Кіріспе

Солтүстік және Оңтүстік Корея шекаралық кедергісі Кореяның әскерисіз аймағы (hangul=한반도 비무장 지대) – солтүстікке қарай 38-ші параллельдің жанынан өтетін, Корея түбегі арқылы созылған, жоғары деңгейде әскерилендірілген жер тілкесі. Әскери емес аймақ (ДМЗ) – түбектерді шамамен екіге бөлетін шекаралық кедергі. Ол 1953 жылғы Корея қару тоқтату туралы келісімде қарастырылған ережелерге сәйкес, Солтүстік Корея, Қытай және Біріккен Ұлттар Ұйымы арасындағы келісім бойынша Солтүстік Корея мен Оңтүстік Корея арасындағы буферлік аймақ ретінде құрылды. ДМЗ-дың ұзындығы шамамен және ені шамамен бірдей. ДМЗ-да және оның төңірегінде әртүрлі оқиғалар болды, нәтижесінде екі тараптан да әскери және бейбіт азаматтар қаза тапты. ДМЗ-да екі елдің өкілдері кездесіп, келіссөздер жүргізетін орын бар: аймақтың батыс жағына жақын орналасқан Кішкентай Бірлескен Қауіпсіздік Аймағы (JSA).

Орналасқан жері

Кореяның әскериленбеген аймағы Корея соғысына дейінгі шекара болған 38-ші солтүстік параллельді қиып өтеді, бірақ оған сәйкес келмейді. Ол параллельді бұрышпен кесіп өтеді, әскериленбеген аймақтың батыс жағы параллельдің оңтүстігінде, ал шығыс жағы солтүстігінде орналасқан. Әскериленбеген аймақ ұзын, шамамен ені. Аймақтың өзі әскериленбегенімен, оның екі жағындағы шекаралар әлемдегі ең қатаң әскериленген шекаралардың бірі болып табылады. Солтүстік шекара сызығы (NLL) – Солтүстік және Оңтүстік Корея арасындағы Сары теңіздегі даулы теңіз демаркациялық сызығы, ол қару тоқтату туралы келісімде бекітілмеген. Бұл сызықтың екі жағындағы жағалау және аралдар да жоғары дәрежеде әскерилендірілген.

Тарих

Солтүстік 38-ші параллель – Корея түбегін шамамен екіге бөліп тұратын – Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда АҚШ пен Кеңес Одағының Кореядағы уақытша әкімшілік аймақтары арасындағы бастапқы шекара болды. 1948 жылы Корея Халық-демократиялық Республикасы (КХДР, жайылмалы түрде «Солтүстік Корея») және Корея Республикасы (КР, жайылмалы түрде «Оңтүстік Корея») құрылғаннан кейін, ол де-факто халықаралық шекараға және Суық соғыстағы ең қауіпті фронттың біріне айналды. Солтүстік және Оңтүстік 1948 жылдан Корея соғысы басталарға дейін өз демеуші мемлекеттеріне тәуелді болды. Үш миллионнан астам адамның өмірін құрбан еткен және Корея түбегін идеологиялық тұрғыдан бөліп тұрған бұл қақтығыс 1950 жылдың 25 маусымында КХДР-дың 38-ші параллель арқылы толыққанды шабуылымен басталды және 1953 жылы халықаралық араласу арқасында соғыс фронты 38-ші параллельге жақын қайта итерілгеннен кейін аяқталды. 1953 жылдың 27 шілдесіндегі келісімде әр тарап өз әскерлерін фронттан кері шегіруге келісіп, демилитаризацияланған аймақ (ДМА) құрылды. Әскери демаркация желісі (АДЖ) ДМА-ның ортасынан өтеді және келісімге қол қойылған кезде фронттың қайда болғанын көрсетеді. Осы теориялық тұйыққа және Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы нағыз қарсылыққа байланысты, екі жақта да көптеген әскерлер орналасқан, әр жақ бір-бірінің агрессиясынан сақтанып, құрылғаннан бері жылдар өткеніне қарамастан күзеттеуде. Оралмастық туралы келісімде ДМА-да қанша әскери қызметкерлер мен қандай қару-жараққа рұқсат етілетіндігі нақты көрсетілген. Екі жақтың сарбаздары ДМА ішінде патрульдеуге құқылы, бірақ АДЖ-ді кесіп өте алмайды. 1953 жылдан 1999 жылға дейін шекара маңындағы және оның айналасындағы эпизодтық зорлық-зомбылық салдарынан 500-ден астам Оңтүстік Корея, 50 американдық және 250 Солтүстік Корея сарбазы қаза тапты. Оңтүстік Кореядағы Тэсондон (кейде Даэсонгдон деп жазылады және «Азаттық ауылы» деп белгілі) және Солтүстік Кореядағы Киджондон («Бейбітшілік ауылы» деп те аталады) – соғыс тоқтату комитетінің ДМА шекарасында қалуға рұқсат берген жалғыз елді мекендер. Тэсондон тұрғындары Біріккен Ұлттар Ұйымының басшылығымен басқарылады және қорғалады және тұру құқығын сақтау үшін ауылда жылына кемінде 240 түн өткізуге міндетті. Солтүстік Кореяның басып кіруіне қарсы әрекет ету үшін 2014 жылы АҚШ үкіметі Корея ДМА-сын персоналға қарсы миналарды жою туралы міндеттемесінен босатып алды. Алайда 2018 жылдың 1 қазанында ДМА-ның екі жағынан миналарды жою мақсатымен 20 күндік процесс басталды.

Бірлескен қауіпсіздік аймағы

Паньмунчжом жарым аралдың батыс жағалауында орналасқан ДМЗ ішінде Бірлескен қауіпсіздік аймағы (БҚА) орналасқан. Бастапқыда бұл Солтүстік және Оңтүстік Корея арасындағы жалғыз байланыс болды, бірақ 2007 жылғы 17 мамырда Корей темір жолының (Корайл) пойзы Кореяның шығыс жағалауында салынған жаңа Донгхэ Букбу желісі арқылы ДМЗ-ден Солтүстікке өтіп, жағдай өзгерді. Дегенмен, бұл желінің қайта іске қосылуы қысқа ғана болды, өйткені 2008 жылғы шілдеде Оңтүстік Корея турисі атып өлтірілгеннен кейін ол қайта жабылды. БҚА – бұл әйгілі Қайтып оралмайтын көпір, онда тұтқындар алмасылды. Әскери шекара сызығының (ӘШС) солтүстік және оңтүстік жағында бірнеше ғимараттар бар, тіпті оның үстінде де салынғандары бар. 1953 жылдан бері барлық келіссөздер БҚА-да өтті, соның ішінде корейлік ынтымақтастық туралы мәлімдемелер де жасалды, олар көбінесе жағдайдың аздап жақсаруынан өзге ештеңе бермеді. БҚА-да бірлескен кездесулер өткізілетін конференц-залдар бар. ӘШС конференц-залдардың ішінде және конференц-кестелердің ортасымен өтеді, онда Солтүстік Корея және Біріккен Ұлттар Ұйымының (көбінесе Оңтүстік Корея мен америкалықтар) өкілдері бетпе-бет кездеседі. Конференц-кестесіне қарама-қарсы Солтүстік Кореяның Панмунгак және Оңтүстік Кореяның Freedom House ғимараттары орналасқан. 1994 жылы Солтүстік Корея Панмунгакқа үшінші қабатты қосып кеңейтті. 1998 жылы Оңтүстік Корея Қызыл Крест қызметкерлері үшін және Корея соғысынан бөлінген отбасыларды қайта қосу мақсатында жаңа Freedom House салды. Жаңа ғимараттың дизайнында ескі Freedom House Pagoda-сы сақталды. 1953 жылдан бері БҚА-да кейде қақтығыстар мен ұсақ шайқастар болды. 1976 жылғы тамыздағы балтамен жасалған кісі өлтіру оқиғасы екі адамның (капитан Артур Бонифас және бірінші лейтенант Марк Барретт) қазасына әкелді, себебі ағашты кесуге тырысты. Тағы бір оқиға 1984 жылғы 23 қарашада болды, ол кезде КСРО турисі Василий Матузок (кейде Матусак деп те жазылады), Солтүстік Корея тарапынан ұйымдастырылған БҚА-ға ресми сапар барысында, ӘШС-ден өтіп, Оңтүстікке қашуға ниетті екенін айқайлады. 30-ға жуық Солтүстік Корея сарбазы оны шекарадан асып, атып қуып жете берді. Оңтүстік Корея шекара күзетшілері атысқа жауап беріп, Солтүстік Корея сарбаздарын қоршап алды. Нәтижесінде Оңтүстік Кореядан бір, ал Солтүстік Кореядан үш сарбаз қаза тапты. Матузок аман қалды және кейіннен АҚШ-қа көшіп кетті. 2009 жылдың соңында Оңтүстік Корея күштері Біріккен Ұлттар Ұйымымен бірлесіп, БҚА аумағындағы үш күзет бекетін және екі бақылау пункін жаңарта бастады. Құрылыс нысандарының ауданын кеңейту және жаңғырту мақсатында жүргізілді. Бұл жұмыс Солтүстік Корея ӘШС-нің өзінің жағындағы төрт күзет бекетін ауыстыруды аяқтағаннан кейін бір жыл өткен соң басталды. 2018 жылғы 15 қазанда Панмуньчжомдағы жоғары деңгейдегі келіссөздер кезінде екі Кореяның полковник шені бар әскери шенеуніктері және БҰҰ Әскери келісім комиссиясының хатшысы Берк Гамильтон, құрлық және теңіз шекаралары бойында буферлік аймақтар құру, шекара үстіндегі ұшуға тыйым салу, желтоқсан айына дейін 11 алдыңғы қатардағы күзет бекеттерін жою және Демилитаризацияланған аймақтың бөліктерін минадан тазалау сияқты әскери қауіптерді азайту шараларын жариялады.

Ауылдар

Солтүстік және Оңтүстік Корея бір-бірінің алдындағы бейбіт ауылдарды сақтап тұрады. Оңтүстік Кореяда Даэсонг-донг DMZ шарттары бойынша басқарылады. Ауыл тұрғындары Корея Республикасының азаматтары болып есептеледі, бірақ олар салық төлеуден және әскери қызмет сияқты басқа да азаматтық міндеттерден босатылған. Солтүстікте Kijŏng-донг қаласында жарқыраған түстермен боялған, құйылған бетоннан жасалған көп қабатты ғимараттар мен электр жарығы бар пәтерлер орналасқан. Бұл мүмкіндіктер 1950 жылдары Солтүстік және Оңтүстік Кореяның ауылдық халқы үшін бұрын-соңды көрілмеген деңгейдегі сәнділікпен көзге түсті. Қала сондай етіп салынған, шекарадан қарағанда ғимараттардың ақ қабырғалары мен жасыл көк түсті шатырлары ең анық көрінетіндей болды. Дегенмен, қазіргі заманғы телескоптар арқылы зерделеу нәтижесінде ғимараттардың ішінде терезе шынысы мен бөлмелердің болмауы, тек бетон қабықшалар ғана екендігі анықталды. Ғимараттардың жарықтары белгілі бір уақытта қосылып, өшіріледі, ал бос тротуарлар күтушілердің аз тобымен тазаланып, ішкі қозғалысқа ұқсас көрініс жасауға тырысады.

Ту бағаналары

1980 жылдары Оңтүстік Корея үкіметі Даэсонг-донда Оңтүстік Корея туын көтеріп тұрған ту бағанасын салды. Кейбіреулер бұл оқиғаны "ту соғысы" деп атаса, Солтүстік Корея үкіметі Оңтүстік Кореямен шекарадан батысқа қарай Кіжонг-донда Панмунчжом ту бағанасын тұрғызу арқылы жауап берді. Онда Солтүстік Корея туы көтеріледі. 2014 жылы Панмунчжом ту бағанасы әлемдегі төртінші биік ту бағанасы болды, одан кейін Сауд Арабиясының Джидда қаласындағы Джидда ту бағанасы, Тәжікстанның Душанбе қаласындағы Душанбе ту бағанасы және Әзірбайжанның Баку қаласындағы Ұлттық ту алаңындағы ту бағанасы биік болды. Қазіргі уақытта ол әлемдегі алтыншы үлкен ту бағанасы болып табылады.

DMZ-мен байланысты оқиғалар мен шабуылдар

Демаркациядан бері ДМЗ-да екі тараптан да көптеген оқиғалар мен басып кірулер болды, бірақ Солтүстік Корея үкіметі әдетте мұндай оқиғалардың ешқайсысы үшін тікелей жауапкершілікті мойындамайды (балта оқиғасы сияқты ерекше жағдайлар бар). Бұл Корей ДМЗ қақтығысы (1966–1969 жж.) кезінде ерекше күшті болды, онда ДМЗ бойындағы ұсақ-көлді шайқастар нәтижесінде 43 американдық, 299 оңтүстік кореялық және 397 солтүстік кореялық әскер қаза тапты. Оның ішінде 1968 жылғы Көк үйге жасалған шабуыл, Оңтүстік Корея президенті Пак Чун Хиді Көк үйде өлтіруге жасалған әрекет болды. 1976 жылы, қазір құпиясы ашылған хаттамада АҚШ қорғаныс министрінің орынбасары Уильям Клементс АҚШ мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджерге АҚШ әскері қатыспаған, бірақ оңтүстіктен Солтүстік Кореяға 200 шабуыл немесе басып кіру болғанын мәлімдеді. Бұл басып кірулердің тек бірнешесі ғана жарияланды, соның ішінде 1967 жылы Оңтүстік Корея күштерінің Солтүстік Кореяның 50 нысанын саботаждаған шабуылдары туралы мәліметтер бар.

Инкруссиялық туннельдер

1974 жылдың 15 қарашасынан бастап Оңтүстік Корея Солтүстік Корея қазған, демилитаризацияланған аймақтан өтетін төрт туннельді тапты. Әрбір туннельдегі жарылыс сағаларының бағыты олардың Солтүстік Корея тарапынан қазылғанын көрсетті. Солтүстік Корея бұл туннельдерді көмір өндіру үшін салғанын мәлімдеді, бірақ граниттен өткен туннельдерде көмір табылған жоқ. Кейбір туннель қабырғалары антрацит көрінісін беру үшін қара түске боялған. Осы туннельдердің Солтүстік Кореяның әскери басқындығына арналған жол ретінде жоспарланғаны күдіктелді. Олар солтүстік-оңтүстік бағытта созылып, тармақталмайды. Әрбір жаңа туннельдің табылуымен, олардың ішіндегі инженерлік жабдықталу деңгейі артып отырды. Мысалы, үшінші туннель оңтүстікке қарай бағанда су толып қалмауы үшін сәл көтеріңкі бұрышпен салынған. Бүгінде оңтүстік жағынан келгендер экскурсиялар арқылы екінші, үшінші және төртінші туннельдерді көруге мүмкіндік алады.

Бірінші туннель

15 қараша 1974 жылы Оңтүстік Корея армиясының патрулі жерден көтеріліп келе жатқан буды байқап, алғашқы туннельді тапты. Алғашқы кездескенде Солтүстік Корея әскерилері автоматты түрде оқ атты. Бес күннен кейін осы туннельді зерттеу кезінде АҚШ әскери-теңіз флотының командирі Роберт М. Баллинджер және Корея теңіз жасағының майоры Ким Хачул солтүстік кореялық жарылғыш құрылғыдан қаза тапты. Жарылыста сондай-ақ 5 америкалық және Біріккен Ұлттар Ұйымының командасынан бір оңтүстік кореялық жарақат алды. Туннель шамамен [ұзындығы] километрге дейін созылып, Демилитаризациялық аймақтан Оңтүстік Кореяға өткен. Туннель бетон плиталармен нығайтылып, электр қуаты және жарықпен жабдықталған. Онда қару-жарақ сақтау орындары мен ұйықтауға арналған бөлмелер болды. Сонымен қатар, вагоншалармен жұмыс істейтін тары темір жол да салынған. Туннельдің мөлшеріне қарағанда, одан көптеген сарбаздар өте алатын еді.

Екінші туннель

Екінші туннель 1975 жылғы 19 наурызда табылды. Ол бірінші туннельге шамамен ұзындығымен ұқсас. Ол жер астында орналасқан, бірақ бірінші туннельден ірі, шамамен .

Үшінші туннель

Үшінші туннель 1978 жылғы 17 қазанда ашылды. Алдыңғы екеуінен өзгеше, үшінші туннель Солтүстік Кореядан дезертир болған адам берген мәлімет бойынша табылды. Бұл туннель шамамен ұзын және жер астында орналасқан. Оңтүстік Кореяның ДМЗ-сын аралап жүрген шетелдік саяхатшылар еңіс арқылы түсетін шахтадан осы туннельге кіре алады.

Төртінші туннель

1990 жылы 3 наурызда Хэан қаласының солтүстігінде, бұрынғы Панчбоул шайқас алаңында төртінші туннель ашылды. Туннельдің өлшемдері – , ал оның тереңдігі – . Салынған әдісі екінші және үшінші туннельдердің құрылысына ұқсас.

DMZ Солтүстік Корея жағы

DMZ-нің Солтүстік Корея жағы негізінен Солтүстік Кореяға оңтүстіктен басып кіруді тоқтатуға қызмет етеді. Оның тағы бір мақсаты – Солтүстік Корея азаматтарының Оңтүстік Кореяға қашуына елеулі кедергі келтіру. Қару тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан бастап 1972 жылға дейін шамамен 7700 Оңтүстік Корея сарбазы мен барлаушысы Солтүстік Кореяға кіріп, әскери базалар мен өнеркәсіптік аймақтарды бүлдіруге тырысты. Олардың шамамен 5300-і туған жеріне қайта оралмады. Солтүстік Кореяның DMZ жанында мыңдаған артиллериялық құралдары бар. 2018 жылы «The Economist» журналында жарияланған мақалада Солтүстік Кореяның Сеулді минутына 10 000-нан астам снарядпен бомбалауға қабілетті екені айтылған. Сарапшылар оның артиллериясының 60 пайызы DMZ-ден бірнеше километрлік шеңберде орналасқанын, бұл Оңтүстік Кореяның кез келген басып кіруіне қарсы тиысқандық құрал ретінде қызмет етеді деп санайды.

Дауыс беруші қондырғылары

1953 жылдан 2004 жылға дейін екі жақ та ДМЗ арқылы аудио үгіт таратуды жүзеге асырды. 2015 жылдың 4 тамызында шекаралық инцидент болды, нәтижесінде екі Оңтүстік Корея сарбазы Солтүстік Корея күштерінің ДМЗ-дың оңтүстік жағында, Оңтүстік Кореяның күзет бекетіне жақын жерге орналастырған деген күдікпен жер минасына басқаннан кейін жараланды. Осыдан кейін Солтүстік Корея да, Оңтүстік Корея да динамиктер арқылы үгіт таратуды қайта бастады. Төрт күндік келіссөздерден кейін 2015 жылдың 25 тамызында Оңтүстік Корея, Солтүстік Корея үкіметінің жер минасы оқиғасына өкініш білдірген мәлімдемесінен кейін, хабар таратуды тоқтатуға келісті. 2016 жылдың 8 қаңтарында Солтүстік Кореяның сутек бомбасын сынап көргені туралы хабарламаға жауап ретінде Оңтүстік Корея Солтүстік Кореяға бағытталған хабар таратуды қайтадан бастады. 2016 жылдың 15 сәуірінде Оңтүстік Кореяның Солтүстік Кореяның хабарларын күшейте беру үшін жаңа стерео жүйе сатып алғаны хабарланды.

Баллондар

Солтүстік және Оңтүстік Корея Корея соғысынан бері балондық үгіт-насихат парақшаларын таратқан. Соңғы жылдары, негізінен Оңтүстік Кореяның үкіметтік емес ұйымдары ДМЗ-ға және одан әрі аймақтарға бағытталған шарларды ұшыруға қатысып келеді. Желдің бағытына байланысты, шарлар көбінесе солтүстіккореялық әскерлер парақшаларды көретін ДМЗ маңында құлайды. Мегафондар сияқты, 2004-2010 жылдар аралығында шарлармен жұмыс істеуді тоқтату туралы өзара келісімге қол жеткізілді. Белсенділердің шары Корея үкіметтері арасындағы қалған ынтымақтастықтың нашарлауына әкелуі мүмкін деп сараланады, сондай-ақ соңғы жылдары ДМЗ әскерилендірілді. Суық соғыс кезеңіндегі солтүстіккореялық парақшалардың көптегені, мақсатталған оңтүстіккореялық әскерлердің дезертир болуына көмектесу үшін нұсқаулар мен карталарды ұсынды. ДМЗ-де табылған парақшалардың бірі Чо Дэ Хумның ДМЗ арқылы Солтүстік Кореяға қашқан жолының картасын қамтыды. Баллондарды жеткізу құралы ретінде пайдаланудан басқа, Солтүстік Корея ДМЗ-ге парақшалар жіберу үшін ракеталарды да қолданды.

Құрастыру

2018 жылдың 23 сәуірінде Солтүстік және Оңтүстік Корея шекаралық үгіт-насихат таратуды ресми түрде тоқтатты. 2018 жылдың 1 мамырында Корея шекарасындағы дауыс шығару құралдары демонтаждалды. Екі тарап та шарлар арқылы үгіт тарату науқандарын тоқтатуға келісті. 2018 жылдың 5 мамырында Солтүстік Кореядан қашқандардың Оңтүстік Кореядан шекараға қарай шарлармен үгіт тарату әрекеті Оңтүстік Корея үкіметі тарапынан тоқтатылды. 2018 жылдың 1 қарашасында белгіленген ұшуға тыйым салынған аймақ, Әскери демаркациялық сызықтан (МДЛ) жоғары барлық типтегі ұшақтар үшін де ұшуға тыйым салынған аймақ ретінде тағайындалды, сондай-ақ қызыл шарларға Корея шекарасының Әскери демаркациялық сызығынан (МДЛ) 25 км радиусте ұшуға тыйым салынады.

Азаматтық бақылау желісі

Азаматтық бақылау сызығы (CCL) немесе Азаматтық бақылау аймағы (CCZ) — DMZ-дің Оңтүстік шекара сызығынан белгілі бір қашықтықта орналасқан, DMZ-ге қосымша буферлік аймақты белгілейтін сызық. Оның мақсаты – DMZ маңындағы әскери нысандар мен операциялардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және сақтау үшін аймаққа азаматтардың кіруін шектеу және бақылау. 8-ші армияның командирі CCL құруға бұйрық берді, ол 1954 жылдың ақпан айында қолданысқа енгізілді. Оңтүстік шекара сызығынан оңтүстікке қарай орналасқан буферлік аймақ Азаматтық бақылау аймағы деп аталады. Азаматтық бақылау сызығы тікенді сымдармен және әскери күзет посттарымен белгіленген. Азаматтық бақылау аймағы әскерилерге DMZ-дің Оңтүстік шекарасына жақын туристік орындарға, мысалы, табылған инфильтрация туннельдері мен туристік обсерваторияларға азаматтардың сапарларын бақылау үшін қажет. Әдетте, Азаматтық бақылау аймағында жүргенде, Оңтүстік Корея сарбаздары туристік автобустар мен көліктерді қарулы күзетшілер ретінде сүйемелдейді, азаматтарды бақылап, Солтүстік Кореядан келгенлерден қорғайды. Атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін, DMZ сыртындағы Азаматтық бақылау аймағы шамамен 100 бос ауылды қамтыды. Үкімет ауданда қоныстанғандарды тарту үшін көші-қон шараларын іске қосты. Нәтижесінде, 1983 жылы, Азаматтық бақылау сызығымен белгіленген аумақ ең үлкен болған кезде, Азаматтық бақылау аймағындағы 81 ауылда 8799 үй шаруасында 39 725 адам тұрды. «DMZ қоршауының» көптеген туристік және медиа суреттері іс жүзінде CCL қоршауының суреттері. DMZ-дің Оңтүстік шекарасындағы нағыз қоршауына әскерлерден басқа ешкімнің кіруіне рұқсат жоқ, ал DMZ қоршауын суретке түсіру заңсыз. CCL қоршауы Оңтүстік Корея азаматтарын қауіпті DMZ-ге тым жақын барудан сақтайды және егер олар Оңтүстік шекара сызығының DMZ қоршауын асып кетсе, Солтүстік Корея инфильтраторлары үшін соңғы кедергі болып табылады.

Хан өзенінің сағасының бейтарап аймағы

Хан өзенінің барлық сағасы "бетарап аймақ" деп есептеледі және барлық азаматтық кемелерге кіруге тыйым салынған, бұл аймақ DMZ-дың қалған бөлігі сияқты қарастырылады. Осы бетарап аймаққа тек әскери кемелерге ғана рұқсат беріледі. 1953 жылғы шілдедегі Корея қару тоқтату туралы келісімге сәйкес, Хан өзенінің сағасында азаматтық кемелер қатынасының болуы және Сеулдің Хан өзені арқылы Сары теңізбен (Батыс теңізімен) байланысуы тиіс еді. Бірақ, Корея екі жағы да және БҰҰ бұл орындалмады. Оңтүстік Корея үкіметі Сеулді Сары теңізге тікелей қосу үшін Ара каналын салуға бұйрық берді, ол 2012 жылы аяқталды. 2012 жылға дейін Сеул теңізден толық оқшауланған еді. Ара каналының ең үлкен кемшілігі – ол кішкентай туристік және ойын-сауық кемелерінен басқа, ешқандай кемелерді қабылдауға тым тар, сондықтан Сеул әлі де портында ірі коммерциялық немесе жолаушылар кемелерін қабылдай алмайды. Соңғы жылдары қытай балық аулау кемелері Хан өзені сағасының бетарап аймағындағы жағдайдың шиеленісуін пайдаланып, Солтүстік және Оңтүстік Корея теңіз күштерінің қақтығысқа түсуден қорқуына байланысты осы аймақта заңсыз балық аулап келді. Бұл қытай балықшылары мен Оңтүстік Кореяның жағалау күзеті арасында атыс-шабысқа және кемелердің батып кетуіне әкеп соқты. 2019 жылдың 30 қаңтарында Солтүстік және Оңтүстік Кореяның әскери шенеуніктері 1953 жылғы қару тоқтату келісімінен бері Хан өзенінің сағасын азаматтық кемелерге ашуға бағытталған маңызды келісімге қол қойды. Келісім 2019 жылдың сәуір айында күшіне енуі тиіс еді, бірақ 2019 жылғы Ханой саммитінің сәтсіз аяқталуы осы жоспарларды белгісіз мерзімге кейінге шегерді.

Гунг-Е қамалы

DMZ-нің өзінде, Чорвон қаласында, 901–918 жылдардағы Тэбонг патшалығының ескі астанасы орналасқан. Тэбонг – 918 жылдан 1392 жылға дейін біріккен Кореяны басқарған Горёо династиясына айналған аймақтық күш. Харизматикалық көшбасшы Гунг Йе, бұрынғы буддалық монах, бір көзі жоқ болса да, зерек және тирандыққа бейім адам Тэбонгты құрды. Кореяның сол кездегі билеуші династиясы Силла патшалығына қарсы көтеріліп, 901 жылы өзі патшалығын жариялады – ол Таэбонг деп аталды, сонымен қатар ежелгі Когурё патшалығына (б.з.д. 37 – 668 ж.ж.) сілтеме жасап, Кейінгі Когурё деп те аталды. Патшалықтың құрамына Кореяның орталық бөлігінің көп бөлігі, соның ішінде ДМЗ маңындағы аймақтар кірді. Гунг Йе өзінің астанасын таулы Чорвон аймағына орналастырды, оны қорғау оңай болды (Корея соғысында осы аймақ «Темір үшбұрыш» деп аталды). Бұрын буддалық монах болғандықтан, Гунг Йе будда дінін белсенді түрде насихаттап, жаңа патшалыққа буддалық рәсімдерді енгізді. Гунг Йе өз генералдарымен тақтан түсіріліп, біріккен Кореяны Горёоның бірінші патшасы Ван Гён басқарғаннан кейін де буддалық ықпал жалғасып, ортағасырлық Корея мәдениетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Гунг Йе астанасының қираған орындары ДМЗ-нің өзінде жатқандықтан, келушілер оларды көре алмайды. Сонымен қатар, қазба жұмыстары мен зерттеулер саяси жағдайларға байланысты тоқтап қалды. Болашақта Кореяаралық бейбітшілік ДМЗ-де және оның астындағы сарай және басқа да тарихи орындарда археологиялық зерттеулер жүргізуге мүмкіндік береді. Тэбонг астанасының қираған орындары, Гунг Йе қамалының қираған орындары және Гунг Йе патшасының қабірі ДМЗ аймағында орналасқан және ДМЗ-ді патруілдейтін әскерлерден басқа ешкімге қол жетімді емес.

Көлік

Панмунжом – Корея соғысын аяқтаған келіссөздер өткен орын және ДМЗ-дағы адамдар қызметінің басты орталығы. Бұл ауыл маңызды тас жолдың жанында және екі Кореяны байланыстыратын темір жолдың қасында орналасқан. Сеул мен Пхеньянды байланыстыратын темір жол 1940 жылдары бөлінуге дейін Кёнъи желісі деп аталды. Қазір Оңтүстік Корея бастапқы атауын қолданады, ал Солтүстік Корея бұл бағытты Пхёнбу желісі деп атайды. Темір жол желісі көбінесе материалдарды және Оңтүстік Корея жұмысшыларын Кэсон индустриялық аймағына тасымалдау үшін пайдаланылды. Оның қайта жалғануы осы ғасырдың басында Солтүстік және Оңтүстік Корея арасындағы қарым-қатынастың жақсаруының бір бөлігі деп есептелді. Бірақ 2008 жылдың қараша айында Солтүстік Корея билігі Оңтүстік Кореямен қарым-қатынастың шиеленісуіне байланысты темір жолды жапты. Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенті Ким Дэ Чжунның қазасынан кейін Оңтүстік Кореяның өкілдері мен Кимнің қосылу рәсіміне қатысқан Солтүстік Корея делегациясы арасында келіссөздер өтті. 2009 жылдың қыркүйегінде Кэсон теміржол және автомобиль жолы арқылы өту қайта ашылды. Оңтүстік Кореяда тарихи «Бірінші тас жол» деп белгілі болған Панмунжомдағы жол бастапқыда Корея түбегіндегі екі елдің арасындағы жалғыз өткел болды. Мұндағы жағдай, қозғалыс шектеулі болған Берлиндегі «Шарли» бақылау-өткізу пунктіндегідей қатаң еді. Солтүстік және Оңтүстік Кореяның жолдары JSA-да аяқталады, бірақ автомобиль жолдары толыққанды қосылмайды, өйткені оларды бетон сызық бөліп тұрады. Осы шекарадан өтуге рұқсат алған адамдар, жолмен жүруге дейін жаяу өтуі керек. 2007 жылы Кореяның шығыс жағалауында жаңа Донгхэ Букбу (Тонгхэ Пукпу) желісі арқылы алғашқы пойыз ДМЗ-ды кесіп өтті. Жаңа теміржол өткелі Оңтүстік Кореялықтарды Кумганг тауының туристік аймағына алып баратын жолға жақын салынды, бұл аймақ барлық корейлер үшін маңызды мәдени орын. 2008 жылдың шілдесінде 53 жастағы Оңтүстік Корея турисi атылып өлтірілгеннен кейін, бұл бағыт жабылды. Солтүстік Корея бірлескен тергеуге келіспегеннен кейін, Оңтүстік Корея үкіметі курортқа саяхаттарды тоқтатты. Сол кезде курорт пен Донгхэ Букбу желісі Солтүстік Корея тарапынан жабылды. Қазір Оңтүстік Кореяның «Корея теміржолы» (Korail) компаниясы арнайы ДМЗ тақырыбындағы пойыздармен ДМЗ-ға саяхаттар ұйымдастырады. 2018 жылдың 14 қазанында Солтүстік және Оңтүстік Корея Корея соғысынан бері үзілген теміржол және автомобиль көлігін 2018 жылдың қараша айының соңына немесе желтоқсан айының басына дейін қалпына келтіру жөніндегі саммит мақсатына келісті. 2018 жылдың қараша айында ДМЗ бойында автомобиль және теміржол көлігі қайта жаңғыртылды. Сол күні Солтүстік және Оңтүстік Кореяның 30 өкілі Солтүстік Кореядағы Кэсон мен Синуижу арасындағы 400 шақырымдық (248 миль) теміржол учаскесін 18 күндік зерттеуге кірісті. Бұрын күзет посттары мен «Ароухед Хилл» миналарының болуына байланысты зерттеу жұмыстары кешіктірілген еді. 2018 жылдың 8 желтоқсанында Оңтүстік Корея автобусы ДМЗ арқылы Солтүстік Кореяға өтті.

Табиғат қорығы

Өткен жарты ғасырда Кореяның ДМЗ адамдар үшін қауіпті аймақ болды, оның салдарынан онда тұру мүмкін емес еді. Тек Панмунжом ауылының маңында және соңғы кезде Кореяның шығыс жағалауындағы Донгхэ Букбу сызығында адамдардың жүйелі түрде өтуі байқалды. ДМЗ бойындағы осы табиғи оқшаулану ерікті емес саябақ құрды, ол қазір әлемдегі ең жақсы сақталған орташа белдеу мекендеу орындарының бірі деп танылды. Ондағы жануарлардың қатарында жойылу қаупі төніп тұрған қызыл бас киік (азия өнерінде жиі бейнеленетін түр), ақ мойынды киік, өте сирек кездесетін корей түлкісі мен азиялық қара аю, сондай-ақ, мүмкін, өте сирек кездесетін сибір жолбарысы, Амур барысы және жойылу қаупі төніп тұрған теңіз жануарлары бар. Экологтар тар аймақта 2900 түрлі өсімдік, 70 түрлі сүтқоректі және 320 түрлі құс тіркелгенін анықтады. ДМЗ-ның әртүрлі биоәртүрлілігі оның географиялық орналасуымен байланысты, ол таулар, далалар, батпақтар, көлдер және таяз сулы батпақтардан өтеді. Экологтар ДМЗ-ны жабайы табиғатты қорғау орны ретінде сақтап қалуға үміттенеді, оның үшін нақты мақсаттар мен басқару жоспарлары жасалып, бекітілген. 2005 жылы CNN негізін қалаушы және медиа-магнат Тед Тернер Солтүстік Кореяға сапары барысында ДМЗ-ны бейбітшілік саябағына және БҰҰ қорғауындағы Дүниежүзілік мұра нысанына айналдыру жоспарларын қаржылық тұрғыдан қолдайтынын мәлімдеді. 2011 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Корея ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасына (MAB) ДМЗ-ның әскери шекара сызығының оңтүстік бөлігіндегі және жеке меншіктегі аумақтарда биосфералық қорық ретінде тану үшін өтініш берді. Корея Республикасының MAB Ұлттық комитеті Пхеньяннан бірлесіп жұмыс істеу туралы сұранысқа жауап келмегендіктен, ДМЗ-ның тек оңтүстік бөлігін ұсынды. Солтүстік Корея – биосфералық қорықтарды тағайындайтын ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасының халықаралық үйлестіру кеңесінің мүшесі. Солтүстік Корея 2011 жылдың 9-13 шілдесінде Парижде өткен кеңес отырысында бұл өтінішке қару-жарақ тоқтату туралы келісімді бұзу ретінде қарсылық білдірді. Оңтүстік Корея үкіметінің Деммилитаризацияланған аймақты ЮНЕСКО биосфералық қорығы деп жариялау туралы ұсынысы 2012 жылдың шілдесінде Парижде өткен ЮНЕСКО-ның MAB кеңесінің отырысында қабылданбады. Пхеньян кеңеске мүше 32 елге (Оңтүстік Кореядан басқа) хаттар жіберіп, ЮНЕСКО штаб-пәтеріне кездесуге бір ай бұрын қарсылығын білдірді. Кеңес отырысында Пхеньян бұл тағайындаманың қарулы келісімді бұзатынын мәлімдеді.

Күзет бекеттерін жою

2018 жылдың 26 қазанында Оңтүстік Кореяның генерал-майоры Ким До Гюн мен Солтүстік Кореяның генерал-лейтенанты Ан Ик Сан Тунгильгакта ("Біріктіру павильоны"), DMZ-дің Бірлескен қауіпсіздік аймағында (JSA) орналасқан Солтүстік Корея ғимаратында кездесті. Олар сол жерде шиеленісті азайту мақсатында жаңа хаттамаларды іске асыруды бастады, бұл хаттамалар екі Кореядан DMZ-дегі 22 күзет бекетін жоюды, және басқа да шараларды талап етеді. Екі генерал да күзет бекеттерін 2018 жылдың қараша айының соңына дейін жою талаптарын бекітті. JSA-дағы күзет бекеттері 2018 жылдың 25 қазанында қиратылды. Солтүстік және Оңтүстік Корея өз елдерінің аумағында орналасқан және "алдыңғы қатар" деп есептелетін 11 күзет бекетін бұзуға келісті. 2018 жылдың қыркүйегінде Пхеньян мен әскери сала туралы келісімдермен бірге, екі тарап та 2018 жылдың желтоқсанында тексеруден кейін DMZ маңындағы барлық күзет бекеттерін кезең-кезеңімен алып тастауға келісті. 2018 жылдың 10 қарашасында DMZ-дің барлық 22 "алдыңғы қатардағы" күзет бекеттерінен әскери қызметкерлер мен қару-жарақтарды шығару аяқталды. 20 күзет бекетін жою ресми түрде 2018 жылдың 11 қарашасында басталды. Бірақ екі Корея да бастапқы келісімге түзетулер енгізіп, демилитаризацияланған 22 алдыңғы қатардағы күзет бекетінің 2-сін сақтап қалуға шешім қабылдады. 2018 жылдың 15 қарашасында Оңтүстік Кореяда және Солтүстік Кореяда орналасқан екі DMZ күзет бекетін жою жұмысы аяқталды. Басқа күзет бекеттерін жою жұмыстары әлі де жалғасып жатыр. Оңтүстік Кореяның Қорғаныс министрлігі осыны растайтын фотосуреттерді жариялады және Солтүстік Корея оларды бұзу жоспарлары туралы алдын ала хабарлағандығын мәлімдеді. Бұл бұрынғы келісімдерге сәйкес келеді. 2018 жылдың 30 қарашасында екі Корея да "алдыңғы қатардағы" күзет бекеттерінің 10-ын бұзу жұмыстарын аяқтады.

Буферлік аймақтарды, ұшуға тыйым салынған аймақтарды және Сары теңіздегі бейбіт аймақтарды құру

2018 жылдың 1 қарашасында Солтүстік және Оңтүстік Корея әскерлері DMZ бойында буферлік аймақтар құрды. Бұл буферлік аймақтар Батыс теңізде Деокджеок аралының солтүстігінен Чо аралының оңтүстігіне дейін, ал Шығыс (Сары) теңізде Сокчо қаласының солтүстігінен Тонгчон ауданының оңтүстігіне дейін созылады. ДМЗ бойындағы әуе кеңістігінде де ұшақсыз аппараттардың, тікұшақтардың және басқа да ұшақтардың қанатын жаюына тыйым салу үшін ұшуға тыйым салынған аймақтар белгіленді, бұл аймақтар MDL-ден шамалы қашықтықта орналасқан. Бұл жол Кореяның құрлық шекарасымен өтеді және Оңтүстік Кореядағы бөлігі мен Солтүстік Кореядағы бөлігінен тұрады.

Корей соғысы мен миналардың болуы

2018 жылдың 1 қазанында Солтүстік және Оңтүстік Кореяның әскери инженерлері DMZ-дің бірлескен қауіпсіздік аймағында орналастырылған миналар мен басқа да жарылғыш заттарды жоюдың жоспарланған 20 күндік процесін бастады. Бірлескен қауіпсіздік аймағынан миналарды жою жұмыстары 2018 жылдың 25 қазанында аяқталды. DMZ-дің Ароухед төбесінде миналарды жою жұмыстары басталды, нәтижесінде Корея соғысының қаңқа қалдықтары табылды. Екі Кореяның бірлескен күштерімен Ароухед төбесіндегі миналарды жою жұмыстары 2018 жылдың 30 қарашасында аяқталды.

Әскери шекарадан өту

2018 жылдың 12 желтоқсанында екі Кореяның әскерилері тарихта алғаш рет ДМЗ-ның демилитаризация зонасының шекара сызығын кесіп өтіп, қарсы жақ елдерге өтіп, «алдыңғы» қарулы посттарды жоюды тексеру және растау үшін барып келді.

Трамп, Ким және Мунның ДМЗ-да кездесуі

2019 жылдың 30 маусымында АҚШ президенті Дональд Трамп, өкіметтік өкіл ретінде Солтүстік Кореяға қадам басқан алғашқы АҚШ президенті болды, бұл оқиға DMZ сызығында болды. Солтүстік Кореяға өткеннен кейін Трамп пен Солтүстік Кореяның төрағасы Ким Чен Ын кездесіп қол алысты. DMZ-дің Оңтүстік Корея жағында Ким, Оңтүстік Корея президенті Мун Чжэ Ин және Трамп DMZ-дегі Кореяаралық Ерік-азаттық үйінде сағатқа жуық кездесу өткізуге дейін қысқаша әңгімелесті.

Қажылық сапарлары

Католик шіркеуі жыл сайын жастардың қажылығын ұйымдастырады, оның ішінде 6 күндік бейбітшілік жолымен демазондық аймаққа (DMZ) сапар бар. Алғашқы қажылық 2012 жылы өтті. 2019 жылғы қажылыққа 15 елден келген жастар қатысты. 2022 жылғы қажылыққа Ульлындо және Докдо аралдарына сапар кірді.