Кіріспе

Польшалық аргентиналық белсенді, саясаткер және экономикалық кеңесші Хосе Бер Гелбард (14 сәуір 1917 4 қазан 1977) поляк тілінде туған аргентиналық белсенді және саясаткер, Аргентина Коммунистік партиясының мүшесі болды. Сондай-ақ, ол шағын және орта бизнестен тұратын Confederación General Económica (CGE) ұйымын ұйымдастыруға көмектесті. 1954 жылдан бастап ол Хуан Перонның экономикалық кеңесшісі болып тағайындалды және бірнеше рет қайтадан 1976 жылғы наурыздағы әскери төңкеріске дейін бірінен соң бірі келген үкіметтерге қаржы министрі болып қызмет етуге шақырылды. Ол төңкерістен аз уақыт бұрын отбасымен бірге қашып кетіп, АҚШ-та саяси баспанаға ие болды және Вашингтонға қоныс аударды.

Ерте өмір және білім

1917 жылы Польшаның Радомско қаласында еврей отбасында дүниеге келген Джозеф Гелбардтың отбасы 1930 жылы Аргентинаға көшіп кеткен. Олар Буэнос-Айрестен солтүстікке қарай 1287 шақырым жердегі Тукуман қаласында қоныстанды. Басқа отбасылар, сондай-ақ Сефард және Еуропалық яһудилер, сондай-ақ Таяу Шығыстан келген арабтар (туркостар) болатын. Ұлы депрессия кезінде Гелбард ерлер галстуктары мен белбеулерін көшеде сатушы ретінде отбасын асырауға көмектесті.

Неке және отбасы

1938 жылы Гелбард ақша жинап, Дина Хаскелге үйленді. Олар Катамаркада қоныстанды, онда ол "Casa Nueva York" деп аталатын ерлер киім дүкенін ашты. Олардың балалары болды, оның ішінде ұлы Фернандо Гелбард. Фернандо джаз пианині мен флейташы, композитор және дискі шығарушы болды. 1974 жылы ол Буэнос-Айресте бес адамнан тұратын джаз тобымен Диди (аты әйеліне байланысты) жазды. Олардың музыкасы латын және афроамерикалық музыка, бибоп және босса-нованың үйлесімділігімен өз заманынан озып кеткен. Диск 2002 жылы қайта өңделіп, шығарылды.

Саяси мансап

Гелбард коммунистік белсенді болып, бірнеше істерге, соның ішінде Тукуманның еврей қауымын жергілікті нацистік топтардың қорқынышынан қорғайтын еврей қарулы топтарына қатысты. Ол 1945-1946 жылдардағы сайлау науқаны кезінде кандидат Хуан Перонға қарсы еркін одақ болған Демократиялық одаққа қосылды. Гелбард бизнес саясатына араласып, Катамаркадағы сауда палатасының жетекшісі болды. Ол шағын және орта бизнес секторларын, олардың көптеген иелері иммигранттар мен жаңа кәсіпкерлер болды. Ол миллиондаған шағын өнеркәсіп пен саудагерлердің Перонның еңбекшілерді қолдаған күштермен келіссөздер жүргізетін күш болу үшін бірігуі керек деп сенді. Ол "ұлттық буржуазияның" басты идеологы және "федералистік және ұлттық экономикалық бағдарламаның артында бизнес, мемлекет және еңбек арасындағы одақтың ең айқын қорғаушысы" болды. Осы кезеңде ол миллиондаған өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлердің одағы CGE (Confederación General Económica) ұйымдастырып, үкіметпен және кәсіподақтармен келіссөздер жүргізу үшін жеткілікті күш-қуатқа ие болды. 1953 жылы ол провинцияларды аралап, бизнесмендерді CGE аясында ұйымдастырды және оның бірінші президенті болып тағайындалды. Кампора сол жылдың соңында кетіп, Перон президент болып сайланды. Оның үшінші әйелі Изабел Перон оның вице-президенті болып сайланды. Кампораның басшылығымен Гелбард "Кеңесте CGE және CGT қол қойған" "Әлеуметтік келісімді" (El Pacto Social) жүзеге асырды, ол елдің экономикалық дамуы үшін бағалар мен жалақыны тоқтатуға және үш жылдық жоспар бойынша бизнес пен үкімет арасындағы ынтымақтастықты арттыруға шақырды. Перон үкіметі сондай-ақ банктік индустрияны мемлекет меншігіне алды. Гелбард Куба блокадасын біржақты алып тастап, Кубаға АҚШ маркалы, Аргентинада шығарылған автомобильдерді қоса алғанда, бір миллиард доллар көлемінде тауар сату арқылы экспортты арттырды. (АҚШ бұл әрекетті Гелбардтың елдегі барлық американдық автозауыттарды жабумен қорқытқаннан кейін қабылдауға мәжбүр болды.) Ол көптеген экономикалық тапсырмаларды жоспарлаған. Гелбард Аргентиналық бизнесмендер мен өнеркәсiпшiлердiң үлкен топтарын жетектеп Кубаға, Венесуэлаға, Чилиге, Кеңес Одағына, Польшаға, Венгрияға, Чехословакияға және басқа да елдерге сапар жасады. 1974 жылы 1 шілдеде Перон қайтыс болды, партияның бөлініп кетуіне себеп болды. Оның орнына президенттікке оның жесірі Изабел Перон келді. Еңбек одағының жалақы талаптарының өсуі мен 1973 жылғы мұнай шогының әсерінен әлеуметтік келісім бірте-бірте инфляцияны ұстай алмады, ал сыныптық ынтымақтастық төмендеді. 1974 жылдың қарашасында Гелбард елдегі экономикалық көрсеткіштердің төмендеуі жалғасып, оның "Нөлдік инфляция" жоспары сәтсіз аяқталып, отставкаға кетті. 1976 жылы наурыз айында әскерилер төңкеріс жасап, Изабел Перонның президентін құлатты. Кейіннен әскери қызметкерлерге пара беріп, елден кетуіне рұқсат бергені үшін айып тағылған Гелбард пен оның отбасы төңкерістен бұрын елден кетіп, АҚШ-та саяси баспана алды. Аргентинадағы барлық активтері мұздатылды. Билік басындағы әскери хунта Жозеф Гелбард пен оның ұлы Фернандоны қамауда жоқтай отырып өлім жазасына кесіп жіберді.

Өлім

1977 жылы 4 қазанда Гелбард 60 жасында Вашингтон қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды. Радикалдық үкімет кезінде оның ұлы Фернандо демократиялық жолмен сайланған үкімет оралғаннан кейін отбасымен бірге Аргентинаға оралды. 1989 жылы Францияда Аргентина елшісі болып тағайындалды. Ол Аргентина үкіметінен "әскерилер тәркілеген отбасылық активтерді пайдалана алмаған уақыт үшін" 20 000 000 АҚШ долларын талап етті. Оның бұл талапты орындағаны белгісіз.