Кіріспе
Қонтактөрелер арасындағы сүргі арқылы механикалық қуат беру Жинақ қозғалтқышы немесе сүргілі қозғалтқыш - қозғалтқыштың қозғалтқышынан қозғалтқыш дөңгелектерге қуат беру үшін берілістің екі дөңгелегін пайдаланатын берілістің түрі. Жүйенің өзі үздіксіз өзгермелі беріліс болып табылады; екі дисктің орналасуын реттеу арқылы шығыс қатынасы үздіксіз өзгереді. Бір кездері алғашқы автомобильдерде қолданылса да, бүгінде бұл жүйе шынжыр мен дискі жүйесінің орнына скутерлерде, әсіресе, педоциттерде жиі қолданылады. Ол механикалық жағынан шарлы-дискілік интегратормен бірдей, бірақ жоғары айналым моментін басқару үшін жасалған. Жүйе екі дисктен тұрады, әдетте металлдан, бір-біріне тік бұрышпен орнатылған. Бір диск қозғалтқышқа, екіншісі жүкке қосылады. Жүк дискісі оның сыртқы жиегі қозғалтқыш дискіге қысылғандай орналастырылады және әдетте сыртқы жиегіне кернеу моментін беруді жақсарту үшін қандай да бір жоғары сүргіш беті қолданылады. Алғашқы жүйелерде бұл бет үшін қағаз бен былғары жиі пайдаланылған. Дискілердің бірі, әдетте жүк жағы, оны қозғалған дискке қатысты жылжытуға мүмкіндік беретін білікке орнатылады, бұл оған қозғалған дисктің ортасындағы орнынан оның сыртқы радиусына дейін қозғалуға мүмкіндік береді. Жүк дискісін осы білік бойымен жылжыту кіріс пен шығыс жылдамдығының арақатынасын өзгертеді; жүк дискісі ортада болғанда шығыс нөлге тең, ал сыртқы жиегінде болғанда екі диск радиусының арақатынасы. Механикалық қарапайым және айнымалы берілісті қамтамасыз ететін, сыйымдылықты қажет етпейтін, бірақ оны пайдалануды шектейтін дизайндағы бірқатар проблемалар бар. Біріншісі - ауыстырылатын айналым күші екі диск арасындағы байланыс жапсырмасының функциясы, демек жүктеме дискінің енінің функциясы. Бұл енді арттыру айналым кернеуін басқаруды жақсартады, бірақ содан кейін екінші проблемаға тап болады. "Көше қатынасы" қозғалтқыштық дисктің ортасынан қашықтықтың функциясы болғандықтан, қозғалтқыштық дисктегі кез келген шекті қалыңдық ішкі және сыртқы жиектерді әртүрлі жылдамдықпен қозғалтуды білдіреді. Бұл подшипниктің бетінде едәуір сүрінуге әкеледі, оны тозып, едәуір мөлшерде жылу береді. Бұл оның төменгі айналымдағы роліне шектелетін тәтті нүктеге әкеледі.
A friction drive or friction engine is a type of transmission that utilises two wheels in the transmission to transfer power from the engine to the driving wheels. The system is inherently a continuously variable transmission; by adjusting the positions of the two disks, the output ratio changes continuously. Although it was once employed in early automobiles, today the system is most commonly used on scooters, particularly go peds, as a substitute for a chain and gear system. It is mechanically identical to a ball and disk integrator, but is designed to handle higher torque levels. The system consists of two disks, normally metal, set at right angles to each other. One disk is connected to the engine, the other to the load. The load disk is positioned so that its outer rim is pressed against the driven disk, and normally has some sort of high friction surface applied to the outer rim to improve torque transfer. In early systems, paper and leather was often used for this surface. One of the disks, normally the load side, is mounted on a shaft that allows it to be moved in relation to the driven disk, allowing it to move from a position at the center of the driven disk to its outer radius. Moving the load disk along this shaft changes the ratio of input to output speed; when the load disk is at the center the output is zero, when it is at the outer rim, it is the ratio of the radius of the two disks. While mechanically simple and providing a variable transmission that requires no clutch, there are a number of problems with the design that limit its use. The first is that the amount of torque that can be transferred is a function of the contact patch between the two disks, and thus a function of the width of the load disk. Increasing this width improves torque handling, but then runs into a second problem. As the "gear ratio" is a function of the distance from the center of the driven disk, any finite thickness on the driven disk means the inner and outer edges are being driven at different speeds. This causes considerable friction on the bearing surface, wearing it out and giving off significant amounts of heat. This results in a sweet spot that limits it to certain low torque roles.
Громфондық аспаптарда
Фрикциялық қозғалтқыш фонографтың айналмалы аспаптарын басқару сияқты төмен қуатты қолданбаларда сәтті қолданылды.
Автомобильдерде
Бұл қозғалтқыш жүйесін пайдаланған автомобильдерге Anglo Dane, Arista, Armadale, Astra, Allvelo, Bukh & Gry, Cartercar, Crown 12HP Model Two (1905 1906), Davis Totem, G.W.K., Kelsey, Lambert, LuLu, Metz, Ner a Car, Richardson және Turicum кірді. Turicum-тің сүргілік қозғалтқышы тікелей қозғалтқышқа қосылған жалпақ болат дискіден тұрады. Бұл негізгі диск кейіннен терімен қапталған кіші дөңгелекті оның бетіне қалыпты бағыттаған. Негізгі дөңгелектегі айналу жылдамдығы тұрақты деп есептегенде, диск бетіндегі бұрыштық жылдамдық айналу ортасынан қашықтыққа пропорционалды түрде артады. Сондықтан кіші дөңгелекті үлкен дөңгелектің бетінде әр түрлі нүктелерде орналастыру беріліс қатынасын өзгертеді. Сонымен қатар, ең төменгі және ең жоғары позициялардан тыс шектеулер болмағандықтан, беріліс қатынастары шексіз реттеледі. Ламберттің сүргілік қозғалтқышы (суретте көрсетілген) ұқсас болды, бірақ алюминий бетіндегі қозғалтқыш диск пен талшықты бетіндегі қозғалтқыш дөңгелекті қолданды.
Темір жол локомотивтерінде
Плимут локомотив зауытының алғашқы үш моделі, AL, BL және CL машиналары фрикциялық қозғалтқышпен жабдықталған. Тұрақты жол жөндеуші Ггердің Уикхэм троллейбусының алғашқы модельдері Vee қос JAP қозғалтқышын қолданды. Бұл үлкен тегіс серпіліс дөңгелегі мен сүргіш қозғалтқышты өткізді.
Белгілі қозғалтқыштар
Белгілі бір түрдегі сүргіш қозғалтқыштарға белбеулік қозғалтқыш жатады, бірақ ол "диск және дөңгелек" сүргіш қозғалтқыштардан бөлек жіктеледі.