Кіріспе
Экономикалық даму жобаларының сериясы Бесжылдық экономикалық және әлеуметтік даму жоспарлары (경제사회발전 5개년계획) - Оңтүстік Кореядағы бірқатар экономикалық даму жобалары.
The Five Year Economic and Social Development Plans (경제사회발전 5개년계획) were a series of economic development projects in South Korea.
Өмірбаян
Солтүстік және Оңтүстік Корея Корея соғысынан аман қалды (1950-53). Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 1961 жылы әскери төңкеріс болғанға дейін Оңтүстік Корея АҚШ-тың көмегіне тәуелді болды. Американың экономикалық көмегі Оңтүстік Кореяда өнеркәсіптік база құру мақсатына қол жеткізе алмады, негізінен сыбайлас жемқорлықтың арқасында. Оңтүстік кореялықтар аштықтан өліп қалмай, ұлттық қорғанысты қамтамасыз ете алса да, көмектің басым бөлігі жеке мақсатқа жұмсалды. Бұл елдің басым көпшілігінің есебінен бай кореялықтардың шағын класын құрды, бұл наразылықты тудырды. Алайда, осы кең таралған сыбайлас жемқорлыққа қарамастан, Сингман Ри әкімшілігі АҚШ-тың кейбір көмегін елдің білім беру жүйесін, көлік инфрақұрылымын және байланыс инфрақұрылымын дамытуға қолданды. Бұл инвестиция Оңтүстік Корея халқының Пак Чунг Хи режимі билікті қолға алған кезде жақсы білім алуына және экономикалық өсімге арналған инфрақұрылымға әкелді. 1961 жылы генерал Пак Чунг Хи саяси билікті қолға алып, бес жылдық жоспарларды қолдану арқылы ел өзін-өзі қамтамасыз етуі керек деп шешті.
Бесжылдық жоспарлар
Бұл жоспарлар Оңтүстік Кореяның байлығын арттырып, саяси тұрақтылықты нығайтуға бағытталған. Осы бесжылдық жоспарлар барысында импортты алмастыратын индустрияландырудан экспортқа бағытталған өсуге бағытталған саясаттың өзгеруі орын алды. Оңтүстік Кореяда мемлекеттік бюрократияның пилоттық агенттігі Экономикалық жоспарлау кеңесінің қолдауымен үш бесжылдық жоспар болды.
1962-1966 жылдар
Бірінші жоспарда электр/көмір энергетикасы саласын кеңейту көзделді, мықты негізді құру, ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру, экспорт, төлем балансын бейтараптандыру және технологиялық жетістіктерді дамыту үшін инфрақұрылымның маңыздылығына баса назар аударылды. Бұл саясат білім беру мен басқа да әлеуметтік ресурстарға инвестиция салумен қатар, Корея экономикасын экспортқа бағдарлауға бағыттау үшін құрылды. Осы ауысулардың бір бөлігі ретінде ауыл шаруашылығындағы жұмысшылардың үлесі тұрақты түрде төмендеп, өндірісте жұмысшылардың саны өсті. Корея экономикасы 7,8%-ға өсті, бұл күткеннен де жоғары болды, ал жан басына шаққандағы ЖҰӨ 83-тен 125 АҚШ долларына дейін өсті.
1967-1971 жылдар
Екінші бесжылдық жоспарда Оңтүстік Кореяны әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті ету арқылы Оңтүстік Корея мемлекетін ауыр өнеркәсіпке ауыстыруға тырысты, бұл барлық болашақ бесжылдық жоспарларға енгізілген. Өнеркәсіптің негізі болат және мұнай-химия өнеркәсібі болды. Негізгі автомобиль жолдары көлік қатынасын жеңілдету үшін салынды. 1972 жылы Қытайдың АҚШ-қа ашылуы Оңтүстік Корея тауарлары мен қызметтері үшін бәсекелестік нарыққа әкелді. Сондай-ақ, АҚШ-тың Оңтүстік Кореяға әскери қорғаныс беруін тоқтатуы мүмкін деген қорқыныш болды. Екінші бесжылдық жоспардың соңына қарай Оңтүстік Корея жан басына шаққандағы ЖҰӨ-н екі есеге арттыра алды.
1972-1976 жылдар
Пак Чунг Хи үшінші бесжылдық жоспарды жүзеге асырды, ол ауыр химиялық индустрияландыру жоспары (ХХИ жоспары) және "Үлкен шабу" деп аталды. HCI жоспарында 5 жеке сала "стратегиялық сала" ретінде белгіленген: электроника, кеме жасау, машина жасау, мұнай-химия және темір емес металдар. Солтүстік Кореяның күшейген қауіп-қатерлеріне, АҚШ-тың ықтимал белгісіз одақтасына және Окинаваға қатысты қауіпсіздік шараларының өзгеруіне байланысты Оңтүстік Кореяның саяси көшбасшылары АҚШ-қа деген әскери тәуелділігін азайту үшін ауыр өнеркәсіпті пайдалануды және Корея Республикасының Қарулы Күштерін құруды көздеді. HCIP-ті қаржыландыру үшін үкімет шетелдерден қарызға көп ақша алды (өз жобасын басқару үшін тікелей шетелдік инвестициялар емес).
1977-1981 жылдар
Төртінші жоспардың кезінде жан басына шаққандағы ЖІӨ 1977 жылы 1000 АҚШ долларын құрады. Алайда 1978 жылы тауар бағасының көтерілуі, жылжымайтын мүлікпен шабуылдау, күнделікті қажеттіліктердің және әртүрлі өнімдердің жетіспеушілігі және т.б. себептерімен бұрын шешілмеген проблемалар туындап кетті. 1979 жылы екінші мұнай шогы Корея экономикасын қатаң стандарттарға итермеледі, ал 1980 жылы Гванджу демократиялық қозғалысы, саяси дүрбелең, пессимистік болжам және орындалмаған мақсаттар Корея экономикасының алғашқы минусына ықпал етті.
1982-1986 жылдар
Бесінші бесжылдық экономикалық және әлеуметтік даму жоспары (1982-1986) басымдықты ауыр және химиялық өнеркәсіптен, дәл машиналар, электроника (телевизорлар, бейнекассеталар және жартылай өткізгішпен байланысты өнімдер) және ақпарат сияқты технологияға бағдарланған өнеркәсіптерге ауыстыруға тырысты. Әлемдік нарықта сұранысқа ие жоғары технологиялық өнімдерді жасауға көбірек көңіл бөлінуі тиіс еді.
1987-1991 жылдар
Экономикалық және әлеуметтік дамудың алтыншы бесжылдық жоспары (1987-1991) бұрынғы жоспардың мақсаттарына басымдық берді. Үкімет импортты либерализациялауды жеделдетіп, импортқа қатысты түрлі шектеулер мен тарифтік емес кедергілерді жоюды көздеді. Бұл қадамдар ақшалай экспансия және өнеркәсіптік "құрылымдық түзету" кідіруі сияқты болжамды жағымсыз әсерлерді азайту үшін жасалды, бұл қаражаттың үлкен артықшылығынан туындауы мүмкін (ақпараттың аз болуы өнеркәсіпті "тәртіпке" көбірек "тиімділікке" жеткізеді; бұрынғыдан гөрі неолиберализмге қарай ауысуды білдіретін саяси бағдарлама идеология ретінде). Сеул нақты салаларға тікелей көмек көрсетуді кезең-кезеңмен тоқтатуға және оның орнына барлық салаларда, әсіресе бұған дейін үкіметтің көп көңіл бөлмеген шағын және орта бизнестегі кадрларды даярлау мен ғылыми-зерттеу жұмыстарын кеңейтуге уәде берді. Сеул ғылым мен технологияның дамуын 1991 жылға қарай ІЖӨ-нің 2,4 пайыздан 3 пайыздан астамға дейін зерттеу мен дамуға жұмсалатын инвестициялардың үлесін көтеру арқылы жеделдетуге үміттенді.
1992-1996 жылдар
1989 жылы әзірленген Жеті бесжылдық экономикалық және әлеуметтік даму жоспарының (1992-1996) мақсаты - микроэлектроника, жаңа материалдар, нәзік химия, биоинженерлік, оптика және аэроғарыш сияқты жоғары технологиялық салаларды дамыту болды. Үкімет пен өнеркәсіп Оңтүстік Корея бойынша өнеркәсіптің географиялық үлестірімін теңестіру үшін жеті провинциялық қалада жоғары технологиялық нысандарды салу үшін бірлесіп жұмыс істейтін болады.