Кіріспе

Эмиль Альфонс Гриффит (3 ақпан 1938 - 23 шілде 2013) – АҚШ-тың Виргин аралдарынан шыққан кәсіби боксшы, үш салмақ дәрежесінде әлем чемпионы атанған. Ол жеңіл орта салмақ, абсолютті орта салмақ және орта салмақ бойынша әлем чемпиондық титулдарын ұстаған. Оның ең әйгілі жекпе-жегі 1962 жылы Бени Паретпен өткен титулдық кездесуі болды. Гриффит нокаутпен жеңіске жетті, ал Парет есін жойып, 10 күннен кейін ауруханада қайтыс болды. 1963 және 1964 жылдары "The Ring" журналы мен Америка бокс жазушылары қауымдастығы оны "Жылдың боксшысы" деп таныды. 2002 жылы "Ring Magazine" журналының соңғы 80 жылдағы ең ұлы 80 боксшысының тізімінде 33-ші орынға ие болды. Қазіргі уақытта Гриффит BoxRec рейтингіндегі барлық уақыттардағы ең жақсы боксшылар тізімінде 127-ші орында тұр. 1990 жылы ол Халықаралық бокс даңқы залына алғашқы қатарда енгізілді.

Әуесқой

Гриффит 1938 жылдың 3 ақпанында дүниеге келген. Ол жасөспірім кезінде ыстық күні шапан фабрикасында жұмыс істеп тұрғанда, фабрика иесі, оның бастығы, Гриффиттің көйлексіз жұмыс істеу тілегіне келісім берді. Иесі, бұрынғы әуесқой боксшы, оның дене бітімін байқап, Гриффитті жаттықтырушы Гил Клэнсидің залына апарды.

Кәсіби

Гриффит 1958 жылы кәсіпқой болып, Нью-Йорк қаласында жиі жұдырықтасты. Ол 1961 жылғы 1 сәуірде 13-ші раундта кубалық Бенни "The Kid" Паретті нокаутқа түсіріп, велтер салмағы бойынша титул жеңіп алды. Алты айдан кейін Гриффит Пареттен тартысты жеңіліспен титулын жоғалтты. Гриффит 1962 жылғы 24 наурызда Пареттен титулды қайтарып алды, бұл жекпе-жек Парет қайтыс болғаннан кейін өткен еді (төменде қараңыз). Гриффит Луис Родригеспен төрт жекпе-жек сериясында екінші жекпе-жегін ұтылып, қалған үшеуінде жеңіске жетті. Ол орта салмақтағы талапкер Холли Мимсті жеңіп алды, бірақ Рубин "Hurricane" Картер оны бір раундта нокаутқа жіберді. Үш жылдан кейін, 1966 жылғы 25 сәуірде ол орта салмақтағы чемпион Дик Тайгермен кездесіп, 15 раундтық бірауыздан шешіммен жеңіске жетіп, орта салмақтағы титулды иеленді. Ол Нино Бенвенутимен үш классикалық жекпе-жекте орта салмақтағы тәжді жоғалтып, қайта жеңіп алды. Бірақ көптеген бокс жанкүйерлері Гриффитті Пэретке шабуыл жасамас үшін тоқтатуға мәжбүр болды. Сол кездегі БАҚ бұл мәселені елемеді немесе "адамға қарсы" сияқты эвфемизмдерді қолданды. Гриффиттің сүйіктісі оқиға туралы сұрап: "Сенің осындай екеніңді білмедім", - деді. Алтыншы раундта Парет көптеген соққылармен Гриффитті нокаутқа жақындатты, бірақ қоңырау Гриффитті құтқарып қалды. Алтыншы раундтан кейін Гриффиттің жаттықтырушысы Гил Клэнси кейінірек оған: "Ішке кіргенде, Парет ұстағанға дейін немесе төреші бөлгенге дейін соққы беріп тұр! Бірақ ол солай істегенше соққы беріп тұр!" - деді.

Тренер

Гриффит басқа боксшыларды да жаттықтырды, оның ішінде Пуэрто-Рикодан Уилфред Бенитес және Хуан Лапортты. Екеуі де әлем чемпионаттарын жеңіп алды. Гриффит, Монзон, Бенвенути, Родригес, Тайгер, Наполес және Бенитес Халықаралық бокс даңқы залының мүшелері болып табылады. 1979–1980 жылдары ол Данияда болды және Дания Олимпиадалық бокс командасының бапкері қызметін атқарды.

Жеке өмір

1971 жылы, олар танысқаннан кейін екі ай өткен соң, Гриффит тағы бір Виргин аралдарының тумасы Мерседес "Сади" Донасторгқа үйленді, ол сол кезде "Принц Руперт және құл қыздары" би тобының мүшесі болған. Гриффит Донасторгтың қызын асырап алды, бірақ неке бірнеше ай ғана созылды. Гриффит екіұрыл болған. Sports Illustrated журналына берген сұхбатында ол: "Мен еркектерді де, әйелдерді де ұнатамын. Бірақ мен бұл сөздерді ұнатпаймын: гомосексуал, гей немесе педик. Мен өзімнің кім екенімді білмеймін. Мен еркектерді де, әйелдерді де бірдей жақсы көремін, бірақ егер маған қайсысы жақсырақ деп сұрасаңыз, маған әйелдер көбірек ұнайды", - деген. Гриффит 2013 жылдың 23 шілдесінде Нью-Йорктің Хемпстед қаласындағы күтім үйінде қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол боксшылар деменциясынан (pugilistica dementia) зардап шекті және оған толық күтім қажет болды. Оның асырап алған ұлы Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Сент-Майкл зиратында жерленді.

БАҚ өкілдіктері

2005 жылдың қаңтар айында режиссерлер Дэн Клорес пен Рон Бергер өздерінің "От шамы: Эмиль Гриффит тарихы" атты деректі фильмін Юта штатындағы Санденс кинофестивалінде көрсетті. Ол USA Network телеарнасында көрсетілді. Гриффиттің 1963 жылғы 20 желтоқсанда Рубин Картермен өткізген жекпе-жегі (Гриффит жеңіліске ұшырады) 1999 жылғы "Дауыл" фильмінің ашылу сахнасында бейнеленген. Гриффитті бұрынғы боксшы Терри Клейбон сомдады, ал актер Дензел Вашингтон Картер рөлінде ойнады. 2012 жылдың мамырында трубашы Теренс Бланшард пен драматург Майкл Кристофер Гриффиттің өміріне негізделген "Чемпион" операсы үстінде жұмыс істеп жатқаны хабарланды. Оның премьерасы 2013 жылдың 15 маусымында Сент-Луис опера театрында өтті. Ирландиялық режиссер Ленни Абрахамсон Гриффиттің Паретпен болған бәсекесіне арналған көркем фильмде жұмыс істеп жатыр, ол бастапқыда 2019 жылы шығуы жоспарланған, бірақ кейінге шегерілді. Гриффиттің тарихы бойынша қойылған сахналық пьеса, "Рингтегі қара қыз" деп аталады, 2016 жылдың 26 қыркүйегінде Чикагода дебют жасады. Ол Корт театрының тапсырысымен салынды. Гриффиттің оқиғасына негізделген тағы бір сахналық пьеса, "Рингтегі адам" деп аталады, 2018 жылдың 16 қарашасында Бостон қаласындағы Хантингтон театрында алғаш рет көрсетілді.

Құрметтер

1964 жылы "Жылдың үздік рингтегі шеберi" деп аталды. Гриффиттің құрметіне оның туған жері – АҚШ-тың Виргин аралдарында парк аталды.