Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альфа-фетопротеин (AFP, α-фетопротеин; кейде альфа-1 фетопротеин, альфа-фетоглобулин немесе альфа-фетальді ақуыз деп те аталады) – адамда AFP генімен кодталатын ақуыз. AFP гені 4-ші хромосоманың q-қаруында (4q13.3) орналасқан. Аналық AFP қан сарысуының деңгейі Даун синдромы, нейрон түтік дефектілері және басқа хромосомалық аномалияларды анықтау үшін қолданылады. AFP – ұрықтың сары қабығы мен бауыры ұрық даму кезеңінде шығаратын маңызды плазма ақуызы. Ол сарысу альбуминінің ұрықтық аналогы деп есептеледі. AFP мыс, никель, май қышқылдары, билирубин және көмірсутек тобымен байланысады.
Fetal analogue of serum albumin
Alpha fetoprotein (AFP, α fetoprotein; also sometimes called alpha 1 fetoprotein, alpha fetoglobulin, or alpha fetal protein) is a protein that in humans is encoded by the AFP gene. The AFP gene is located on the q arm of chromosome 4 (4q13.3). Maternal AFP serum level is used to screen for Down syndrome, neural tube defects, and other chromosomal abnormalities. AFP is a major plasma protein produced by the yolk sac and the fetal liver during fetal development. It is thought to be the fetal analog of serum albumin. AFP binds to copper, nickel, fatty acids and bilirubin and a carbohydrate moiety.
Функция
Ересектердегі АФҚ-ның функциясы белгісіз. АФҚ – адам ұрығында табылған плазмадағы ең көп кездесетін ақуыз. Ұрықта АФҚ-ны бауыр және сары қапшық екеуі де өндіреді. Ол май қышқылдары сияқты заттарды жасушаларға тасымалдайтын (альбуминге ұқсас) тасымалдаушы ақуыз ретінде жұмыс істейді деп саналады. Ана плазмасындағы деңгейі бірінші триместрдің соңына қарай ең жоғары шарына жетеді, содан кейін жүктілік кезеңінде төмендеуге бастайды, ал туғаннан кейін тез төмендейді. Жаңа туған нәрестеде ересектерге тән қалыпты деңгейге 8-12 айға дейін жетеді. Адамдардағы функциясы белгісіз болғанымен, кеміргіштерде ол эстрадиолмен байланысып, бұл гормонның плацента арқылы ұрыққа өтуіне кедергі жасайды. Оның басты функциясы – әйел ұрықтарының еркектеуін болдырмау. Адам АФҚ эстрогенмен байланыспайтындықтан, оның адамдардағы функциясы нақты емес. Кеміргіштердің АФҚ жүйесіне эстрогеннің үлкен дозаларын енгізу арқылы әсер етуге болады, бұл АФҚ жүйесін жеңіп, ұрықты еркекке айналдырады. Эстрогендердің еркектеу әсері интуицияға қарсы көрінуі мүмкін, себебі эстрогендер жасөспірім шақта әйелдердің екіншілік жыныс белгілерінің дұрыс дамуы үшін өте маңызды. Дегенмен, бұл жағдай жүктілік кезеңінде емес. Фенотиптік еркек дамуы үшін ұрықтан шығатын гонадальды гормондар, мысалы тестостерон және антимюллер гормоны қажет. Бұл гормондар болмаса, ұрық тіпті генетикалық XY болса да, фенотиптік әйелге айналады. Көптеген тіндерде ароматазаның тестостеронды эстрадиолға түрлендіруі сол тінді еркектеу үшін маңызды қадам болуы мүмкін. Мидың еркектеуі тестостеронның ароматаза арқылы эстрадиолға айналуымен, сондай-ақ мида эстрогендердің де ново синтезімен жүзеге асады деп есептеледі. Осылайша, АФҚ ұрықты аналық эстрадиолдан қорғай алады, әйтпесе ол ұрықтың еркектеуіне себеп болар еді, бірақ оның нақты рөлі әлі де даулы.
The function of AFP in adult humans is unknown. AFP is the most abundant plasma protein found in the human fetus. In the fetus, AFP is produced by both the liver and the yolk sac. It is believed to function as a carrier protein (similar to albumin) that transports materials such as fatty acids to cells. Maternal plasma levels peak near the end of the first trimester, and begin decreasing prenatally at that time, then decrease rapidly after birth. Normal adult levels in the newborn are usually reached by the age of 8 to 12 months. While the function in humans is unknown, in rodents it binds estradiol to prevent the transport of this hormone across the placenta to the fetus. The main function of this is to prevent the virilization of female fetuses. As human AFP does not bind estrogen, its function in humans is less clear. The rodent AFP system can be overridden with massive injections of estrogen, which overwhelm the AFP system and will masculinize the fetus. The masculinizing effect of estrogens may seem counter intuitive since estrogens are critical for the proper development of female secondary characteristics during puberty. However, this is not the case prenatally. Gonadal hormones from the testes, such as testosterone and anti Müllerian hormone, are required to cause development of a phenotypic male. Without these hormones, the fetus will develop into a phenotypic female even if genetically XY. The conversion of testosterone into estradiol by aromatase in many tissues may be an important step in masculinization of that tissue. Masculinization of the brain is thought to occur both by conversion of testosterone into estradiol by aromatase, but also by de novo synthesis of estrogens within the brain. Thus, AFP may protect the fetus from maternal estradiol that would otherwise have a masculinizing effect on the fetus, but its exact role is still controversial.
Аналық
Жүкті әйелдерде ұрықтың АФП деңгейін жүкті әйелдің зәрінен бақылауға болады. АФП ананың сарысуынан бүйректері арқылы жылдам шығарылатындықтан, ана зәріндегі АФП ұрықтың сарысу деңгейімен байланысты, бірақ ана зәріндегі деңгей ұрықтың сарысу деңгейінен әлдеқайда төмен болады. АФП деңгейі шамамен 32-ші аптаға дейін көтеріледі. Аналық сарысудағы альфа-фетопротеин (АФФП) скринингі жүктіліктің 16-18 апталарында жүргізіледі. Егер АФФП деңгейі аномалияны көрсетсе, науқасқа амниоцентез жасау ұсынылуы мүмкін.
In pregnant women, fetal AFP levels can be monitored in the urine of the pregnant woman. Since AFP is quickly cleared from the mother's serum via her kidneys, maternal urine AFP correlates with fetal serum levels, although the maternal urine level is much lower than the fetal serum level. AFP levels rise until about week 32. Maternal serum alpha fetoprotein (MSAFP) screening is performed at 16 to 18 weeks of gestation. If MSAFP levels indicate an anomaly, amniocentesis may be offered to the patient.
Сәбилер
Ересектер мен балалардағы АФП қалыпты деңгейі 50-ден, 10-нан немесе 5 нг/мл-ден төмен деп әртүрлі баяндалады. Туған кездегі қалыпты нәрестелерде АФП деңгейі осы қалыпты деңгейден төрт немесе одан да көп есе жоғары болады, ал өмірдің бірінші жылында қалыпты деңгейге дейін төмендейді. Осы кезеңде АФП деңгейінің қалыпты диапазоны шамамен екі есеге өзгереді. Бұл АФП ісік маркерлік сынақтарды талдау үшін маңызды, мысалы, емнен кейін қатерлі ісіктен аман қалғандарды ерте бақылау кезінде, онда АФП деңгейінің төмендеу жылдамдығы диагностикалық мәнге ие.
The normal range of AFP for adults and children is variously reported as under 50, under 10, or under 5 ng/mL. At birth, normal infants have AFP levels four or more orders of magnitude above this normal range, that decreases to a normal range over the first year of life. During this time, the normal range of AFP levels spans approximately two orders of magnitude. This is important for analysis of a series of AFP tumor marker tests, e. g. in the context of post treatment early surveillance of cancer survivors, where the rate of decrease of AFP has diagnostic value.