Кіріспе

Ұлыбританияның Чешир Шығысындағы I дәрежелі ғимарат

Лайм Парк – Англияның Чешир округіндегі Дисли қаласының оңтүстігінде орналасқан үлкен мүлік. Оны Ұлттық трест басқарады және бұл мүлікке формальды бақтармен және аң ауру паркімен қоршалған сарай кіреді, ол Пик Дистрикт Ұлттық паркінде орналасқан. Бұл үй Чеширдегі ең ірісі болып табылады және Англияның Ұлттық мұра тізіміне I дәрежелі ғимарат ретінде енгізілген. Мүлік 1346 жылы сэр Томас Дэнерске берілген, ал 1388 жылы неке арқылы Лайм Лейхтеріне өтті. 1946 жылға дейін ол Легх отбасының меншігінде болды, содан кейін Ұлттық треске тапсырылды. Үйдің тарихы 16 ғасырдың соңына дейін жетеді. 1720 жылдары Жакомо Леони оған өзгерістер енгізді, ол елизаветалық дәуірдің кейбір ерекшеліктерін сақтап, аула мен оңтүстік жағын қосты. Леонидің Лаймдегі жұмысын жіктеу қиын, себебі ол палладиандық және барокко стильдерінің элементтерін қамтиды. 19 ғасырда Льюис Уайатт, әсіресе интерьерде, қосымша өзгерістер жасады. Формальды бақтар 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында құрылып, дамытылды. Үй, бақшалар және парк түсірілімдерге арналған орындар ретінде пайдаланылады және олар көпшілікке ашық. Кітапханада Уильям Кэкстонның алғашқы басылған кітабы – Лайм Кэкстон Миссалы қойылған.

Тарих

Қазір Лайм-парк орналасқан жерді Пирс Легге және оның әйелі Маргарет Д'Аньерске 1398 жылғы 4 қаңтардағы патент хаты арқылы, Қара ханзаданың ұлы Ричард II берді. Маргарет Д'Аньерстің әкесі, сэр Томас Д'Аньерс, 1346 жылғы Крейси шайқасында Қара ханзаданың туын қайтарып алуға қатысып, осы құлмет үшін Қара ханзададан жылына 40 маркалық өтемақы алған. Бұл өтемақы Чеширдегі оның жерінен төленетін және оны Қара ханзаданың сол құнға тең жерімен алмастыруға болатын. Сэр Томас 1354 жылы қайтыс болды, ал өтемақы оның ең жақын туысы, немересі Маргаретқа өтті, ол 1388 жылы бірінші Пирс Легге (Пирс Лег I) үйленді. Ричард II Пирсті жақсы көріп, 1397 жылы оның отбасына елтаңба берді, ал 1398 жылы Лайм Хэндли мүлігін өтемақының орнына берді. Бірақ екі жылдан кейін Пирс Ричардтың таққа таласқан қарсыласы Генри Болингброктың қолынан қаза тапты. 1415 жылы Агинкур шайқасында Пирс Лег II жараланғанда, оның мастифі көп сағат бойы оны қорғап, шайқаста қасында тұрды. Кейіннен мастиф Лейм Холлға қайтарылып, Лайм Холл мастифтерінің негізін қалады. Олар осы сарайда өсіріліп, басқа тұқымдардан бөлек ұсталды, соның нәтижесінде қазіргі тұқымның қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бұл тұқым 20-шы ғасырдың басында жойылып кетті. Бұл жердегі үйдің алғашқы жазбасы 1465 жылғы қолжазба бетінде кездеседі, бірақ ол үй 16-шы ғасырдың ортасында Пирс Лег VII тірі кезінде қазіргі ғимараттың құрылысы басталғанда бұзылды. Бұл үйді кім жасағаны белгісіз, ол шығыс және солтүстік қанаттары бар L-тәрізді жоспармен салынған, ал 17-шы ғасырда оған қосымша жаңа бөлімдер салынды. 1720 жылдары Венециялық архитектор Джакомо Леони үйге оңтүстік қанатты қосып, жоспарын өзгертіп, басқа да жаңарулар жасады. Леони оңтүстік жағына күмбез салуды жоспарлаған, бірақ ол жоспар іске аспады. Оның орнына Уайатт қызметшілерге бөлмелер жасау үшін мұнара тәрізді құрылыс (қойма) салды. Ол сондай-ақ шығыс қанатына асханасы бар бір қабатты ғимаратты қосты. Кейінірек, осы ғасырда Уильям Лег, 1-ші барон Ньютон, мүлікке қоралар мен басқа да ғимараттар салды және Голланд бағын жасады. 1946 жылы Ричард Лег, 3-ші барон Ньютон, Лайм-паркті Ұлттық сенімге тапсырды. 1947 жылдан бастап мүлікті Стокпорт корпорациясы және оның ізбасары Стокпорт қалалық кеңесі басқарды, 1994 жылға дейін Ұлттық сенім тікелей басқаруды қолға алғанға дейін.

Сыртқы

Үй Чеширдегі ең үлкені болып табылады, жалпы көлемі 190 фут (58 м) және 130 фут (40 м), аула жоспары бойынша салынған. Ескі бөлігі шаршыланған, сары құмтас тастардан қаланған, құмтас әрленулерімен; жаңа бөлігі – шырша құмтастан. Бүкіл үйдің шатыры Уэльс тақташаларымен жабылған. Солтүстік жағы симметриялық, үш қабаттан тұратын 15 бөліктен тұрады; орталық бөлігі сәл ілгері шығыңқы қақпадан құралған. Бұл бөліктің аркалы кіреберісінде екі жағында нишалары бар дориялық бағаналар орналасқан. Кіреберіс үстінде тағы үш дориялық бағана, ал одан жоғары тағы үш бағана тұр. Бұлардың үстінде төрт бағанадан тұратын ашық фронтон, оның үстінде Минерваның бейнесі бейнеленген. Архитектура тарихшысы Николаус Певснер бұл қақпаны "Елизавета дәуіріндегі ең ерекше қақпалық безендіруі" деп атады. Екі жақтағы үш бөліктің шеткілері сәл алға қарай шығып тұрады. Екі жақтағы үш сыртқы бөліктің едендері дөңгелектелген, ал жоғарғы қабаттары үлкен композиттік пилястрлармен бөлінген. Певснер де, Англияның Ұлттық мұра тізіміндегі цитата авторлары да осы қасбеттің дизайны Палладиан стилінен гөрі барокко стиліне жақын екендігіне келіседі.

Негіздер

Үйді шамамен алғанда бұғылар паркі қоршап тұр, бұл парк Тарихи саябақтар мен бақтардың Ұлттық тізілімінде ІІ* дәрежесінде тіркелген. Бақтар мен бұғылар паркінде бірнеше құрылыстар орналасқан.

Бау-бақшалар

Үйдің батысында бұрынғы диірмен тоғаны орналасқан. Оңтүстік жағынан көгал төмен қарай еңкейіп, одан әрі тас көпірлі шағын шатқалға жетеді, бұл аймақ Killtime деп аталады. Көгалдың батысында Уильям Лег жасаған, жерге батып кеткен Голландия бағы орналасқан. Ол орталық фонтаны бар ресми гүлзарлардан тұрады. Оранжереяның батысында, оңтүстігінде және шығысында тағы да ресми гүл бақшалары бар, оның ішінде раушан гүлдерінің бағы да бар.

Елендер паркі

Парк 14 ғасырда Пирс Лег I жасаған. 17 ғасырда Ричард Лег шаған мен емен ағаштарын отырғызды. Ричардтың ұлы, Петр Лег XII паркте кең ауқымды ағаш отырғызу жұмыстарын жүзеге асырып, оған қазіргі келбетін берді. Парк қоршалған кезде болған алғашқы бұғылардан тараған қызыл бұғылар мен таулы мал сияқты жайылымда жайылады. Бұрын паркте қызыл құлақты жабайы ақ мал да өсірілген, бірақ ол 1884 жылы жойылып кетті. Қойлар да паркте жайылады. Гритстон жолы және Пик округінің шекаралық саяхат жолы екі ұзақ қашықтықты жол паркті кесіп өтеді.

Құрылыстар

Парктегі ең айқын құрылым, үйден басқа, үйге келетін жолдың шығысындағы төбеде тұрған Қуыш деп аталатын мұнара. Бұл бастапқыда аң аулау үйі болған, кейіннен парктің күзетшісінің үйі және тұтқындарды ұстау орны ретінде пайдаланылған. Бұл жердегі алғашқы құрылым шамамен 1580 жылы салынған; ол 1737 жылы бұзылып, қайта салынған, мүмкін Леонидің Петр Лег X үшін жасаған жобасы бойынша. Мұнара құмтас қиыршықтарынан және құмтас әшекейлерінен тұрғызылған. Ол үш қабаттан тұрады, төртбұрышты пішіндес, ал бұрыштарында күмбездермен жабылған кішкентай төртбұрышты мұнаралар орналасқан. Қуыш – II* санаттағы ескерткіш. Паркте Петр Лег IX салған және 21-ғасырдың басында қалпына келтірілген Пэддок коттеджі де бар. Оның шығысында – Бұғы үйінің қираған қалдықтары. Лантерн Вудтағы үйдің сол жағында Лантерн деп аталатын белдерей орналасқан. Ол құмтастан салынған, үш қабаты және шпилі бар; ең төменгі қабаты төртбұрышты, ал қалған қабаттары мен шпилі сегізбұрышты. Жоғарғы қабаты мен шпилі шамамен 1580 жылға дейін сонады және бастапқыда солтүстік қақпа мұнарасындағы қоңырау орны болған. Бұл Уайттың үйді қалпына келтіру кезінде алынып тасталды және қазіргі орнында қайта салынды. Бұл II* санаттағы ескерткіш. Үйдің солтүстік-шығысында 1862 жылы Альфред Дарбишир жобалаған Апельсинхана орналасқан. Апельсинхана үйге Dark Passage деп аталатын жабық дәлізбен қосылған. Бұл 1815 жылы сэр Томас Лег үшін Уайт жобалаған және II санаттағы ескерткіш. Үйден әрі қарай, апельсинхананың солтүстік-шығысында, жылқы сарайлары орналасқан. Олар 1863 жылы салынған және Дарбишир жобалаған. Олар құмтастан, аулалық жоспар бойынша салынған және II санаттағы ескерткіштер тізіміне енген. II санатқа жататын басқа құрылыстар: шамамен 1870 жылы салынған Фазан үйі, 18-ғасырдан қалған және шамамен 1900 жылы Венециядан әкелінген итальяндық ақ мәрмәр ұңғыма, үй ауласының ортасында орналасқан, 1870 жылға дейін салынған H пішіндес құмтас қапастар, 1871 жылға дейін салынған бақташылар үйлері, үйдің батысындағы терраса қабырғалары, 17-ғасырға жататын және кейінірек жөнделген қабырғалар, Лайм Парк жолындағы қақпашы үйі, қақпа бағаналары мен қақпалары, Лайм Парк жолына қараған қақпа бағаналары, 17-ғасырдың соңында салынған және 1860 жылы қазіргі орнына көшірілген, Қызыл Жолдағы қақпа бағаналары, үйдің солтүстік жағына қараған қақпа бағаналары, қақпалары мен қоршаулары.

Сақтау

Лайм паркі Ұлттық қорға тиесілі және оның басқаруында. Үй, бақ және саябақ жарияланған уақытта көпшілікке ашық. Ұлттық қордың мүшесі емес адамдар үйге, баққа және саябаққа кіру үшін ақы төлейді. Саябақта дүкендер, сыбаға тағам сататын орын, кофехана және мейрамхана бар. Лайм Кэкстонның миссалы салон экспозициясында көрсетілген. Саябақта түрлі шаралар ұйымдастырылады. Лайм садақшылары саябақты садақ атуға пайдаланады. 2019 жылдың тамызында саябақ ауыр су тасқынына ұшырады және эвакуацияланды. Қызметкерлер антиквариат пен коллекциялық заттарды құтқаруға тырысқанмен, бақтың үлкен бөлігі су астында қалды.

Фильм түсірілген жер

Лайм-парк пен оның сарайы бірнеше фильмдерде және телебағдарламаларда пайдаланылған. Сарайдың сыртқы көрінісі 1995 жылғы Джейн Остинның "Мақтаныш пен әділдік" романының BBC бейімдемесінде Мистер Дарсидің Пемберли резиденциясы ретінде, сондай-ақ "Timeslides" атты "Красный карлик" эпизодының түсірілім алаңы ретінде қолданылды. Бұдан басқа, ол 2011 жылғы "Ояну" фильмінде және 2014 жылғы "Ауылдың" екінші маусымында да пайда болды.