бірақ патриархалдық қағидаларды сақтауды, сондай-ақ жазалау жүйесін гуманизациялауды ұсынды. Бас дәрігер ретінде Раш жаңадан қалыптасып келе жатқан медицина саласына зор әсер етті. Ағартушылық ойшыл ретінде Раш барлық медициналық білімді тәжірибелік әдістерге сүйенудің орнына, түсіндірме теориялардың негізінде ұйымдастыруға ұмтылды. Раш аурудың себебі денедегі физиологиялық тепе-теңдіктің бұзылуында және мидың жұмысындағы қателіктерде жатқанын айтты. Оның тәсілі кейінгі медициналық зерттеулерге жол ашты, бірақ Раш өзі ешқандай зерттеу жүргізбеді. Ол таза ортаны қорғауды және жеке және әскери гигиенаның маңыздылығын қадағалап, халық денсаулығын нығайтуға үлкен үлес қосты. Психикалық ауруларды зерттеу оны американдық психиатрияның негізін қалаушылардың біріне айналдырды. 1965 жылы Америка Психиатриялық Ассоциациясы Рашты "американдық психиатрияның әкесі" деп мойындады.

Ерте өмір және мансап

Раш 1746 жылдың 4 қаңтарында (ескі стиль бойынша 1745 жылдың 24 желтоқсаны) Джон Раш пен Сюзанна Холл отбасында дүниеге келді. Ағылшын тегінен тараған отбасы Филадельфия қаласынан шамамен 14 шақырым қашықтықтағы, Филадельфия округіндегі Байбери поселкесіндегі фермада тұрды (поселке 1854 жылы Филадельфияға қосылды). Раш жеті баланың төртіншісі болды. 1751 жылдың шілде айында әкесі 39 жасында қайтыс болды, содан кейін анасы, шағын дүкен иесі, отбасын бағып, тәрбиеледі. Сегіз жасқа келгенде Бенджамин білім алу үшін әйелі мен күйеуінің үйіне жіберілді. Ол ағасы Джейкобпен бірге, кейін Батыс Ноттингем академиясы болған, пастор Сэмюэл Финли басқарған мектепке барып оқыды. 1760 жылы Нью-Джерси колледжінде оқуын жалғастырғаннан кейін, ол 14 жасында Бакалавр дәрежесін алды (колледж 1895 жылы Принстон университетіне айналды). 1761 жылдан 1766 жылға дейін Раш Филадельфияда доктор Джон Редманның шәкірті болды. Редман оны Шотландиядағы Эдинбург университетінде оқуын жалғастыруға ынталандырды, онда Раш 1766 жылдан 1768 жылға дейін оқып, медицина докторы ғылымын қорғады. 1769 жылы Отарларға оралған Раш Филадельфияда медициналық практика ашты және Филадельфия колледжінде химия профессоры болды (колледж 1791 жылы қазіргі Пенсильвания университеті деп атауын өзгертті). 1768 жылы қайта құрылған Америка философиялық қоғамына сайланғаннан кейін, Раш 1770 жылдан 1773 жылға дейін қоғамның мүсіншісі, 1773 жылдан 1773 жылға дейін хатшы және 1797 жылдан 1801 жылға дейін вице-президент қызметін атқарды. Раш химия бойынша алғашқы американдық оқулықты және медицина студенттерінің білімі туралы бірнеше томды жариялады, сондай-ақ әсерлі патриоттық эсселер жазды.

Революциялық кезең

Раш "Азаттық ұлдары" қоғамында белсенді болып, Континенттік конгресске делегаттар жіберу үшін провинциялық конференцияға сайланды. Томас Пейн тәуелсіздік туралы "Ақылға қонымды нәрселер" атты ықпалды памфлетін жазғанда Рашпен кеңесті. 1776 жылдан бастап Раш Пенсильвания штатын өкілдік етіп, Тәуелсіздік декларациясына қол қойды. Ол сондай-ақ Пенсильвания штатының Конституциялық конвенциясында Филадельфия қаласын өкілдік етті. Ол, қол қою үстелінде Вирджиниялық Бенджамин Харрисон Массачусетстік Эльбридж Джерриге: "Біз қазір жасап жатқандарымыз үшін асылғанда сізден үлкен артықшылыққа ие боламын, мырза Джерри. Менің дене бітімім мен салмағымның арқасында мен бірнеше минуттан кейін қайтыс болып, періштелермен бірге боламын, ал сіздің денеңіз жеңіл болғандықтан, өлімге дейін бір-екі сағат бойы ауада билейсіз" деген сөздерімен айтқанда, "таңғы қараңғылық" қысқа ғана уақытқа бұзылды. Армияның медициналық қызметі дұрыс емес еді, себебі әскери қазалар, қызба, сары қызба және басқа да лагерь ауруларынан жоғары шығын, доктор Джон Морган мен доктор Уильям Шиппен кіші арасындағы саяси жанжалдар, сондай-ақ медициналық комитеттен жеткіліксіз жабдықтар мен басшылық болды. Осыған қарамастан, Раш Континенттік армияның орталық бөлімінің бас хирург қызметіне тағайындалды. Раштың "Әскерлердің денсаулығын сақтау туралы нұсқаулар" бұйрығы әскери профилактикалық медицинаның негіздерінің бірі болды және 1908 жылға дейін, оның ішінде, бірнеше рет қайта басылды. Алайда, Раш Шиппеннің ауруханаға жатқан әскерлерді көңіл көтеру үшін арналған тамақ пен шарапты жымқыруы, науқастардың өлімі туралы толық емес мәлімет беруі және оның қарауындағы ауруханаларға бармауы туралы хабарлағаннан кейін 1778 жылы отставкаға кетті.

Дау

Раш генерал Джордж Вашингтонды бас хирург қызметінде жүрген кезінде қолмен жазылған, бірақ қол қойылмаған екі хатта сынады. Біреуі, 1778 жылдың 13 қазанында Вирджиния губернаторы Патрик Генриге жазылған, онда генерал Томас Конвейдің: «Егер Құдайдың күші болмаса, Вашингтон мен оның әлсіз кеңесшілері осы соғысты ұтырып қояр еді» деген сөздері келтірілген. Генри Раштің сынды ауызша жеткізу туралы өтінішіне қарамастан, хатты Вашингтонға жіберді, және Вашингтон қолжазбаны таныды. Сол кезде Конвейдің сыны бас қолбасшылыққа Хорацио Гейтсті тағайындау үшін Вашингтонды алмастыруға тырысқан деп хабарланды. Он күннен кейін Раш Джон Адамсқа хат жазып, Вашингтон армиясының ішіндегі шағымдарды, соның ішінде «жаман нан, тәртіп жоқ, жалпы наразылық» туралы айтты және бас инспектор болып тағайындалған Конвейді мақтады.

Революциядан кейінгі кезең

Раш Америка британдық үкімшіліктен азат болғанда, «Америка революциясы» әлі аяқталмағанына сенді. 1787 жылғы «Америка халқына жолдауында» ол былай деді: «Америка соғысы аяқталды, бірақ Америка революциясы одан әлдеқайда алыс. Керісінше, үлкен драманың бірінші актісі ғана аяқталды». Ол осы жолдауда американдықтарды «алға ұмтылып», Американың игілігі үшін жетістіктерді жалғастыруға шақырды. 1783 жылы ол Пенсильвания ауруханасының штат қызметкері болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін мүше болып қалды. Ол Федералды конституцияны қабылдаған Пенсильвания конвенциясына сайланды және 1797 жылдан 1813 жылға дейін АҚШ монета айналымының қазынашысы болып тағайындалды. 1791 жылы Пенсильвания университетінде медицина теориясы және клиникалық практика профессоры болды, бірақ оның медицинасының сапасы тіпті сол кезде де өте қарапайым болды: ол қан құйдыруды, бұл практика ұзақ бұрын тоқтатылған болатын, дерлік барлық ауруға қарсы қолданды. Пенсильвания университетінде оқытып жүргенде, оның студенттерінің бірі болашақ президент Уильям Генри Харрисон болды, ол Раштан химия сабағын алды. Ол сондай-ақ Пенсильвания штатының Карлайл қаласында Дикинсон колледжінің негізін қалаушы болды. 1794 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1793 жылғы Филадельфиядағы сары қызылша эпидемиясы кезінде Раш науқастарды қан құйдыру, каломель және басқа да алғашқы медициналық тәсілдермен емдеді, олар көбінесе тиімсіз болды және көптеген науқастарды өлімге жақындатты. Раштың сары қызылшаны емдеу туралы пікірлері, жыл сайын сары қызылшаның ошақтары болатын Батыс Үндістаннан келген тәжірибелі француз дәрігерлерінің пікірлерінен өзгеше болды. Алайда, ол Ричард Алленді оның Африкалық методистік епископтық шіркеуінің мүшелерінен және басқа да еркін афроамерикандықтардан, олар басқа филадельфиялықтарға қарағанда сары қызылшаға аз шалдыққан, дәрігерлер мен жаназа бюроларына ерікті көмек көрсетуді сұрауға көндірді, соның арқасында қала халқына көмектесті. Раш 1793 жылғы эпидемия кезінде өзі де сары қызылшаға шалдыққан, бірақ одан жазылып шықты. ), Филадельфиядағы Шығыс штатының жаза орындасының құрылысына үлкен әсер етті. Ол 1796 жылы президенттікке Томас Джефферсонды, соңғы жеңімпаз Джон Адамсқа қарсы қолдады.

Rush believed that, while America was free from British rule, the "American Revolution" had yet to finish. As expressed in his 1787 'Address to the People of the United States', "The American war is over: but this is far from being the case with the American revolution. On the contrary, nothing but the first act of the great drama is closed." In this address, he encouraged Americans to "come forward" and continue advancements on behalf of America. In 1783, he was appointed to the staff of Pennsylvania Hospital, and he remained a member until his death. He was elected to the Pennsylvania convention which adopted the Federal constitution and was appointed treasurer of the United States Mint, serving from 1797 to 1813. He became a professor of medical theory and clinical practice at the University of Pennsylvania in 1791, though the quality of his medicine was quite primitive even for the time: he advocated bloodletting for almost any illness, long after its practice had declined. While teaching at the University of Pennsylvania, one of his students was future president William Henry Harrison, who took a chemistry class from Rush. He was also founder of Dickinson College in Carlisle, Pennsylvania. In 1794, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. In the 1793 Philadelphia yellow fever epidemic, Rush treated patients with bleeding, calomel, and other early medicinal techniques that often were ineffective and actually brought many patients closer to their deathbeds. Rush's ideas on yellow fever treatments differed from those of many experienced French doctors, who came from the West Indies where there were yellow fever outbreaks every year. However, he also helped the population of the city by convincing Richard Allen to ask members of his African Methodist Episcopal Church and other free blacks, who tended to be less affected by yellow fever than other Philadelphians, to perform volunteer aid work for doctors and funeral homes. Rush came down with yellow fever himself during the 1793 epidemic, although he recovered from it. ), which greatly influenced the construction of Eastern State Penitentiary in Philadelphia. He supported Thomas Jefferson for president in 1796 over the eventual winner, John Adams.

Құлшылыққа қарсы

1766 жылы Рэш Эдинбургке оқуға кеткен кезде Ливерпуль портында 100 құл тасымалдайтын кемелерді көргенде зор ашуға іш толды. Филадельфиядағы белгілі пресвитериан дәрігері және химия профессоры ретінде ол құл саудасына қарсы батыл және беделді дауыс көтерді. Америкадағы методист шіркеуінің құрылуы кезінде епископ Фрэнсис Асберимен бірге жүрген, босатылған "Қара Гарри" Хозиердің миссионерлік қызметін жылы лебізбен бағалады, бірақ оның ең маңызды еңбегі – 1773 жылы жазылған "Америкадағы британдық қоныстардың тұрғындарына арналған құл ұстау туралы үндеу" атты памфлет болды. Ол осы кезеңдегі әлеуметтік жамандықтарға қарсы жасаған алғашқы шабуылында құл саудасын және құлдық институтын толығымен сынады. Рэш негрлердің табиғатынан зиялылық және моральдық тұрғыдан кемшіліктері жоқ екенін ғылыми тұрғыдан дәлелдеді. Кез келген кері дәлелдер құлдықтың бұрмаланған салдарынан туындаған, себебі "құлдық адам санасына жат нәрсе, сондықтан ол адамның ақыл-ойы мен моральдық қабілеттерін нашарлатып, оларды әлсіздетеді".

Бас жазаға қарсы жаза

Раш сол кезде кең тараған адамды қорларда көрсету сияқты қоғамдық жазаларды тиімсіз деп санады. Оның орнына ол қылмыскерлерді жеке қамауға алуды, еңбек етуді, оңашалықты және діни білім беруді ұсынды, сондай-ақ өлім жазасына қарсы болды. Оның өлім жазасына қарсы ашық айқын қарсылығы Пенсильвания заң шығарушы органының бірінші дәрежелі кісі өлтіруден басқа барлық қылмыстар үшін өлім жазасын жоюына себеп болды. I. Әр адам өз бостандығы мен мүлігіне толық құқыққа ие, бірақ өз өміріне емес. II. Кісі өлтіруге өлім жазасы тағайындау ақылға, қоғамның тәртібі мен бақытына қайшы келеді. III. Кісі өлтіруге өлім жазасы беру, құдайлық аянға қарсы келеді. Раш 1790 жылы Пенсильвания штатында алғашқы мемлекеттік түрмені – Уолнат көшесіндегі түрмені құруға жетекшілік етті. Раш ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыруды ең адамгершілік, бірақ қатаң жаза ретінде жақтады. Осы 1792 жылғы трактатқа дейін ол өлім жазасының тиімділігі туралы пікірлерді жариялаған, олар «Америка музейінің» екінші томында жарық көрген. Раш әйелдерді метафизика, логика, математика немесе жоғары ғылымдарға оқытудың қажеті жоқ деп есептеді; оның орнына ол әйелдерді моральдық эсселерге, поэзияға, тарихқа және діни шығармаларға бағыттауға басымдық берді. Революциядан кейінгі кезеңде әйелдер Республика құруда белсенді рөл атқарғандықтан, элиталық әйелдерге арналған осындай білім беру кеңінен тарады. Осылайша, «республикалық аналық» идеалы қалыптасты, ол әйелдердің жастарды патриотизм міндеттеріне, бостандықтың артықшылықтарына және республикалық идеалдың нағыз мағынасына тәрбиелеу жауапкершілігін жоғары бағалады. Ол бірлескен оқу сыныптарына қарсы болды және барлық жастарды христиан дініне тәрбиелеудің қажеттігін қатыстыра айтты.

Физикалық медицина

Раш батырлық медицинаның көрнекті жақтаушысы болды. Ол пациенттерге қан құю (қазір зиянды деп танылған, бірақ сол кезде кең таралған тәжірибе) сияқты емдеулерге, сондай-ақ каломель және басқа да уытты заттарды қолдану арқылы тазалауға берік сенді. 1793 жылы Филадельфиядағы сары қызылша эпидемиясы туралы есебінде Раш былай деп жазды: "Қан құюдың тек қана толық және жылдам импульсы бар жағдайларда ғана емес, сонымен қатар баяу және кернеулі импульсы бар жағдайларда да пайдалы екенін байқадым. Көптеген науқастарға екі рет қан құйдым, ал бір жедел жағдайда төрт рет, ең жақсы нәтижелерге қол жеткіздім. Мен қазіргі уақытта ланцетті қолдануда, сондай-ақ осы алдамшы және қатыгез ауруда сынап пен жалапты қолдануда батылдық таныту қажет деп санаймын". Сол эпидемия кезінде Раш қалада қалып, кейде күніне 100 науқасқа дейін емдегені үшін (кейбіреулері Ричард Аллен ұйымдастырған босатылған қара нәсілді еріктілер арқылы) құрметке ие болды, бірақ көптеген науқастар қайтыс болды. Тіпті Раш екі емнің тиімсіздігін мойындады: сірке суына малынған және сынаппен уқаланған жамылғылар мен салқын ванналар. Оның физикалық медицинаға ең үлкен үлесі, мүмкін, төмен кірісті пациенттер үшін қоғамдық диспансер (Филадельфия диспансері) құру және Док-Крик ағынын кептіру және қайта бағыттаумен байланысты қоғамдық жұмыстар (комаралардың көбею орталарын жою, бұл тиф, қызба және холераның таралуын едәуір азайтты) болды. Раштың тағы бір сынға ұшыраған медициналық көзқарасы – оның нәсілге жасаған талдауы. Генри Мосс ісін қарастырғанда, терісінің қара түсін жоғалтқан құл (вероятно, витилигодан) қара болуды тұқым қуалайтын және емделетін тері ауруы деп сипаттады. Раш "бұл ауру бізді [ақтарды] оларға [қараларға] тирандық жасауға шақырудың орнына, оларға біздің адамгершілігіміздің екі есе көбін беруге лайық етуі керек" деп жазды. Ол сондай-ақ бұл "ақтарға [аралас некелерге] қарсы көзқарасты сақтау қажеттігін үйретуі керек, өйткені бұл ұрпақтарды олардың ауруымен жұқтыруы мүмкін" деп қосты және "оған ем табуға тырысуға" шақырды. Раш американдықтардың денсаулығына қызығушылық танытты. Ол американдықтардың неге белгілі бір ауруларға бейім екенін және олардың өлім-жітім көрсеткіші басқа халықтарға қарағанда жоғары ма, білгісі келді. Ол сондай-ақ олардың көбірек түс көретіні және қартайған сайын шаштары аққа айналмайтыны туралы сұрақтар қойды. Оның жергілікті халықтарға деген қызығушылығы әлеуметтік ғалымдар өздерінің өркениет тарихын дамудың ерте кезеңдеріндегі мәдениеттерді, "примитивті адамдарды" зерттеу арқылы жақсырақ зерттей алады деген теорияға қызығушылығынан туындады. Өзінің өмірбаянында ол былай деп жазады: "Үш түрлі қоныс аударушыны қарастырғанда, жабайы өмірден өркениетті өмірге дейінгі прогресті белгілейтін белгілі бір кезеңдер бар екені көрінеді. Алғашқы қоныс аударушының мінез-құлқы үндістерге жақын. Екіншісінде үнділердің әдет-ғұрыптары одан да әлсірейді. Үшінші түрінде ғана біз өркениеттің толыққанды қалыптасқанын көреміз. Фермерлер терминін тек үшінші түрдегі қоныс аударушыларға қолдану орынды. Бірінші және екінші қоныс аударушылардың дауыстарын жазғанда, олардың қасиеттерін де атап өту әділ. Олардың өзара қажеттіліктері өзара тәуелділікке әкеледі, сондықтан олар бір-біріне мейірімді және достық. Олардың жалғыздығында болулары келушілерді олар үшін ұнамды етеді, сондықтан олар бейтаныс адамға қонақжайлық көрсетеді".

Rush was a leading proponent of heroic medicine. He firmly believed in such practices as bloodletting patients (a practice now known to be generally harmful, but at the time common practice), as well as purges using calomel and other toxic substances. In his report on the Philadelphia yellow fever epidemic of 1793, Rush wrote: "I have found bleeding to be useful, not only in cases where the pulse was full and quick but where it was slow and tense. I have bled twice in many and in one acute case four times, with the happiest effect. I consider intrepidity in the use of the lancet, at present, to be necessary, as it is in the use of mercury and jalap, in this insidious and ferocious disease." During that epidemic, Rush gained acclaim for remaining in town and treating sometimes 100 patients per day (some through freed black volunteers coordinated by Richard Allen), but many died. Even Rush acknowledged the failure of two treatments, sweats in vinegar wrapped blankets accompanied by mercury rubs, and cold baths. Perhaps his greatest contributions to physical medicine were his establishment of a public dispensary for low income patients (Philadelphia Dispensary), and public works associated with draining and rerouting Dock Creek (eliminating mosquito breeding grounds, which greatly decreased typhus, typhoid and cholera outbreaks). Another of Rush's medical views that now draws criticism is his analysis of race. In reviewing the case of Henry Moss, a slave who lost his dark skin color (probably through vitiligo), Rush characterized being black as a hereditary and curable skin disease. Rush wrote that the "disease, instead of inviting us [whites] to tyrannise over them [blacks], it should entitle them to a double portion of our humanity." He added that this "should teach white people the necessity of keeping up that prejudice against [miscegenation], as it would tend to infect posterity with their disorder" and called for an "endeavour to discover a remedy for it." Rush was interested in Native American health. He wanted to find out why Native Americans were susceptible to certain illnesses and whether they had higher mortality rates as compared to other people. Other questions that he raised were whether they dreamed more and if their hair turned gray as they got older. His fascination with indigenous peoples came from his interest in the theory that social scientists can better study the history of their own civilization by studying cultures in earlier stages of development, "primitive men". In his autobiography, he writes "From a review of the three different species of settlers, it appears that there are certain regular stages which mark the progress from the savage to civilized life. The first settler is nearly related to an Indian in his manners. In the second, the Indian manners are more diluted. It is in the third species only that we behold civilization completed. It is to the third species of settlers only that it is proper to apply the term of farmers. While we record the voices of the first and second settlers, it is but just to mention their virtues likewise. Their mutual wants to produce mutual dependence; hence they are kind and friendly to each other. Their solitary situation makes visitors agreeable to them; hence they are hospitable to a stranger."

Психикалық денсаулық

Раш американдық медицинада психикалық аурулардың алғашқы сипаттамалары мен емдеу әдістерінің бірін – «Ақыл-ойы ауруларына арналған медициналық зерттеулер мен байқаулар» (1812) еңбегін жариялады. Ол психикалық аурулардың түрлерін жіктеуге және олардың себептері мен мүмкін емдерін қарастыруға кірісті. Раш көптеген психикалық аурулардың қан айналымының бұзылуынан немесе сезімталдық артығынан туындайды деп (бұл дұрыс емес) сенді және миға қан айналымын жақсартуға арналған құралдармен – центрофугалық айналмалы тақта, сондай-ақ сезімталдықтан айыру арқылы әрекетсіздікке ұшырату (баспен жабылатын шектеу креслосы – «тыныштандыру креслосы») арқылы емдеуге тырысты. Пенсильвания ауруханасында психикалық науқастардың қорқынышты жағдайда екенін көрген соң, Раш 1792 жылы штатты жеке психикалық бөлім салуға сәтті шақырып, науқастарды жақсырақ жағдайда ұстауға қол жеткізді. Раш, сол кездегі көптеген дәрігерлер сияқты, ақылсыздыққа емдеудің ең тиімді жолы – қан қысу және сынап (I) хлоридімен (каломель) тазалау деп сенді. Оның сөзімен: «Кейде бұл жағдайдағы науқастарды, тіпті оларды мәжбүрлеуге болады, сынапты қабылдауға көндіру қиын. Мұндай жағдайларда мен күн сайын нанның үстіне бірнеше түйір каломель сеуіп, содан кейін оның үстіне жұқа ғана май жағу арқылы сәттілікке жеттім». Раш қан қысу және сынаппен емдеудің стандартты процедураларын орындады, бірақ ол «мәжбүрлеу» және «шектеу» – физикалық жаза, тізбектер мен қараңғы камералардың сол кездегі практикасын жауап деп санады, бұл оның шектеу креслосын және басқа құрылғыларды ойлап табуынан көрінеді. Осы себепті оның тәсілдерінің кейбір аспектілерін моральдық терапияға ұқсас деп қарастыруға болады, ол Еуропа мен Америка Құрама Штаттарының ең бай институттарында кең таралды. Раш еңбек терапиясының алғашқы дамуына үлкен үлес қосты, әсіресе институционалды емдеуде. Раш тәуелділікті емдеуге жаңа көзқарас ұсынды. Ол жұмыс істемей тұрып, маскүнемдікке күнә деп қараған. Раш алкоголик өзін-өзі бақылаудан шығарады деп сенді және алкогольдің қасиеттерін, алкоголик таңдауын емес, себепші фактор ретінде анықтады. Ол алкоголизмді медициналық ауру түрі ретінде қарастырып, алкоголиктерді нашар заттар арқылы тәуелділіктен арылтуды ұсынды. Раш адамгершілікке толы психикалық денсаулық сақтау мекемелерін жақтады және психикалық аурулары бар адамдарды жануарлар емес, ауруға шалдыққан адамдар деп қарау идеясын таратуға көмектесті. Ол былай деді: «Қорқыныш ақыл-ой арқылы денеге күшті әсер етеді және ақылсыздықты емдеуде қолданылуы керек». Ол сондай-ақ «жартылай ақылсыздық» идеясын қолдады, яғни адамдарда психикалық аурудың түрлі деңгейлері болуы мүмкін. Америкалық психиатриялық қауымдастығының мөрінде Раштің бейнесі бейнеленген. Мөрдің сыртқы шеңбері «Америкалық психиатриялық қауымдастық 1844» деген сөздерді қамтиды. Оның соңғы шәкірттерінің бірі Сэмюэл А. Картрайт болды, кейіннен Виксбург (Миссисипи) және Порт-Гадсон (Луизиана) маңындағы лагерьлерде санитарлық жағдайды жақсартуға жауапты болған Конфедерациялық Штаттар армиясының хирургі. Чикагодағы Раш университетінің медициналық орталығы, бұрынғы Раш пресвитериандық Сент-Люка медициналық орталығы, оның құрметіне аталған.

Rush published one of the first descriptions and treatments for psychiatric disorders in American medicine, Medical Inquiries and Observations, Upon the Diseases of the Mind (1812). He undertook to classify different forms of mental illness and to theorize as to their causes and possible cures. Rush believed (incorrectly) that many mental illnesses were caused by disruptions of blood circulation or by sensory overload and treated them with devices meant to improve circulation to the brain such as a centrifugal spinning board, and inactivity/sensory deprivation via a restraining chair with a sensory deprivation head enclosure ("tranquilizer chair"). After seeing mental patients in appalling conditions in Pennsylvania Hospital, Rush led a successful campaign in 1792 for the state to build a separate mental ward where the patients could be kept in more humane conditions. Rush believed, as did so many physicians of the time, that bleeding and active purging with mercury(I) chloride (calomel) were the preferable medical treatments for insanity, a fact evidenced by his statement that, "It is sometimes difficult to prevail upon patients in this state of madness, or even to compel them, to take mercury in any of the ways in which it is usually administered. In these cases I have succeeded, by sprinkling a few grains of calomel daily upon a piece of bread, and afterwards spreading over it, a thin covering of butter." Rush followed the standard procedures of bleeding and treatment with mercury, he did believe that "coercion" and "restraint", the physical punishment, chains and dungeons, which were the practice of the time, were the answer as proven by his invention of the restraint chair and other devices. For this reason, some aspects of his approach could be seen as similar to Moral Therapy, which would soon rise to prominence in at least the wealthier institutions of Europe and the United States. Rush is sometimes considered a pioneer of occupational therapy particularly as it pertains to the institutionalized. Rush pioneered the therapeutic approach to addiction. Prior to his work, drunkenness was viewed as being sinful and a matter of choice. Rush believed that the alcoholic loses control over himself and identified the properties of alcohol, rather than the alcoholic's choice, as the causal agent. He developed the conception of alcoholism as a form of medical disease and proposed that alcoholics should be weaned from their addiction via less potent substances. Rush advocated for more humane mental institutions and perpetuated the idea that people with mental illness are people who have an illness, rather than inhuman animals. He is quoted to have said, "Terror acts powerfully upon the body, through the medium of the mind, and should be employed in the cure of madness." He also championed the idea of "partial madness," or that people could have varying degrees of mental illness. The American Psychiatric Association's seal bears an image of Rush's purported profile at its center. The outer ring of the seal contains the words "American Psychiatric Association 1844". One of his last apprentices was Samuel A. Cartwright, later a Confederate States of America surgeon charged with improving sanitary conditions in the camps around Vicksburg, Mississippi, and Port Hudson, Louisiana. Rush University Medical Center in Chicago, formerly Rush Presbyterian St. Luke's Medical Center, was named in his honor.

Діни көзқарастар мен көзқарас

Раш христиан дінін қоғамдық өмірде және білім беруде қолдады, кейде өзін Еремия пайғамбармен салыстырды. Раш Филадельфиядағы Христос шіркеуіне үнемі қатысып, Уильям Уайтты ең жақын достарының (және көршілерінің) қатарына қосты. Раш әрқашан дау-дамайдың ортасында болып, "Ортақ дұғалар кітабының" жаңа редакциясы және Епископаль шіркеуінің Англия шіркеуінен бөлінуіне байланысты ішкі келіспеушіліктерге қатысты. Ол пресвитериандық, методистік (сол жылдары англикандықтан бөлінген) және унитариандық діндермен танысты. Христиан универсалистер оны негізін қалаушылардың бірі санайды, бірақ Раш 1797 жылы досы, баптист пасторы Эльханан Винчестер қайтыс болғаннан кейін бұл шіркеуге баруын тоқтатты. Раш тәртіп сақтау үшін күресті және Американдық жексенбілік мектептер одағын қолдады. Бұл одақ сот үйлері мен басқа да қоғамдық ғимараттардың есіктерінен жоғары орналастырылды. Алдында, 1776 жылдың 16 шілдесінде, Раш Патрик Генриге 1776 жылғы Вирджиния конституциясындағы дін қызметкерлерінің заң шығарушы органға кіруіне тыйым салатын ережені сынаған болатын. Раш АҚШ-тың құдайдың құдіретімен жасалғанына сенді: "Конституцияның құдайдан шабыттанғанына мен сенбеймін, бірақ АҚШ Одағының қалыптасуы мен қабылдануы Ескі және Жаңа өсиетте жазылған кереметтер сияқты Құдайдың құдіретімен болғанына толық сенімдімін". 1798 жылы Конституция қабылданғаннан кейін Раш былай деді: "Республикадағы пайдалы білім берудің негізі дінге құрылуы керек. Осыныңсыз ізгілік болмайды, ал ізгіліксіз бостандық жоқ, ал бостандық – барлық республикалық үкіметтердің мақсаты мен өмірі". Бірақ Рашқа қатысты таралған бір сөз оны медициналық еркіндікті жақтаушы ретінде көрсетеді: "Егер біз медициналық бостандықтарды Конституцияға енгізбесек, медицина жасырын диктатураға айналады. Емдеу өнерін бір топқа ғана шектеу және басқаларға тең мүмкіндік бермеу – медицина ғылымының Бастилиясы болады. Мұндай заңдардың бәрі американдық емес, деспотиялық және республикада орын таба алмайды. Осы республиканың Конституциясы діни бостандықпен қатар медициналық бостандыққа да ерекше құқық беруі керек", – деген пікірдің негізі жоқ. Оның бастапқы көзі табылмады, ал "американдық емес" және "жасырын" сөздері Раш қайтыс болғаннан кейін ғана қолданысқа енген сөздер. 1779 жылға дейін Раштың діни көзқарасына "Флетчердің кальвинистермен күнәнің кешірілуінің барлығына бірдей қолдануы туралы дауы" әсер еткен. Эльханан Винчестердің уағыздарын тыңдағаннан кейін Раш бұл теология "ежелгі кальвинистік және жаңа қабылданған (арминиандық) принциптерімді қабылдап, үйлестірді. Сол кезден бастап мен барлық адамдардың құтқарылуына күмәнданбадым". Олардың пікірінше, өлгеннен кейін зұлымдар жазаланады. Оның әйелі Джулия Раш күйеуін Мартин Лютер сияқты, оның құштарлығы, ескі көзқарастарға қарсы батыл шабуылдары және жау деп саналғандарға қарсы жылдам тілі үшін бағалады.

Rush advocated Christianity in public life and in education and sometimes compared himself to the prophet Jeremiah. Rush regularly attended Christ Church in Philadelphia and counted William White among his closest friends (and neighbors). Ever the controversialist, Rush became involved in internal disputes over the revised Book of Common Prayer and the splitting of the Episcopal Church from the Church of England. He dabbled with Presbyterianism, Methodism (which split from Anglicanism in those years), and Unitarianism. Christian Universalists consider him one of their founders, although Rush stopped attending that church after the death of his friend, former Baptist pastor Elhanan Winchester, in 1797. Rush fought for temperance and promoted the American Sunday School Union. above the doors of courthouses and other public buildings. Earlier, on July 16, 1776, Rush had complained to Patrick Henry about a provision in Virginia's constitution of 1776 which forbade clergymen from serving in the legislature. Rush felt that the United States was the work of God: "I do not believe that the Constitution was the offspring of inspiration, but I am as perfectly satisfied that the Union of the United States in its form and adoption is as much the work of a Divine Providence as any of the miracles recorded in the Old and New Testament". In 1798, after the Constitution's adoption, Rush declared: "The only foundation for a useful education in a republic is to be laid in Religion. Without this there can be no virtue, and without virtue there can be no liberty, and liberty is the object and life of all republican governments." One quote popularly assigned to Rush, however, which portrays him as a medical libertarian: "Unless we put medical freedoms into the Constitution, the time will come when medicine will organize into an undercover dictatorship [. .] To restrict the art of healing to one class of men and deny equal privileges to others will constitute the Bastille of medical science. All such laws are un American and despotic and have no place in a republic [. .] The Constitution of this republic should make special privilege for medical freedom as well as religious freedom," is likely a misattribution. No primary source for it has been found, and the words "un American" and "undercover" are anachronisms, as their usage as such did not appear until after Rush's death. Before 1779, Rush's religious views were influenced by what he described as "Fletcher's controversy with the Calvinists in favor of the Universality of the atonement." After hearing Elhanan Winchester preach, Rush indicated that this theology "embraced and reconciled my ancient calvinistical, and my newly adopted (Arminian) principles. From that time on I have never doubted upon the subject of the salvation of all men." To simplify, both believed in punishment after death for the wicked. His wife, Julia Rush, thought her husband like Martin Luther for his ardent passions, fearless attacks on old prejudices, and quick tongue against perceived enemies.

Жеке өмір

1776 жылдың 11 қаңтарында Раш Джулия Стоктонға (1759–1848) үйленді, ол Ричард Стоктонның қызы, Тәуелсіздік декларациясына қол қойған тағы бір тұлға және оның әйелі Аннис Будинот Стоктон. Олардың 13 баласы болды, олардың 9-ы бірінші жылына дейін тірі қалды: Джон, Энн Эмили, Ричард, Сусанна (сәби кезінде қайтыс болды), Элизабет Грейм (сәби кезінде қайтыс болды), Мэри Б, Джеймс, Уильям (сәби кезінде қайтыс болды), Бенджамин (сәби кезінде қайтыс болды), Бенджамин, Джулия, Сэмюэл және Уильям. Кейін Ричард Джеймс Мэдисон, Джеймс Монро, Джон Куинси Адамс, Эндрю Джексон, Джеймс К. Полк және Закари Тейлордың кабинеттеріне мүше болып кірді (олардың президенттік мерзімінде әрқайсысының кабинетінде бір уақыт болды). 1812 жылы Раш Джефферсон мен Адамстың достығын қайта жаңғыртуға көмектесті, екі бұрынғы президентті бір-біріне хат жазуды жалғастыруға ынталандырды. Саяси және саяси бәсекелестікке байланысты бұрын бөлініп кеткен Джефферсон мен Адамс жақын дос атанды. 1826 жылдың 4 шілдесінде, АҚШ Тәуелсіздік декларациясына қол қойылғанына 50 жыл толуына орай, Джефферсон мен Адамс бірнеше сағаттың арасында дүниеден өтті.

Мұра

Вашингтон штатының Редмонд қаласындағы Бенджамин Раш бастауыш мектебі оның құрметіне оқушыларының ұсынысымен аталды. Филадельфиядағы Бенджамин Раш есімді магниттік орта мектебіндегі Өнер академиясы 2008 жылы құрылды. Индиана штатындағы Раш округі және оның орталығы Рашвилл қаласы оның есімімен аталады. Чикагодағы Раш университетінің медициналық орталығы Раштің есімімен аталған. Филадельфиядағы Бенджамин Раш мемлекеттік паркі де Раштің құрметіне аталды. Атақты консервативті Бенджамин Раш институты Мемлекеттік саясат желісінің серіктес мүшесі болып табылады. "OceanGate" компаниясының иесі, операторы және негізін қалаушы Стоктон Раш – Бенджамин Раштың тікелей ұрпағы болған.

Санақтамаларға қатысты дау

Джордж Селдес өзінің 1960 жылы шыққан "Ұлы цитаталар" кітабында Раштың сөзін келтіреді: "Бұл Республиканың Конституциясы медициналық еркіндікке ерекше көңіл бөлуі керек. Емдеу өнерін бір ғана топқа шектеу – медицина ғылымының Бастилиясы болады". Кітапта Селдес цитаталарды жинау үшін қолданған дереккөздері мен әдістемелері туралы толыққанды мәлімет берілген. Дегенмен, Томас Сзас соңғы жылдары мұны жалған атрибуция деп санайды және Селдестің кітабына сілтеу жасаудан қашады: "Оған ешбір автор нақты растайтын дереккөз келтірмейді. Сондықтан, менің пікірімше, Рашты медициналық либертариан ретінде көрсету – бұл жалған атрибуцияны әшкерелеу қажет".

Мұрағаттық жинақтар

Филадельфиядағы (Пенсильвания штаты) Пресвитериан тарихи қоғамы Бенджамин Раштың түпнұсқа қолжазбаларын сақтайды.

Негізгі дереккөздер

Хансен, Аллен Оскар. Либерализм және XVIII ғасырдағы американдық білім беру (1926; қайта басылған 1965, 1977) онлайн, 44–63 беттер.