Кіріспе

Халықаралық қауіпсіздік саясаты бойынша конференция IISS Азия қауіпсіздік саммиті: Шангри-Ла диалогы (SLD) - тәуелсіз ой-саналар ұйымы - Халықаралық стратегиялық зерттеулер институты (IISS) Сингапурда жыл сайын өткізетін "Бірінші жол" үкіметаралық қауіпсіздік конференциясы. Диалогқа көбінесе Азия-Тынық мұхит аймағы мемлекеттерінің қорғаныс министрлері, тұрақты министрлік басшылары және әскери басшылары қатысады. Форумның атауы Сингапурдағы Шангри-Ла қонақ үйінен алынған, ол 2002 жылдан бері өткізіліп келеді. Саммит аймақтағы қорғаныс және қауіпсіздік саласының маңызды саясаткерлерінің арасында ортақ сезімді қалыптастыруға қызмет етеді. Үкімет делегациялары кездесудің тиімділігін арттыру үшін конференция аясында басқа делегациялармен екіжақты кездесулер өткізді. Бастысы үкіметаралық кездесу болғанымен, саммитке заң шығарушылар, академиялық сарапшылар, танымал журналистер мен бизнес делегаттары да қатысады. Жылдар өте келе Шангри-Ла диалогы халықаралық қауіпсіздік саясатын қабылдауға жауапты тұлғалардың пікір алмасуы үшін ең маңызды тәуелсіз форумдардың біріне айналды. Әңгімелесуге қатысушы елдерге қонақ елден басқа, Австралия, Бруней, Камбоджа, Канада, Чили, Қытай, Франция, Германия, Үндістан, Индонезия, Жапония, Оңтүстік Корея, Лаос, Малайзия, Моңғолия, Мьянма, Жаңа Зеландия, Пәкістан, Филиппин, Ресей, Шри-Ланка, Швеция, Таиланд, Шығыс Тимор, Украина, Ұлыбритания, АҚШ және Вьетнам кіреді.

Өмірбаян

Бірінші саммитке дейін Азияда Еуропа сияқты өңірлік қауіпсіздік жүйесі болмаған. 1996 жылы АҚШ қорғаныс министрі Уильям Перри мен Тайланд қорғаныс министрі Чавалит Йонгчайуд Азиядағы әріптестерін жинауға арналған жеке бастамаларды ұсынды, бірақ ештеңе болмады. Бұдан басқа, ARF сыртқы істер министрлері басқарады, бұл қорғаныс дипломатиясы мен аймақтағы қауіпсіздік ынтымақтастығын қорғаныс министрлерінің өзара іс-қимылы үшін тетікті қажет етеді. SLD 2001 жылы қазіргі IISS бас директоры және бас атқарушы сэр Джон Чипман Азия-Тынық мұхиты елдерінің қорғаныс министрлері өзара сенім орнату және қауіпсіздік саласындағы практикалық ынтымақтастықты дамытуға бағытталған диалогқа қатыса алатын форумның қажеттілігіне жауап ретінде құрылды. Мюнхендегі қауіпсіздік саясаты жөніндегі 36-конференцияда Чипман "Азияның ресми адамдарының көңіл бөлінбей жатқанын байқады" және "Азияның қорғаныс министрлері кездесіп, сөйлесетін қорғаныс институты қажет екенін" түсінді. Бастапқыда SLD Мюнхендегі қауіпсіздік саясаты жөніндегі конференцияға негізделген, бірақ "қорғаныс министрлері трансөңірлік форматта көпжақты кездесуге мүмкіндік алғылары келсе, қажет болатын" Track One ұйымын құруға үлкен ынтамен. 2004 жылы IISS Азия кеңсесі ашылып, IISS саммитті дербес ұйымдастыра алды.

2000 жылдар

2002 жылы басталған бұл "ресми емес қорғаныс саммиті" болды, ол қорғаныс қызметкерлеріне "ресми мәлімдеме немесе коммюнике шығару міндетісіз жеке және құпия түрде, екіжақты және көпжақты кездесуге мүмкіндік берді". Азия қауіпсіздік конференциясы деп аталатын алғашқы саммитке АҚШ-тың қорғаныс министрі Пол Вольфовиц бастаған делегациясын қоса алғанда, онға жуық министрдің орынбасары мен министрлік өкілдері қатысты. Бірінші саммит бір жарым күн бойы алты пленарлық отырыста ұйымдастырылды. 2003 жылы екінші саммитте шақыру тізіміне қорғаныс штабының басшылары мен қорғаныс министрліктерінің тұрақты немесе орынбасары кірді. Биылғы күн тәртібі бес пленарлық отырыс аясында ұйымдастырылды, оларды екі бір мезгілдегі "жарылыс тобы" толықтырды. 2004 жылы шақыру тізімі қатысушы елдердің жоғары тұрған барлау қызметі, сондай-ақ кейбір елдердің полиция және ұлттық қауіпсіздік қызметкерлерін қамтуға мүмкіндік берді. Ұстаздар тобының саны үшке дейін артты. 2005 жылы Пакистан алғаш рет қатысқан. 2006 жылы делегациялардың саны 23 елге дейін өсті, олардың 17-ін тиісті қорғаныс министрлері, ал тағы 3-ін қорғаныс министрлерінің орынбасарлары немесе оларға теңестірілгендер басқарды. 2007 жылғы СДК-ның қайталануы маңызды кездесу болды, өйткені ол Қытайдан жоғары деңгейдегі қатысуды тартты. Халықтық азаттық армиясының Бас штабының орынбасары (министрдің орынбасары мәртебесімен) генерал-лейтенант Чжан Циньшен сол жылы Пекин делегациясын басқарды. Кейін 2008 жылы Вьетнам мен Мьянма өз өкілдіктерін министрлердің орынбасары деңгейіне көтерді. 2009 жылы Вьетнам толық министрлік мәртебеде болды, оның делегациясын генерал Пхунг Куан Тан басқарды. 2008 жылы Лаос алғаш рет қатысқан. Өз елдері табиғи апаттарға ұшырағанмен, Мьянма мен Қытайды жоғары деңгейдегі офицерлер, Мьянманың қорғаныс вице-министрі генерал-майор Ай Мьинт және Қытайдың бас штабының бас қолбасшысының орынбасары генерал-лейтенант Ма Сяотиан басқарды. Пленарлық отырыстардың саны бестен алтыға дейін, ал топтардың саны үштен алтыға дейін өсті. 2009 жылы Австралияның премьер-министрі Кевин Радд Сингапурдан басқа елдердің үкімет басшыларының бірі ретінде саммиттің ашылу кешкі асында сөз сөйледі. Сондай-ақ, Сингапур мен Австралия 2009 жылғы саммит аясында Сингапурдың қарулы күштеріне тағы бір он жыл бойы Австралияның оқу орындарына кіруге рұқсат беретін келісім-шартқа қол қойғандығы белгілі.

2010 жылдар

2010 жылғы саммитте Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак саммитте басты сөз сөйлеген алғашқы мемлекет басшысы болды. Басқа да маңызды делегациялар - Ресей делегациясы, оның басшылығымен вице-премьер (және бұрынғы қорғаныс министрі) Сергей Иванов және Чили делегациясы, қорғаныс министрі Жайм Равинет де ла Фуэнте. Жапонияның премьер-министрі Юкио Хатояма SLD-дан бір күн бұрын отставкаға кеткеніне қарамастан, оның орнын алмастырған премьер-министр Наото Кан Қорғаныс министрі Тошими Китазаваның SLD-де өткен пленарлық отырысқа қатысуына және сөйлеуіне мүмкіндік берді. АҚШ қорғаныс министрі Роберт Гейтс төртінші рет SLD-ге қатысты, ал Қытайдың Бас штабының бас қолбасшысының орынбасары генерал-лейтенант Ма Сяоцян Қытай Халық азаттық армиясының күшті делегациясын басқарды. 2011 жылдың маусым айында талқылауда дәстүрлі емес қауіпсіздік мәселелеріне, сондай-ақ Оңтүстік Қытай теңізіне айтарлықтай ауысу болды. Малайзия Премьер-Министрі Нажиб өзінің негізгі сөзінде аймақтағы қауіпсіздік мәселелерін шешу үшін жаңа көпжақтылық туралы айтты. АҚШ Азия-Тынық мұхит аймағына деген өзінің берік ұстанымын, бюджет шектеулері, соғыстар мен ішкі экономиканың құлдырауына қарамастан, қайталады. АҚШ-тың қорғаныс министрі Роберт Гейтс алдағы бес жылда АҚШ-тың ықпалы бүгінгіден күшті болатынына 100 доллармен кепілдік беремін деді. Құрама Штаттар Тынық мұхит аймағындағы ең ірі держава ретінде қарастырылып келеді, ал енді аймақтағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтауға көмектесу үшін Қытайдың дамуына жағдай жасау керек. 2017 жылы 16-шы СДК 2017 жылдың 2-4 маусымында өтті. 2018 жылы 17-ші СДК 2018 жылдың 1-3 маусымында өтті. 18-ші СДК 2018 жылдың маусым айында өткізілді және оған 50-ге жуық ел мен аумақтан ең көп қатысушы қатысты. Диалогты Сингапур Премьер-Министрі Ли Сянь Лунг ашты. Алты пленарлық отырыс және теңіз қауіпсіздігі, қорғаныс, өнеркәсіптік даму және қорғаныс саласындағы ынтымақтастық мәселелері бойынша арнайы отырыстар өткізілді. Жапонияның премьер-министрі Фумио Кишида басты баяндамашы болды, ал Қытайдың ұлттық қорғаныс министрі генерал Вэй Фэнхэ баяндама жасады және аудитория Қытайдың өңірлік тәртіпке қатысты көзқарасы туралы сұрақтар қойды. Саммитке 42 елдің өкілдері қатысты, олардың ішінде 37 министрлік деңгейдегі делегаттар және 30-дан астам жоғары лауазымды қорғаныс қызметкерлері болды.

Пленарлық отырыстар

Әр саммит әдетте Сингапурдың белгілі тұлғасы айтқан негізгі баяндамамен ашылады. 2009 жылдан бастап мемлекет немесе үкімет басшысы негізгі баяндама жасады. 2009 жылы Австралия Премьер-Министрі Кевин Рудд, 2010 жылы Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак және 2011 жылы Малайзия Премьер-Министрі Дато Шри Наджиб Тун Разак ашылу сөзін сөйледі. Саммиттің қалған екі күнінде барлық қатысушылардың қатысуы күтілетін бес пленарлық отырыс өткізіледі. Бұл жазба отырыстарды әдетте министр ғана жүргізеді және олар туралы баспасөзге хабарлауға шақырылады. 2006 жылдан бастап пленарлық отырыста сөйлеуге арналған орын тек делегациялардың министрлеріне ғана беріледі.

Брейк-аут топтары

2003 жылы өткен екінші саммитте енгізілген "Бейртелу топтары" бір-бірімен қатар өткізіледі және қатысушылар арасында нақты мәселелер бойынша ашық талқылауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл кездесулер министрлердің екіжақты кездесулер өткізуіне жеткілікті уақыт беретін болады. Бұл топтар ресми емес, сондықтан билік өкілдері өздерінің мақсаттарын еркін жүзеге асыра алады. Брек-аут топтарына, әдетте, IISS қызметкерлерінің жоғары лауазымды қызметкері төрағалық етеді. 2006 жылға қарай топтық сөйлеуге арналған бос орындар тек министрлерге немесе делегациялардың жоғары лауазымды адамдарына беріледі. IISS-тің пікірінше, Қытайдан өкілдіктің артуы көпжақты деңгейдегі қатысу деңгейінің артуын көрсетеді және ҚХА жақында қабылданған, тым агрессивті болып саналатын, зардап шеккен елдермен қарым-қатынасқа әсер еткен шаралардан кейін өзінің имиджін жақсартуды қалайды.