Кіріспе
Ошкош штатының Бартола музыкалық аспаптар компаниясы (АҚШ) үнсіз фильмдер дәуірінде театрлардағы аспаптарды шығаратын.
The Bartola Musical Instrument Company of Oshkosh, Wisconsin, USA, was a producer of theater pipe organs during the age of silent movies.
Тарих
Компанияны 1918 жылы Висконсин штатының Амхерст қаласынан шыққан Дэн Бартон құрды. Театр аспаптарын құрастыруда елдің алтыншы ірі компаниясы Бартола тек қана Орта батыс нарығына ғана назар аударды. Бартон былай деп есіне алды: "Біз барлық қондырғыларды тез арада жөндеу үшін, шектеулі аумақты ғана жұмыс істеуге шешім қабылдадық. Бұл аумаққа Висконсин, Иллинойс, Мичиган, Айова, Индиана және Огайо штаттары кірді. Бұл қондырғылар Чикагодан бір түнге ұйқыға шыққаннан басқа ештеңе болмады". Осы себепті аспаптар салыстырмалы түрде кішкентай аймақтан тыс жерлерде кейінге дейін танымал болмады, көп жылдар өткеннен кейін, көптеген аспаптар бастапқы үйлерінен Америка Құрама Штаттарының әр жеріне көшірілді. Компания 1918 жылдан 1931 жылға дейін 250-ге жуық театр мүшелерін жасады. Бартонның үнсіз фильмдерге арналған аспаптарды жасаудағы алғашқы табысты эксперименті музыкалық шкаланы құрайтын электрлік қоңыраулар жиынтығы болды. Театрдың ішкі бөлмесіне орнатылған бұл құрылғыларды фолей және басқа да түрлі дыбыс эффекттерін орындаған домбырашы басқаратын. Бартон өзінің өнертабысын үлкен ықыласпен қабылдағанын көрген соң, қосымша соққы аспаптары мен орган құбырларын пайдалана отырып, күрделірек механизм жасау идеясымен ойнай бастады. 1918 жылы Висконсин штатының Ошкош қаласында Бартола музыкалық аспаптар компаниясы құрылды. Бартонға Бутч Литтлфилд пен Уолтер Голлник көмектесті және алғашқы күндері оны серіктесі В. Г. Макси қаржыландырды. Бартон назарын "Бартола" құрылғысын әзірлеуге және өндіруге аударды. Басқа фотоплеерлер сияқты Бартола да тік пианиноның айналасында жасалған, және бірнеше қатар орган құбырларынан және әр түрлі соққы аспаптарынан және дыбыс эффекттерінен тұратын, барлығы театрдың оркестр орнына орнатылған. Төрт модель болды. Үлкендері бірнеше корпусқа ие - біреуі орган түтіктерінің қатарлары, екіншісі перкуссиялар мен дыбыс эффекттері үшін. Тұзақтар мен басқа да соққылар басқа фотоойыншықтар сияқты пневматикалық емес, электрлік соленоидтармен тікелей қуатталған. Сондай-ақ, басқа фотоплеерлер механикалық түрде перфоратордан ойнауға арналған болса, Бартолада екіге бөлінген клавиатура бар, оны фортепианоның алдында және үстінде айнала алатын, бұл музыканттың тікелей орындауына мүмкіндік береді. Эффекттерді орындау үшін пианино педальдерінің айналасына қойылған тақта қолданылды. Музыка мен дыбыс эффекттерін экрандағы әрекетке бейімдеудің пайдасы айқын болды, ал Бартола бірден табысқа жетті. 1920-ші жылдардың басында үлкен және сәнді театрлар салынып, фотоплейер типті аспаптар үлкен үйлердің музыкалық сұраныстарына жауап беру үшін жеткілікті деп саналмаған. Жаңа орган түрі жасалып, фотоплейердің тұжырымдамасын кеңейтті. Бастапқыда Роберт Хоуп Джонс әзірлеген және Нью-Йорк штатының Солтүстік Тонавандадағы Рудольф Вурлитцер компаниясы "Вурлитцер Хоуп Джонс Оркестр" деп сатты. Ол әсіресе театрлардың ойын-сауық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін (ең бастысы - үнсіз фильмге сүйемелдеу). Бұл жаңа музыкалық эстетиканы АҚШ пен Ұлыбританияда жұмыс істейтін барлық орган өндірушілер қабылдады және оны нарыққа шығарды, нәтижесінде көп ұзамай жалпы театр органы ретінде белгілі болған аспап пайда болды. Бартон біртіндеп өзінің жұмысын Бартола жасаудан басқа өндірушілер сияқты үлкен театр құбырлы орган жасау мен орнатуға айналдырды. Құбырлар мен басқа да дыбыс шығаратын компоненттер ғимараттың биік жағындағы орган камераларына орнатылды, аудиторияға тікелей сөйлейді және оркестр орнында тек үлкен орган консолі ғана қалды. Бұл "Бартон орган" құрамының пайда болуымен қатар, көптеген бәсекелестерінің пайда болуымен қатар болды. Wurlitzer оның өнертапқышы болумен қатар, театр мүшелерінің ең ірі өндірушісі болды, сондықтан Бартонның өнімдері осы стандартпен салыстырылуы мүмкін. Бартонның орган құрылысы мен дыбыстық дизайны ерекше берік болды, сапалы материалдардан берік жасалды және ерекше жақсы жұмыс істеді. Олар құрылымы мен дыбысы жағынан Wurlitzer-дің әдеттегі мүшелеріне қарағанда "көк" деп сипатталды, бұл дәл сипаттама. Кейбіреулер типтік Бартон дыбысын типтік Вурлицер дыбысына қарағанда "жұпшақ" немесе "кем тазартылған" деп санайды, ал басқалары оның қатал тұжырымдауына қуанады. Дэн Бартон шоу-бизнестегі шоумендіктің маңыздылығын білетін көреген бизнесмен еді. Бартола театр мүшелерін басқа өндірушілерге қарағанда көбірек, құлақпен қатар көзге де ұнайтын аспаптарды жасады. �...