Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Macintosh файлдық басқарушысы және GUI қабығы
Macintosh file manager and GUI shell
Finder – барлық Macintosh операциялық жүйелерінде пайдаланылатын әдепкі файлдық басқарушы және графикалық пайдаланушы интерфейсі қабығы. "Жайлы" терезесінде «Macintosh жұмыс үстелі тәжірибесі» деп сипатталған, ол басқа қолданбаларды іске қосуға, сондай-ақ файлдарды, дискілерді және желілік томдарды пайдаланушы басқаруға жауапты. Ол алғашқы Macintosh компьютерімен бірге енгізілді, сондай-ақ Apple IIGS-те GS/OS құрамында бар. 2001 жылы Mac OS X шыққанда ол толығымен қайта жазылды. 1980 және 1990 жылдардағы Classic Mac OS-тан бастау алған дәстүр бойынша Finder белгісі – компьютердің күлімдеген экраны, ол Happy Mac логотипі ретінде танымал.
The Finder is the default file manager and graphical user interface shell used on all Macintosh operating systems. Described in its "About" window as "The Macintosh Desktop Experience", it is responsible for the launching of other applications, and for the overall user management of files, disks, and network volumes. It was introduced with the first Macintosh computer, and also exists as part of GS/OS on the Apple IIGS. It was rewritten completely with the release of Mac OS X in 2001. In a tradition dating back to the Classic Mac OS of the 1980s and 1990s, the Finder icon is the smiling screen of a computer, known as the Happy Mac logo.
Ерекшеліктері
Finder файлдық жүйені жұмыс үстелі метафорасын қолдана отырып көрсетеді; яғни файлдар мен папкалар тиісті белгішелер түрінде бейнеленеді. Ол Apple-дің Safari шолғышына ұқсас интерфейсті пайдаланады, онда пайдаланушы папканы басып, оған өтіп, «артқа» және «алға» батырмаларын қолдана отырып, орналасулар арасында жылжи алады. Safari сияқты, Finder де бірнеше папканы қарауға мүмкіндік беретін қойындыларды қолданады; бұл қойындыларды терезенің сыртына шығарып, жеке терезелерге айналдыруға болады. Finder терезесінің сол жағында жиі қолданылатын және маңызды папкалардың «үйрекшелер» (favorites) тақтасы орналасқан. Классикалық Mac OS Finder қазіргі заманғы macOS Finder-дің шолғыш тәрізді әдісінен өте ерекше кеңістіктік метафораны қолданады. Классикалық Finder-де жаңа папканы ашу жаңа терезеде сол орналасуды ашады: Finder терезелері «құлыпталған», сондықтан олар тек бір папканың мазмұнын ғана көрсетеді. Ол сонымен қатар кеңейтілген параметрлеуге мүмкіндік береді, пайдаланушы папкаға оның мазмұнына сәйкес келетін жеке белгішелер бере алады. Бұл тәсіл операциялық жүйедегі файлдардың әртүрлі орналасуын баса көрсетеді, бірақ бірнеше басқа папкалардың ішінде орналасқан папкаға өту жұмыс үстелін пайдаланушы ашқысы келмейтін көптеген терезелермен толтырады. Қазіргі заманғы Finder файлдық жүйенің кейбір аспектілерін терезесінен тыс көрсетеді. Қосылған сыртқы томдар мен дискілік бейне файлдарын жұмыс үстелінде көрсетуге болады. macOS-та Dock-те қоқыс шелегі орналасқан, оған файлдарды жою үшін, ал дискілерді шығару үшін сүйреп тастауға болады. Том белгішесін сүйрегенде, Dock-тегі қоқыс шелегінің белгішесі осы мүмкіндікті көрсету үшін шығару белгішесіне ауысады. Finder файлдарды бүйірдегі оптикалық дискілерге жаза алады. Yosemite нұсқасынан бастап, Finder жаңартылған типографиясы және мөлдірлігі бар жаңа пайдаланушы интерфейсімен, сондай-ақ жаңа белгішемен жаңартылды. Функционалдық тұрғыдан алғанда, ол кеңейтімдерге ресми қолдауды қамтиды, бұл Dropbox сияқты синхрондау және бұлтты сақтау қосымшаларына Finder дисплейінде синхрондау күйінің белгілерін көрсетуге мүмкіндік береді. macOS Big Sur Finder-дің толық графикалық дизайнын, сондай-ақ пайдаланушы интерфейсінің қалған бөлігін ұсынады, металл интерфейс элементтерін алып тастау, толық биіктіктегі бүйірлік панель және жаңа белгішелер жиынтығын қамтиды. Big Sur сонымен қатар Finder белгішесін дөңгеленген бұрыштармен сәл өзгертеді.
The Finder uses a view of the file system that is rendered using a desktop metaphor; that is, the files and folders are represented as appropriate icons. It uses a similar interface to Apple's Safari browser, where the user can click on a folder to move to it and move between locations using "back" and "forward" arrow buttons. Like Safari, the Finder uses tabs to allow the user to view multiple folders; these tabs can be pulled off the window to make them separate windows. There is a "favorites" sidebar of commonly used and important folders on the left of the Finder window. The classic Mac OS Finder uses a spatial metaphor quite different from the more browser like approach of the modern macOS Finder. In the classic Finder, opening a new folder opens the location in a new window: Finder windows are 'locked' so that they would only ever display the contents of one folder. It also allows extensive customization, with the user being able to give folders custom icons matching their content. This approach emphasizes the different locations of files within the operating system, but navigating to a folder nested inside multiple other folders fills the desktop with a large number of windows that the user may not wish to have open. The modern Finder displays some aspects of the file system outside its windows. Mounted external volumes and disk image files can be displayed on the desktop. There is a trash can on the Dock in macOS, to which files can be dragged to mark them for deletion, and to which drives can be dragged for ejection. When a volume icon is being dragged, the Trash icon in the Dock changes to an eject icon in order to indicate this functionality. Finder can record files to optical media on the sidebar. From Yosemite onwards, the Finder is updated to include a refreshed user interface with updated typography and translucency, along with a new icon. Functionally, it also contains official support for extensions, allowing synchronization and cloud storage applications such as Dropbox to display sync status labels inside the Finder display. macOS Big Sur introduces a complete graphical redesign of the Finder, along with the rest of the user interface, sporting the removal of the brushed metal interface elements, a full height sidebar and all new iconography. Big Sur also slightly modifies the Finder icon with rounded corners.
Қабылдау
Стюарт Алсоп II 1988 жылы: «Бұл Finder-дің түпкілікті дизайнерлерінің сәттілігіне немесе көрегендігіне куәлік етеді», – деп айтты. Оның сөзінше, «интерфейс 1984 жылдан бері үлкен өзгерістерге ұшырағанына қарамастан, аса маңызды зақымдарсыз сақталды». Ол оның кеңістіктік файл-менеджерін «көптеген бәсекелестерге қарағанда ПК-ға негізделген әлемнің толыққанды анықтамасы» деп бағалады, соның арқасында пайдаланушылар дискеттерді, жергілікті және қашықтағы қатты дискілерді, сондай-ақ үлкен және кішкентай файл-серверлерді үздіріссіз пайдалана алады. Алсоп Apple компаниясы Xerox-тың Finder үшін технологиясын ұрласа да, қазір бұл екеуі мүлдем басқаша екенін айтты. Тышқанның оң жақ батырмасының болмауы мен MultiFinder-дің қиындығын сынға алған ол, «Apple пайдаланушы интерфейстерінің патшасы болып қала береді. Finder – күн сайын 1,5 миллион адам қолданатын жалғыз интерфейс. Apple көшбасшылығын сақтап қалу үшін дамыту мен негізгі зерттеулерге үлкен қаржы жұмсауда» деген қорытынды жасады. 2000 жылы Mac OS X-ті таныстырған Стив Джобс бастапқы Finder-ді сынға алып, «ол көптеген терезелерді жасайды, ал сіз оларды тазалаушыға айналасыз» деді. Ars Technica жазбагері Джон Сиракуза Mac OS Finder классикалық интерфейсінің тұрақты жақтаушысы және жаңа дизайнның сыншысы болды. Daring Fireball блогының авторы Джон Грубер де осыған ұқсас пікір білдірді. 2005 жылғы сұхбатында ол Mac OS X 10.3 нұсқасындағы Finder «10.0 нұсқасына қарағанда нашар» болғанын және «OS X Finder-дің негізгі мәселесі – ол бір уақытта екі қарама-қарсы парадигманы қолдауға тырысуы: браузер метафорасы және бастапқы Mac Finder-ден кеңістіктік метафора. Нәтижесінде екеуінің де тиімділігі төмен» деді. Mac OS X-тің сол нұсқасын қарап, Сиракуза Finder «Mac OS X-тің барлық алдыңғы нұсқалары сияқты кеңістіктік және браузерлік стильдегі өзін-өзі жоятын мүмкіндіктерді ұсынады» деп түсіндірді.
Stewart Alsop II in 1988 said "It is testimony to either the luck or vision of the original designers" of Finder that "the interface has been able to survive tremendous evolution without much essential damage" from 1984. He praised its spatial file manager as "probably a more complete definition of a PC based universe than any" competitor, with users able to seamlessly use floppies, local and remote hard disks, and large and small file servers. Alsop said that even if Apple had stolen Xerox's technology for Finder, it was now very different. While criticizing the lack of a right mouse button and MultiFinder's clumsiness, he concluded that "Apple remains the king of user interfaces. Finder is the only interface with 1.5 million people sitting in front of it daily. Apple is spending tremendous amounts of money on both development and basic research to remain the leader". Introducing Mac OS X in 2000, Steve Jobs criticized the original Finder, saying that it "generates a ton of windows, and you get to be the janitor." Ars Technica columnist John Siracusa has been a long standing defender of the spatial interface of the classic Mac OS Finder and a critic of the new design. Daring Fireball blog author John Gruber has voiced similar criticisms. In a 2005 interview he said that the Finder in version 10.3 of Mac OS X had become "worse than in 10.0" and that "the fundamental problem with the OS X Finder is that it's trying to support two opposing paradigms at once – the browser metaphor and the spatial metaphor from the original Mac Finder and it ends up doing neither one very well." Reviewing the same version of Mac OS X, Siracusa comments that the Finder "provides exactly the same self destructive combination of spatial and browser style features as all of its Mac OS X predecessors".
Табылғыштарды ауыстыру
MacOS үшін үшінші тарап бағдарламалық жасақтама әзірлеушілері ForkLift, Path Finder, Xfile және XtraFinder сияқты дербес қолданбалар ретінде жұмыс істейтін Finder-ді алмастырушы бағдарламаларды ұсынады. Бұл алмастырушылар үлестірілетін немесе тегін бағдарламалар болып табылады және Finder-дің мүмкіндіктерін кеңейтуге және оны толықтай алмастыруға бағытталған. Mac OS X 10.4 Tiger нұсқасынан бастап UNIX командалық жолындағы файлдарды басқару құралдары ресурстық тармақтарды түсінеді және Mac файлдарын басқару үшін қолданылуы мүмкін.
Third party macOS software developers offer Finder replacements that run as stand alone applications, such as ForkLift, Path Finder, Xfile, and XtraFinder. These replacements are shareware or freeware and aim to include and supersede the functionality of the Finder. After Mac OS X 10.4 Tiger the UNIX command line file management tools understand resource forks and can be used for management of Mac files.
Уақыт шкаласы
Finder нұсқалары мен Classic OS-ден System 7-ге дейінгі аралықта шағын айырмашылықтар бар. System 6 нұсқасынан бастап нөмірлеу біртіндеп біріктірілді. Mac OS X пайдалануға енгізілгеннен бері, Finder-дің ең ірі жаңартылуы 2009 жылы шыққан Mac OS X 10.6 нұсқасында Cocoa API-ге көшірілді, бірақ бұл өзгеріс пайдаланушыға көрінбеді.
There are minor differences between Finder versions and Classic OS to System 7. From System 6 onward, the version numbers are unified. Since the introduction of Mac OS X, the largest rewrite of the Finder was with the 2009 release of Mac OS X 10.6, into the Cocoa API, though little change was visible to the user.