Кіріспе

Солтүстік Каролинадағы көл, АҚШ Невададағы көл Хай-Рок көлі - Солтүстік Каролинаның орталық бөлігіндегі Дэвидсон және Роуэн округтеріндегі Ядкин өзенінде орналасқан су қоймасы. 1926 жылы Американың Алюминий компаниясының (Alcoa) толық меншігіндегі еншілес компаниясы Талласси Электр Компаниясы құрған көл сол кезде компанияның Бадин жұмыстарына қолдау көрсету үшін жасалған төрт гидроэлектр жобасының ең солтүстігіндегісі болып табылады. 2007 жылы Бадин зауытының тұрақты жабылуынан кейін Alcoa 2016 жылы Cube Hydro Carolinas компаниясына сатылғанға дейін Ядкин гидроэлектр қондырғыларын пайдалануды жалғастырды. Құрылыс кезінде Хай-Рок Солтүстік Каролинадағы ең үлкен су қоймасы және АҚШ-тағы ең үлкен су қоймаларының бірі болды. Толы болған кезде оның бетін 15180 акр (61 км2) құрайды, жағалау сызығы - 579 км, ал бөгеттің тереңдігі - 59 фут (18 м). Бассейннің қалыпты биіктігі теңіз деңгейінен 624 фут (655 1926 Alcoa datum). Ағып өтетін өзен - Ядкин өзені Солтүстік Каролинаның солтүстік-батысындағы 10 290 км2 жерді сумен құяды. Плотина Ухарри тауларының үлкен жотасы арқылы өзен кесілген жерде пайда болған кішкентай ойыққа салынған. Ухарридің ең биік нүктесі - Хай Рок тауы, жанасатын бөгеттің үстінен биіктейді. Тау да, көл де "биік таулар" деп аталады, олар бөгеттің шығысына қарай шамамен жарты миль жерде орналасқан тау жотасында орналасқан үлкен таулар. Алкогольдің иелігі болған жылдары High Rock ең алыс ағынды ресурс болғандықтан, ол тек электр энергиясын өндіру үшін ғана емес, сонымен қатар барлық Uwharrie көлдеріндегі су деңгейін бақылау үшін басқарылды. Бұл өзеннің ағысы төмен болған жаз айларында судың өте аз ағып кетуіне әкелді. Су қоймасы бөгеттен бастап Салисберидің маңындағы Оңтүстік Ядкин өзенінің сағасына дейін шамамен он тоғыз мильге созылады. Көлдің негізгі қолын көптеген сағалар құрайды, соның ішінде Давидсон округіне жататын Flat Swamp, Abbotts, Buddle, Swearing және Солтүстік және Оңтүстік Potts; және Роуэн округіне жататын Пантер, Голландиялық Екінші және Кран. Негізгі түпкүлінің ең кең жері бір мильден асады. Құрылысынан бері Лексингтон, Солсбери, Саутмонт, Спенсер және Дентон сияқты көршілес қауымдар көлдің әсерінен пайдаланған демалыс арқылы үлкен экономикалық пайдаға ие болды. Хай Рок оңтүстік-шығыстағы ең жақсы жерлердің бірі болып табылады. Соңғы жылдары тізімге көлдің бойымен өтетін Ядкин өзені штатының каноэ жолы мен көлдің Йорк Хилл кіруінде аяқталатын жолдың Дэниел Бун мұралық бөлімі қосылды.

Балық аулау

Хай Рок көлі Солтүстік Каролинаның ең жақсы балық аулайтын көлдерінің бірі болып саналады. Ол бассмейстер турнирлерін, соның ішінде бассмейстер классикасын 1994 жылы, 1995 жылы және 1998 жылы өткізді және басқа да балық аулау жарыстарының жиі өткізілетін орны болып табылады. Көлде кең арналы, көк және жалпақ бас балық, сонымен қатар креппи және көк балық, шелкрекер және басқалар бар. Сондай-ақ, бұл жерде ақ бау, ақ бау және олардың будандары да көп. Бұл көл АҚШ-тың барлық жерлерінен балық аулаушыларды тартатын үлкен ауызды бассейннің сапасы мен санымен танымал. Бұл көлдің салыстырмалы түрде жайлау болғаны және бассейнге қолайлы мекендейтін жердің көп болғанынан болуы мүмкін.

Тұрғын үйге қатысты шектеулер

High Rock көлінің көп бөлігі жеке меншік үйлермен қапталған, бұл барлық табыс деңгейлерін білдіреді. 2008 жылға дейін Alcoa барлық жаңа үйлерге жеке пирстің рұқсаты берілгенге дейін толған тоғанда 8 фут (2 метр) су және 200 фут (61 метр) көл маңы болуы керек деп талап еткен. Қайық пандустары мен қайық үйлерін салуға рұқсат берілмейді, бірақ қазіргі құрылыстар сақталады. Су деңгейінің жоғары жерінде қорғану қабырғаларын орнатуға тек төтенше жағдайларда ғана рұқсат етіледі, бірақ қолданыстағы құрылыстарды сақтауға болады. Жеке пирстердің жүзетін стильге ие болуы талап етіледі, бұл оларды тіпті су деңгейі төмен болған кезде де пайдалануға мүмкіндік береді. Жаңа 38 жылдық FERC лицензиясы көптеген қолданыстағы айлақтарда шатыр құрылыстарын қосуға және айлақтың өлшемдерін өзгертуге, сондай-ақ көлдің маңындағы үй иелеріне әлдеқайда көп икемділік ұсынатын басқа да өзгерістерге мүмкіндік береді.

Қол жеткізу

Бұл жерде бірнеше қоғамдық пандустар бар, оларға тегін және жеке пандустар бар, оларға аз ақы төлей аласыз. Көлде қайық моторларының көлеміне шектеу қойылмайды және жеке су кемелерін пайдалануға рұқсат етіледі. Қол жеткізуге және пайдалануға шектеулер жоқ, ол тәулігіне 24 сағат пайдалануға қол жетімді. Көлдің маңында бірнеше кемпингтер бар, кейбіреулері жыл бойы орынды жалға береді, олар қонақтарға да кіруге мүмкіндік береді.

Су электр қуаты

High Rock Lake Солтүстік Каролинаның көптеген ауылдық аймақтарында электр қуаты әлі де аз болған кезде алюминийді балқыту үшін қажетті электр қуатын өндіру мақсатында ALCOA салған төрт Ядкин жобасының гидроэлектр бөгетінің бірі ретінде құрылды. Қоғамдық коммуналдық қызметтердің дамуымен жобада өндірілген электр энергиясы электр желісіне қосылып, алюминий қорыту зауытының тұтыну энергиясын өтеуге пайдаланылды. Ядкин жобасының жалпы қуаты 215 мегаваттқа жуық электр қуатын өндіреді. High Rock - бұл сериядағы ең жоғары көл болғандықтан, ол электр қуатын өндіру үшін ғана емес, сонымен қатар жобаның көлдеріндегі су деңгейін реттеу үшін де пайдаланылды. Бұл басқару саясаты жиі төмен ағыны кезеңінде өте төмен түсіруге әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде High Rock-ты рекреациялық пайдаланудың жарылыс қарқыны өсті, өйткені компания көлдің жоғары су деңгейінен жоғары орналасқан жердің үлкен учаскелерін сатып жіберді. Бұл компанияның көлдің суын басқаруы туралы дау-дамайға жол ашты, өйткені жаңа иелері жиі өздерінің көл алдындағы меншіктерінің алдындағы құрғақ жаз айларында құрғақ көлдің төбесіндегі кең аумақтарға қарап тұрып қалды. Ақырында, көлдегі су деңгейінің тұрақтылығын қамтамасыз ететін келісімдерге қол жеткізілді. Гидроэлектрлік электр энергиясы, табиғи отынмен жұмыс істейтін электр станцияларына қарағанда, парниктік газдар шығаратын газдарды аз шығарса да, Ядкин жобасының бөгеттері қоршаған ортаға әсер ету тарихы бар, бірнеше бөгеттердің құйрықтарында аз еріген оттегі және су сапасының бұзылуы. Бадин көлінде ПХБ-ға байланысты балық тұтыну бойынша кеңестер. 2020 жылдан бастап бұл проблемалар турбиналық жабдықтарды жаңғырту арқылы электр станциялары арқылы өтетін суды ауаландыруды қамтамасыз ету арқылы жеңілдетілуде.

2001-2002 жылдардағы құрғақшылық

2002 жылғы оңтүстік-шығыс АҚШ құрғақшылық кезінде ерекше құрғақ ауа райынан туындаған рекордно төмен ағыстар Хай-Рок көлінде өте төмен су деңгейіне әкелді. Бұл құрғақ ауа райы 1998 жылы басталып, 2002 жылға дейін жалғасты. Сусыздықтың соңғы жылы көл үшін ең нашар болды. Су деңгейі толығымен толған көлденеңен төмен болған кезде, балықтар толығуынан және судың оттегі мөлшері жетіспеуінен өле бастады, ауа әбден иіскеді. Бұл аймақта туризмнің өсуі төмендеді, ал көл бойындағы тұрғындар шағымдана бастады. Су деңгейі "өзеннің ағысы" деңгейінен алты фут жоғары (24 фут төмен), федералды және мемлекеттік агенттіктер High Rock бөгетін жапты, Бадин көлі мен Тиллери көлі (толық көлдік мәртебеде болған) сияқты су қоймаларын төменгі Ядкин / Пи Ди өзеніндегі ағыстарды ұстап тұру үшін бос орынды жинауға мәжбүр етті. Бұл High Rock көлінің қайтадан төмендеуіне мүмкіндік берді. 2002 жылдың күзінде құрғақшылық жеңілдеп, Ядкин аңғары тарихтағы ең жауын-шашынды 15 айдың біріне айналды. 2003 жылдың соңына қарай бұл аймақтағы су деңгейі қалыпты деңгейге жетті.

2007-2008 жылғы құрғақшылық

2008 жылдың тамызында Фэй даулымы сол аймақтан өткенге дейін Солтүстік Каролинаның көпшілігі қаттыдан ерекшеге дейінгі (ең жоғары деңгей) құрғақшылық деңгейін бастан кешірді, жауын-шашынның орташа мөлшері бүкіл штат үшін жылдық орташадан төмен, соның ішінде бүкіл Ядкин Пи Ди су айдыны. Осы себеппен және, мүмкін, АҚШ үкіметімен келісімшартының мерзімі 2008 жылдың сәуірінде аяқталып, қайта келісіліп жатқандықтан, Alcoa компаниясы бір жылдық қайта жаңартылатын лицензия бойынша жұмыс істеді. Дауыл қысқа мерзімде жаңбырдың мол мөлшерін әкеліп, барлық көлдерді толтырса да, жер асты суларының деңгейін қалпына келтіруге аз көмектесті, бұл өзендер мен көлдерді үздіксіз қоректендіретін ағыстың көп бөлігін құрады. Жаңбырдың шамамен 50%-ға дейін жауғанынан кейін 30 күн өткен соң, мемлекеттің көп бөлігі әлі де жеңілден орташа қуаңшылық жағдайында болды, ал штаттың оңтүстік-батыс бөлігінде ерекше қуаңшылық жағдайлары (ең жоғары деңгей) сақталды. 2002 жылғы құрғақшылық балық аулау үшін (немесе кез келген басқа мақсатта) қайықтарды шығаруға мүмкіндік бермейтіндіктен, өлген балық саны ауланып, сақталатын санымен пропорционалды болуы мүмкін. Қазіргі уақытта көлдегі балық саны қалыпты деңгейге жақын. Бұл 2007 жылғы мамырдағы басс шеберлер турнирі сәтті өткенімен дәлелденді және балық өлшемі үшін көлге қосымша шектеулер қойылмайды, балық өлшемі үшін ұзақ уақыт бойы шектеулер қойылады, олар балық өлтірудің көптеген суреттерінде негізгі құрбан балықтарды карп ретінде көрсетеді, олар аймақта жоғары бағаланбайды және содан бері саны артып келеді.

Құрғақшылықты басқару

2007-2008 жылдардағы құрғақшылық кезінде Alcoa АҚШ үкіметінен High Rock көлінен көктемнен күзге дейін өнім шығаруды азайтуға рұқсат сұрады және алды, бұл оған көл деңгейін жоғары ұстауға мүмкіндік берді. 2008 жылғы хаттамалар Alcoa компаниясына бөгеттің суын әртүрлі сағалар мен Ядкин өзені арқылы көлге кіретін судың мөлшеріне тең етіп азайтуға мүмкіндік берді. Бұл құрғақ кезеңде көлдің деңгейінің көтерілуіне жол бермегенмен, көл деңгейінің тез төмендеуіне жол бермеді және өзеннің суын төменгі ағыста пайдаланған қалалар үшін тұрақты су ағысын сақтауға көмектесті, әсіресе Оңтүстік Каролинада Ядкин / Пи Ди өзенінде бөгеттер немесе су қоймалары жоқ. Бұл өзендер мен көлдердің деңгейі күрт өзгермейтіндіктен, тіршілік ету үшін көлдер мен өзендерге тәуелді жануарлар дүниесіне қосымша экологиялық пайда әкелді. Сонымен қатар, Alcoa көлді High Rock және Badin көлдерінің деңгейінде теңдікке мүмкіндік беретін жаңа нұсқауларды қолдана отырып, өзенді басқарады. Бұрын Бадин көлінің деңгейі толығымен тоғаннан 1 метрден төмен болмауы керек еді, егер High Rock суды жеткілікті жылдам қамтамасыз ете алса. 2008 жылы жаңа келісімшарт күшіне енуі күтілетін жаңа ережелер бұл уақытша шараларды тұрақты етеді, бұл High Rock көлінің деңгейі толығымен толған тоғаннан 20 футтан (6 м) төмен болатындығын көру мүмкіндігін азайтады. Жаңа процедуралардың нәтижесінде 2007 жылдың аяғы мен 2008 жылдың басында High Rock рекордтық деңгейге жуық болды. Бұл 2002 жылғы құрғақшылық кезеңіндегіден төмен су ағыны болғанымен жүзеге асырылды, бұл бұрынғы жағдайлардың жауын-шашынның аз болуымен және 1958 жылғы келісімшартта келісілген көлді басқарудың ескірген ережелерімен байланысты екенін көрсетеді.