Кіріспе
Адамда кездесетін UDP глюкуронозилтрансфераза 1 1 деп те аталатын UGT 1A ферменті - адамда UGT1A1 генінің кодымен кодталатын фермент. UGT 1A - бұл уридин дифосфат глюкуронозилтрансфераза (UDP глюкуронозилтрансфераза, UDPGT), глюкуронидтеу жолының ферменті, ол стероидтар, билирубин, гормондар және дәрілер сияқты майда липофилді (майда еритін) молекулаларды суда еритін, шығарылатын метаболиттерге айналдырады.
UDP glucuronosyltransferase 1 1 also known as UGT 1A is an enzyme that in humans is encoded by the UGT1A1 gene. UGT 1A is a uridine diphosphate glucuronosyltransferase (UDP glucuronosyltransferase, UDPGT), an enzyme of the glucuronidation pathway that transforms small lipophilic (fat soluble) molecules, such as steroids, bilirubin, hormones, and drugs, into water soluble, excretable metabolites.
Ген
UGT1A1 генінің UDP глюкуронозилтрансферазалардың бірнешеін кодтайтын күрделі локустың бөлігі болып табылады. Локус он үш бірегей баламалы бірінші экзондарды, содан кейін төрт ортақ экзондарды қамтиды. Алғашқы экзондардың төртеуі псевдогендер деп саналады. Қалған тоғыз 5'-экзонның әрқайсысы төрт ортақ экзонға қосылуы мүмкін, нәтижесінде тоғыз ақуызда әртүрлі N-терминалдар мен бірдей C-терминалдар болады. Әрбір бірінші экзон субстратты байлау орнын кодтайды және оны өзінің промоторы реттейді. Гилберт синдромы (ГС) әр түрлі генетикалық өзгерістерден туындауы мүмкін, бірақ еуропалық және африкалық ұрпақтарда ол көбінесе UGT1A1*28 аллелімен (rs8175347) байланысты, UGT1A1 генінің TATA қорап промотор аймағының гомозиготты 2 bp кіріктіру (T A) мутациясы. Бұл полиморфизм UGT1A1 генінің дұрыс транскрипциясын бұзады, нәтижесінде UGT1A1 транскрипциялық белсенділігі шамамен 70% - ға төмендейді; нәтижесінде фермент белсенділігінің төмендеуі GS- ге тән гипербилирубинемияға әкеледі. *28 полиморфизм 26 жиілігімен кездеседі. 31% ақ түстілер мен 42 56% афроамерикандықтар. Бұл популяциялардың шамамен 10-15% *28 аллелі үшін гомозиготты, бірақ тек 5% -ында UGT1A1 байланысты гипербилирубинемия пайда болады, сондықтан бұл мутация GS- нің қажетті, бірақ жеткілікті емес факторы болуы мүмкін, мүмкін басқа UGT1A1 мутацияларымен бірге GS даму ықтималдығын арттыру үшін әрекет етеді. Бұл популяцияларда Гилберт синдромы көбінесе UGT1A1*6 (глицинді аргининге ауыстыру 71-ші позицияда (G71R); rs4148323) сияқты геннің кодтауыш аймағындағы қате мутацияларға байланысты болады. II типті Криглер- Наджар синдромы басқа мутациялармен байланысты) бұл мутацияланған UGT1A1 ферментінің белсенділігінің төмендеуіне әкеледі, бұл жалпы сарысудағы билирубин деңгейінің 6 - 20 мг / дл деңгейіне дейін гипербилирубинемияға әкеледі. Бұл жағдайда фенобарбиталмен емдеу билирубинді 30 пайыздан астам төмендетеді. Гипербилирубинемия, туыстық өтпелі жаңа туған нәрестелер (оларды емшек сүтімен емізу сары ауруы деп те атайды) әйелдердегі билирубин деңгейінің көтерілуіне әкелмейтін мутациялармен байланысты, бірақ олардың балалары емшек сүтімен емізілген кезде (сүтпен) стероидтік заттар қабылдап, қабыспалы емес билирубиннің глюкуронидациясын тежейтін, сары ауруға және тіпті керниктеруске әкелуі мүмкін гипербилирубинемияның ауыр түріне дейін дамыйды.
Crigler–Najjar syndrome, type II is associated with other mutation(s) that lead to a reduced activity of the mutated UGT1A1 enzyme, which causes a hyperbilirubinemia with levels of total serum bilirubin from 6 to 20 mg/dL. In this case phenobarbital treatment helps to lower bilirubin lever by more than 30%. Hyperbilirubinemia, familial transient neonatal (also called breastfeeding jaundice) is associated with mutation(s) that alone do not lead to bilirubin level increase in female patients, but their children when breastfed develop from mild to severe hyperbilirubinemia by receiving steroidal substances (with milk) inhibiting glucuronidation of unconjugated bilirubin that may lead to jaundice and even kernicterus.
Фармакогенетика
UGT1A1 геніндегі генетикалық өзгерістер белгілі бір дәрілік заттардың уыттылығымен байланысты. UGT1A1*28 варианты, Гилберт синдромының көптеген жағдайларының артында тұрған бір аллель. UGT1A1* 28 гемотерапиялық препарат иринотеканды қабылдап жатқан пациенттерде нейтропения мен диареяның жоғарылау қаупімен байланысты, себебі белсенді метаболит SN- 38 гемотерапиялық препараттың жеткіліксіз бөлінуі, негізінен, бауырда глюкуронидтануға ұшырайды. АҚШ- тың тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы иринотеканның дәрілік зат этикеткасында *28/ *28 генотипі бар науқастарға препараттың бастапқы дозасын төмендетуді ұсынады. * 28 аллелі иринотеканды қабылдаған пациенттерде диареяның пайда болу қаупі жоғарылаумен байланысты екені анықталды. * 28 түрінен гөрі Азия халқында жиі кездесетін UGT1A1* 6 түрінің иринотеканның уытты әсерімен байланысы бар екені анықталды. * 6 аллелі бойынша гетерозиготалық немесе гомозиготалық * UGT1A1* 1/ * 1 генотипімен салыстырғанда пациенттерде нейтропения мен диареяның даму қаупі жоғары болуы мүмкін.