Кіріспе
Альберт Хаанстра (; 31 мамыр 1916 - 23 қазан 1997) - голландиялық кино және деректі фильмдер режиссері. Оның "Гласс" (1958) деректі фильмі 1959 жылы "Қысқа метражды деректі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Оның "Фанфаре" (1958) көркем фильмі сол кездегі ең көп қаралған голландтық фильм болды, содан бері тек "Түрік ләззаты" (1973) ғана озып кетті.
Albert Haanstra (; 31 May 1916 – 23 October 1997) was a Dutch director of films and documentaries. His documentary Glass (1958) won the Academy Award for Documentary Short Subject in 1959. His feature film Fanfare (1958) was the most visited Dutch film at the time, and has since only been surpassed by Turkish Delight (1973).
Ерте өмір
Альберт Хаанстра 1916 жылы 31 мамырда Нидерландының Холтен қаласына жақын орналасқан шағын ауылда дүниеге келген. Оның әкесі Фолкерт Хаанстра, мектеп мұғалімі, ал анасы Яншэ Шуивелинг. Ханстра Гур ауылында өскен. 1920-ші жылдары кедейлікте өмір сүргендіктен, Хаанстра өмірден барынша игілік алу үшін, ол өмір сүру үшін көп жұмыс істеу керек және өз қаражатынан төмен өмір сүру керек деген оймен өсті. Ханстраның әкесі мектеп мұғалімі болып қызметінен ерте зейнеткерлікке шығып, суретші болу туралы өмір бойы арманын жүзеге асырды. Ханстраның өзі, оқытудың оған қызығушылығы жоқ екенін түсінгеннен кейін, суретші болды және фотосуретке тәжірибе жасай бастады. Оның қызығушылығы арқылы Хаанстра жергілікті кинотеатрдың иесімен дос болды, ол ақырында оған кинотеатрдан фильмдерді тегін көруге мүмкіндік берді, онда Хаанстраның киноға кіру құмарлығы артады. Ол лақтырылған жабдықтардың қалдықтарын жинап, үйде проектор жасап, ауылды айналып жүріп, ақша табу үшін кез-келген жерде жұмыс істегеннен кейін, жергілікті дәріханадан фильм сатып алып, проекторда көрсетті.
Мансап
1947 жылы Хаанстра голландиялық кәсіби деректі фильм түсіруші болды. Ол өзінің қысқаметражды "Шпигель ван Голландия" (Голландияның айнасы) деректі фильмімен халықаралық танымалдыққа ие болды, ол үшін 1951 жылы Канн кинофестивалінде Grand Prix du court métrage сыйлығын алды. Бесінші жылдары ол Shell компаниясына алты фильм түсірді, оның ішінде "Ривал әлем" (1955) - өлімге әкелетін аурулар тарататын жәндіктер мен оларға қарсы күресу туралы. 1958 жылы оның шыны фабрикасында жасалған импровизациялық фильм "Глас" деректі фильмі "Үздік қысқаметражды деректі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс оқиғаларынан кейін поэтикалық режимдегі деректі фильмдердің өсу үрдісіне байланысты, Хаанстраның көптеген фильмдерінде "фильмнің көңіл-күйі, тоны және әсері фактілік ақпараттың немесе риторикалық сендірудің әрекеттерінен гөрі көбірек" деп атап өткен "көргендерді тарихи әлемнің құпиясын, таңғажайыптығын немесе сұлулығын көруге шақыратын" поэтикалық элементтер бар. Бірнеше көркем фильм түсірді. Голландияның шағын ауылында түсірілген комедиялық "Фанфар" әлі күнге дейін Голландияның ең танымал екінші фильмі болып табылады (бокс-офисте өлшенді), тек Пауль Верховеннің "Түрік ләззаты" фильмінен кейін. Алайда шетелде "Фанфар" байқауға түспейді, бірақ ол 1959 жылғы Канн кинофестиваліне және 1-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне кірді. Фанфардан кейін ол өзінің өнерін "Зоо" атты тағы бір қысқа фильмге режиссерлікпен жалғастырды. 1962 жылы 14 желтоқсанда жарық көрді. Бұл фильм жануарлар мен адамдардың мінез-құлқын әрқашан бағалайтын әзіл-сықақ стилі арқылы салыстырған. Әдеттегідей, Хаанстра өзінің кинематографиялық техникасын тәжірибеден өткізуді жалғастырды. "Зоопарк" атты фильмде ол жасырын камерамен адам мен аңның нағыз табиғатын түсіруді тәжірибеге салды. 1963 жылы "Зоо" Голландиядағы BAFTA кино сыйлығына үздік қысқаметражды фильм номинациясына ұсынылды. Бірнеше қысқа және ұзақ деректі фильмдерде, мысалы, Alleman / The Human Dutch және Stem van het water / The Voice of the Water Хаанста Нидерланды мен оның тұрғындары туралы ойланды. Осы фильмдер оны голландиялық кино тарихындағы ең танымал режиссерлердің біріне айналдырды. "Альман" деректі фильмін Нидерланды халқының 20 пайызы көрді. Жетістіктер мен сексендік жылдары Ханстра жаңа тақырыпты қарастырды. Ол жануарлар туралы бірнеше фильм түсірді. Ол Франс де Ваал және Джейн Гудоллмен бірге түсірген "Апи және супер апи" (1973) атты ұзақметражды деректі фильмде жануарлар мен адамдардың мінез-құлқын салыстырды. Жалпы алғанда, Haanstra жүзге жуық марапаттарға ие болды. Ханстра Оранж Нассау орденінің офицері болды.
Өлім
Хаанстра 1997 жылы 23 қазанда Нидерландының Хилверсум қаласындағы қарттар үйінде 81 жасында қайтыс болды. Ол Альцгеймер ауруынан қайтыс болды.