Кіріспе
Галилеоның құтылу жолы - 1637 жылы итальян ғалымы Галилео Галилей (15641642) ойлап тапқан сағаттың құтылу жолының үлгісі. Галилей ғылыми революцияның жетекші саналы адамдарының бірі болды. Ол теориялық физиканың негізін қалаушы деп аталды. Сондай-ақ, ол келатонды (телескоптың бір түрі) және геометриялық және әскери компасты ойлап тапқан. Галилейдің "қашуы" маятникті сағаттың алғашқы үлгісі болды. Сол кезде Галилей соқыр болғандықтан, бұл құрылғыны ұлы Винченциоға сипаттап берді, ал ол оның сызбасын жасап берді. Ұл прототипті жасауды бастады, бірақ ол да, Галилей де оны аяқтай алмай қайтыс болды.
Шолу
Галилей 1603 жылы маятниктердің уақыт ұстау қасиеттерін алғаш рет зерттеді. Оның қызығушылығын ең болмағанда кішкентай тербелістер үшін маятниктің изохронды екендігі туралы ашылуы тудырды: оның тербелісі кезеңдері әртүрлі өлшемдегі тербелістер үшін бірдей. Ол бұл қасиеттің маятникті уақыт өлшеуге пайдалы екенін түсінді. Ол сондай-ақ маятниктің циклы оның ұзындығына тәуелді екенін, бірақ маятниктің массасына тәуелсіз екенін анықтады. Ол еркін тербелетін маятниктерді ғылыми эксперименттер мен музыканың уақытын белгілеу үшін уақыт белгілері ретінде қолданды. 1637 жылы, 73 жасында, Галилей маятникті жылжыту үшін, оны түртіп, бір жерден шығарып, оны сағаттарға қолдануға мүмкіндік беретін механизм ойлап тапты. Ол соқыр болғандықтан, бұл механизмді ұлы Винченциоға айтып берді. Галилеоның оқушысы және өмірбаяны Винченцо Вивиани өнертабысты былай сипаттады: 1641 жылы бір күні мен Арцетридегі вилласында бірге тұрып жатқан кезімде, мен оған маятникті әдеттегі темптің орнына қызмет ететін салмақтары немесе пружиналары бар сағаттарға бейімдеуге болатын идея келді деп есімде. Ол маятниктің өте тегіс және табиғи қозғалыстары сағаттар өнеріндегі барлық ақауларды түзетеді деп үміттенді. Бірақ оның көзі көрмей қалғандықтан, ол қалаған әсерге ие суреттер мен модельдерді жасауға кедергі келтірді, ал оның ұлы Винченцио бір күні Флоренциядан Арцетриге келді, Галилео оған өз идеясын айтты және бірнеше талқылаулар болды. Соңында олар машиналарда әдетте қарапайым теорияда көзделмеген қиындықтарды білу үшін ілеспе сызбада көрсетілген схеманы тәжірибеге енгізуді шешті. Бұл уақыт аралығында қолданылған сағаттарда, шанақ аралықтары мен теңгерім дөңгелегі қолданылған, олар өте дәлсіз болды. Маятниктің изохронисттік ерекшелігі уақыт ұстауға жақсы мүмкіндік береді. Оның ұлы Винченцио сағатты жасайтын болды, бірақ ол да, Галилео да оны аяқтай алмай қайтыс болды. Алғашқы маятникті 1657 жылы Кристиан Гюйгенс басқаша дизайнмен жасаған. Бұл сағат 1930 жылға дейін 300 жыл бойы әлемдегі ең дәл уақыт өлшегіш болып қалады. Сол кезден бастап Галилейдің сағатының түрлі жұмыс үлгілері жасалды (жоғарыдағы суретті қараңыз).
One day in 1641, while I was living with him at his villa in Arcetri, I remember that the idea occurred to him that the pendulum could be adapted to clocks with weights or springs, serving in place of the usual tempo, he hoped that the very even and natural motions of the pendulum would correct all the defects in the art of clocks. But because his being deprived of sight prevented him making drawings and models to the desired effect, and his son Vincenzio came one day from Florence to Arcetri, Galileo told him his idea and several discussions followed. Finally, they decided on the scheme shown in the accompanying drawing, to be put in practice to learn the fact of those difficulties in machines which are usually not foreseen in simple theorizing. The existing clocks of the time, which used the verge escapement with a crude balance wheel, were very inaccurate. The pendulum, due to its isochronism, could be a much better timekeeper. His son Vincenzio began building a clock, but both he and Galileo died before it was completed. The first pendulum clock was built in 1657 by Christiaan Huygens using a different design. The pendulum clock remained the world's most accurate timekeeper for 300 years, until the 1930s. Since his time, various working models of Galileo's clock have been built (see picture at top).