Кіріспе
NZ сәулетшісі Роберт Артур Лоусон (1833 жылы 1 қаңтар - 1902 жылы 3 желтоқсан) - Жаңа Зеландияның 19 ғасырдағы ең танымал сәулетшілерінің бірі. Ол басқа дизайнерлерге қарағанда, Виктория дәуіріндегі Дунедин қаласының сәулетінің бет-бейнесін қалыптастыруға көп күш салды деп айтылады. Ол қырықтан астам шіркеудің, соның ішінде Дюнединнің бірінші шіркеуінің, сонымен қатар басқа ғимараттардың, мысалы, Ларнах қамалының, ол да байланысты болған ел үйінің сәулетшісі. Шотландияның Файф қаласында Ньюбург қаласында дүниеге келген ол 1854 жылы Австралияға, ал 1862 жылы Жаңа Зеландияға көшіп барған. Ол 69 жасында Жаңа Зеландияның Кентербери қаласында қайтыс болды. Лоусон готиканың қайта жаңғыруы мен классикалық сәулет стильдеріндегі еңбегі үшін танымал. Ол көп еңбек сіңірді, ал Шотландия мен Австралияда оқшауланған ғимараттар сақталған болса да, қазір олардың көпшілігі Дунедин аймағында кездеседі. Бүгінде ол өзінің туған елінде үлкен құрметке ие. Алайда, ол қайтыс болған кезде, оның Сиклифтегі ақылсыздар ауруханасының ішінара құлауынан кейін оның беделі төмен болды, ол кезде Жаңа Зеландияның ең үлкен ғимараты. 1900 жылы, ол қайтыс болғанға дейін, ол өзінің атын қалпына келтіру үшін он жылдық елден шығудан кейін Жаңа Зеландияға оралды, бірақ оның кенеттен қайтыс болуы оның беделін толық қалпына келтіруге жол бермеді. Өмірінде алған үлкен мақтаныштары қайтыс болғаннан кейін бір ғасырға жуық уақыт өткенде ғана, Виктория дәуірінің сәулет салтанаты қайтадан танылып, бағалана бастады.
Robert Arthur Lawson (1 January 1833 – 3 December 1902) was one of New Zealand's pre eminent 19th century architects. It has been said he did more than any other designer to shape the face of the Victorian era architecture of the city of Dunedin. He is the architect of over forty churches, including Dunedin's First Church for which he is best remembered, but also other buildings, such as Larnach Castle, a country house, with which he is also associated. Born at Newburgh, in Fife, Scotland, he emigrated in 1854 to Australia and then in 1862 to New Zealand. He died aged 69 in Canterbury, New Zealand. Lawson is acclaimed for his work in both the Gothic revival and classical styles of architecture. He was prolific, and while isolated buildings remain in Scotland and Australia, it is in the Dunedin area that most surviving examples can now be found. Today he is held in high esteem in his adopted country. However, at the time of his death his reputation was at a low ebb following the partial collapse of his Seacliff Lunatic Asylum, at the time New Zealand's largest building. In 1900, shortly before his death, he returned to New Zealand from a self imposed, ten year exile to re establish his name, but his sudden demise prevented a full rehabilitation of his reputation. The great plaudits denied him in his lifetime were not to come until nearly a century after his death, when the glories of Victorian architecture began again to be recognised and appreciated.
Ерте өмір және білім
Лоусон 1833 жылы 1 қаңтарда Шотландияның Файф қаласында Ньюбург қаласына жақын Абди епархиясындағы Линдорс ауылында 49 Хоггс Плейс, Эббихилл деген жерде дүниеге келген. Ол Маргарет (Артур) мен Джеймс Лоусонның төртінші баласы болды. Австралияға жаңадан келген басқа адамдар сияқты, ол келесі екі жылда түрлі алтын кен орындарында көптеген жаңа кәсіптерді сынап көрді. Ақырында ол Штайглиц қаласына қоныстанды. Ол алтын өндіру қызметіне қатысқаннан кейін Мельбурнның "Аргус" газетінің агенті болды. Бұл оның 1873 жылы және кейін 1874 жылы Мельбурнда екі ай өткізуді талап еткен денсаулығы нашар болғанына қарамастан болды. Жұмыс жүктемесін бөлісетін серіктестері болмағандықтан, оның практикасында көптеген жас сәулетшілер жұмыс істеді, соның ішінде Томас Форрестер, Перси В. Лэйн және Джеймс Луис Салмонд (1888 жылдан бастап), кейінірек өз практикаларын құрды. Қыста қиындықтар мен қиындықтар байқалды және адамдар әсіресе Австралияға кетуге кірісті, онда Мельбурн 1880 жылдары өрлеуді бастан кешірді. Дунединде тұрақтанған, бұл Лоусонның комиссиясын коммерциялық және өнеркәсіптік клиенттерден негізінен тұрғын үй клиенттеріне ауыстырды.
Сиклиф ақылдан тайғандар үйі
1875 жылы Отаго провинциялық кеңесі кейіннен Отаго ұлдар орта мектебіне айналған жердегі қазіргі Дунединге ауыстырған. 1876 жылы кеңес жойылғаннан кейін кешенді жауапкершілік Қоғамдық жұмыстар департаментіне берілді, оның саясаты бойынша кез-келген ірі ғимарат үшін жеке сәулетші жұмысқа алынуы керек. Осыған сәйкес, Сеаклиффке қатысты Уильям Блэр, ол Мидл аралының (Оңтүстік аралдың) инженері болды, ол оны Лоусонмен байланысуға уәкілеттік берген Мемлекеттік жұмыстар министрімен байланысқа түсті. Блэр Нокс шіркеуінің құрылыс комитетінің төрағасы болған және Лоусонға сол ғимараттың және кейіннен Отаго Бойз Лицейінің дизайнын алуда ықпал етті. Блэр мен Лоусонның кездесуінен кейін сәулетшіге ресми түрде хатпен жұмыс істеуді сұрады, Лоусон 1878 жылы 17 шілдеде тапсырысты қабылдап, жауап берді. Лоусонның мұндай ғимаратты жобалаудағы жалғыз тәжірибесі 1860 жылдары Дунединнің қайырымдылық мекемесіне қатысты болды. Лоусон ғимаратты шотландтық барондық стильде жобалауға шешім қабылдады. 500 науқас пен 50 қызметкерді орналастыруға арналған Сиклифф ақылдан тайғандар үйі аяқталғаннан кейін келесі 50 жыл бойы Жаңа Зеландияның ең үлкен ғимараты болды. Архитектуралық тұрғыдан бұл Лоусонның ең өркендеуі, экстраваганттылығы және бақсылығы: Отаго Бойз Орта мектебі салыстырғанда қатал және тыныш көрінеді. Қақпақтарға орнатылған мұнаралар әр бұрыштан көрінеді; екі қабатты шатыр сызығында тағы да мұнаралар мен шпильдермен толықтай мамонт мұнарасы басым. Ғимараттың Е пішінді жер жоспары ұзындығы - 226 метр, ені - 69 метр. Тұрақты ғимаратты жобалаумен қатар, Лоусон жаңа тұрақты ғимараттың үстіндегі алпыс ер пациентті және қызметкерлерді орналастыру үшін уақытша ағаш ғимаратты да жобалады. Құрылыс 1879 жылдың қыркүйегінде басталды және көп ұзамай сайттың кейбір бөліктері тұрақсыз екені анық болды, алдымен уақытша ғимараттың орнында, тұрақты ғимараттың құрылымдық проблемалары 1884 жылдың шілдесінде аяқталмай тұрып, өзін-өзі көрсете бастады. Ғимарат 1945 жылы бұзылған мұнарамен және 1957 жылы қалған құрылысымен нашарлай берді. 1888 жылы апатты тергеу басталды. Ақпан айында заңдық қиындыққа тап болғанын түсінген Лоусон өзін қорғау үшін адвокаттың рұқсатын сұрап, тергеуге өтініш берді. Сұрау салу барысында құрылыс жұмысына қатысқандардың бәрі, соның ішінде мердігер, Қоғамдық жұмыстар департаментінің басшысы, жобаның жұмыс хатшысы және Лоусонның өзі өздерінің құзыреттілігін растау үшін дәлелдемелер беруге мәжбүр болды. Комиссия мүшелері Лоусонды құрылыс кемшіліктері үшін және дренаж жұмыстарын дұрыс жүргізуді талап етпегені үшін кінәлады, сонымен қатар Архитектордың дренаж мәселелерін және Геологиялық зерттеулер директоры доктор Джеймс Гектордың ескертулерін қайта-қайта қарамағандығы үшін Қоғамдық жұмыстар департаментіне кінәлады. Ол әйелімен қауымның мүшелері болғандықтан және Лоусон Отаго және Саутленд пресвитериесінің ақсақалы болғандықтан, оның ең беделді тапсырмасының бұл сәтсіздіктері өте ұятқа қалдырған болуы керек. Сеаклиффтегі мәселелермен және экономикалық дағдарыспен біріктірілгенде, олар оның істерін тез арада тоқтатып, 1890 жылы 8 мамырда Мельбурнға кетуіне себеп болды. және іргетасы 1890 жылы 16 тамызда салынды, сондықтан оны тағайындауға және сарайды жобалауға жеткілікті уақыт болды. Дизайнның басты аспектісі, биік Коринф портигі, Оамарудағы Лоусонның жағалауларындағымен мүлдем сәйкес келеді, әсіресе Ұлттық банктің фронтоны мұнда қайталанады. Көбінесе грек ғибадатханасына ұқсайды деп айтылады, батыл қос биіктік коринфтік бағаналы портиктің сәулеті грек қайта өрлеуінен алынған; үйді үш жағынан орап, веранданы қосу, сонымен қатар Американың терең оңтүстігіндегі плантация үйлерін еске салады. Құрылыс құны иесі Collier McCracken-ке 35 000 фунт стерлинг болды; ол кейін 1911 жылы 6000 фунтқа сатылды. Лоусонның Мельбурндағы жылдарынан сақталған коммерциялық ғимараттарға Фицройдегі Моран және Като қоймасы және Парквилдегі Колледж шіркеуі кіреді, олар 1897 жылы аяқталды. 1900 жылы 67 жасында Лоусон Жаңа Зеландиядан он жылдық өздігінен қуғын-сүргіннен шығып, Дунединге оралды. Мұнда ол өзінің бұрынғы шәкірті Дж. Луис Салмондпен тәжірибеге түсті. Бірқатар коммерциялық және тұрғын үйлер олардың бірлескен есімдерімен тұрғызылды, соның ішінде Уотсон Шеннан үшін 367 Хай-стритте салынған "Трев" деп аталатын кірпіш үй. Бұл Лоусонның соңғы шығармаларының бірі. Трейвтің готика стиліне тән әсіресе әшекейленген ою-өрнектел...
Готика стиліне тән шығармалар
Британдық протестанттық діндер бұл кезеңде әлі де ағылшын-католик Оксфорд қозғалысының әсеріне қатты ұшырады, ол готиканы христиан ғибадатханасына арналған жалғыз сәулеттік стиль деп жариялады; грек, рим және итальяндық қайта өрлеу сәулет өнерін "мәжүси" деп қарады және шіркеулерді жобалауда орынсыз болды. Ритуалдық және діни процессиялардың болмауы үлкен ғибадатхананы қажетсіз етті; сондықтан Лоусонның готика нұсқасында ғибадатхана мен трансепттер (Рим және Англо-католик шіркеулерінде дәстүрлі түрде Лэди капелласы мен басқа да кішігірім капеллалар болған аймақтар) дизайнда жай ғана білдіріледі. Бір дәстүр бойынша, Ларнах өзінің үйін Форбс қамалынан, оның әкесінің Австралиядағы Барунадағы үйінен үлгі алған. Алайда, жобалар Лоусонның кеңсесінен шыққан. Мифтің шығу тегі Ларнах қасабасында верандалар бар, бұл Ларнахтың талап еткендігі сөзсіз, оның әдеттегі қайта жаңғыру дизайнына колониалды қосымша. Алайда, бұл оған ерекшелік береді. Кейбіреулер Ларнах қамалы қайта жаңғырған шотландтық барондық стильдегі эссе ме деп күмән келтірді. Негізгі қасбеті шағын, қамалмен қоршалған мұнаралы үйге ұқсайды, оның ерекшелігі - құламалы қабырға, мұнаралар мен қалқалар, бұл стильдің үлгісі - Эбботсфордта бар. Бұл үйді "екі қабатты верандамен қоршалған қорғандағы вилла" деп дәл сипаттаған. Негізгі қасбеттің үстінде баспалдақ мұнарасы бар орталық мұнара орналасқан, бұл үйге оның сарай тәрізді көрінісін береді. Ғимараттың ішкі бөлігі әшекейленген, итальяндық безендіруде қолданылатын импорттық мәрмәрлер мен венеция шынысы бар. Бірінші шіркеудегідей, Луи Годфридің көптеген ою-өрнектері бар. 200 адам үш жыл бойы қаптаманы, ал одан әрі он екі жыл бойы ішкі қабырғаны жасады. 1887 жылы ғимаратқа би залы қосылды. 1880 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Ларнах Лоусонға Дунединнің Солтүстік зиратында Бірінші шіркеудің шағын нұсқасын отбасылық кесене ретінде жобалауды тапсырды. Ларнахтың өзі кесенеге жерленген. 1898 жылы Жаңа Зеландияның қаржы және кен министрі болып қызмет еткенде, ол Веллингтондағы парламент ғимаратының комитет бөлмесінде өзін-өзі өлтірді. Бұрын ойлағандай, Жаңа Зеландияның отарлы банкі қаржылық қысымға ұшырағандықтан емес, бірақ оның үлкен ұлы мен үшінші әйелі арасындағы қарым-қатынас туралы аңыздар тарағандықтан.
Отаго ер балалар орта мектебі 1885
Отаго ер балалар орта мектебі, Артур көшесі, Дунедин 1885 жылы аяқталды. Көбінесе готика деп аталады, шын мәнінде бұл бірнеше сәулет үлгілерінің гибриді, көрнекті қайта өрлеу / Тюдор стилі және готика әсерлері: оны жіктеуге болатын ең жақын стиль, бәлкім, Якобетан (нео-реенессанстың ерекше ағылшынша түрі). Ғимарат ұзақ уақыттан бері Дунединдегі сәулет өнерінің ең жақсы үлгілерінің бірі ретінде танымал. Мектептің көптеген мұнаралары мен мұнаралары сәулетші Натаниел Уэльске 1890 жылы оны "Ортағасырлық сәулеттің үйлік Тюдор стилі" "жартылай шіркеу ғимараты" деп сипаттауға әкелді. Ғимарат, қамал сияқты болса да, шынымен қамалданған емес, бірақ кейбір терезелер кренельді әшекейлермен үстіне орнатылған. Оның ең биік нүктесі - басты мұнара тас балюстрадамен безендірілген. Мұнараның әр бұрышында мұнаралар бар, бұл жалпы композиция 17 ғасырдың басындағы ағылшын қайта өркендеуінің бұрынғы шынайы қамалға қарағанда көбірек әсерін тигізеді. Мектептің кіреберісінің аркасы шіркеулік немесе колледждік ауа-райын беру үшін жасалған болса да, мектеп жалпы алғанда Викторияның өркендеген ауыл үйінің көрінісіне ие.
Классикалық стильдегі шығармалар
Лоусонның классикалық шығармалары қоғамдық және корпоративтік ғимараттарға ғана қатысты. Протестанттардың шіркеулері үшін сүйікті готика стилі олардың үйлері үшін де таңдалған көрінеді. Лоусонның классикалық шығармаларының көп бөлігі Дунединнің солтүстігіндегі Оамару қаласында орналасқан. Мұнда, Дунединнің өзінде сияқты, Лоусон жергілікті Оамару тасын, әсіресе әшекейлі қалыптау қажет болған жерде, құрылыс мақсаттары үшін өте қолайлы қатты әктас тасын салды. Аяқталған тас жұмысының түсі құм тәрізді. Өкінішке қарай, ол қазіргі ластануға қатты төзімді емес және бетінде ыдырап кетуі мүмкін.
Ұлттық банк, Оамару 1871
1871 жылы аяқталған бұл ғимарат Лоусонның классикалық сәулетке арналған табысты жаттығуларының бірі болып табылады. Портиктің төрт коринфтік бағанадан тұратын тұғыры төрт бұрышты ғимараттан шығып тұрды. Бұл ғибадатхананың портикасы банкке емес, пантеонға кіру сезімін туғызады. Бұл ғимараттың негізгі қасбеті Палладионың өзіне лайық Палладиолық симметрияны көрсетеді; алайда, шынайы Палладиолық дизайндан айырмашылығы, банктің екі қабаты бірдей құнды, тек қана төменгі қабаттың терезелері дөңгелек шатырмен ерекшеленеді, ал жоғарыдағылары бірдей, бірақ жалпақ шатырлары бар. Лоусонның барлық классикалық жобаларының ішінде Ұлттық банк, бәлкім, Палладионың I Quattro Libri dell'Architettura-да анықталған классикалық сәулет ережелерін сақтау тұрғысынан ең дәстүрлі болып табылады. Карьерасы дамыған сайын ол классикалық дизайндарда әрдайым ұлттық банкте қол жеткізген үйлесімділік пен табысқа ие бола алмай, батыл болды. Қарапайым Ұлттық банкте жұмыс істеген кезде, Лоусон сонымен қатар сәулет жағынан өте ерекше Ларнах қамалында жұмыс істеді, бұл көптеген белгілі сәулетшілерден айырмашылығын көрсетеді.
Жаңа Оңтүстік Уэльс банкі, Оамару 1883
1883 жылы салынған, оның бұрынғы Ұлттық банкімен қатар орналасқан, бұл да неоклассикалық дизайн, оның әк тас қасбеті алты бағаналы, бедерсіз портиктің үстемдігімен. Коринфтік реттік бағаналар бөлінген антаблеражды қолдайды; төменгі бөлімде немесе архитравта "Жаңа Оңтүстік Уэльс банкі" деген жазу бар, ал фриздің үстінде безендірілмеген. Ғимараттың сәулет тұрғысынан Ұлттық банк ғимаратына қарағанда кем, бірақ ол көршісіне қарағанда классикалық және әсерлі болуы керек еді. Архитектордың іздеген әсері жер деңгейінде, портиктің бағаналары балюстрадамен байланыстырылған жерде төмендейді. Бұл ғимараттың классикалық үлгідегі құрылыстарында күтілетін таза, таза көрінісін жояды және ғимараттың сыртқы түрін қуыршақ үйіне теңестіреді. Бұл әсер портиктің ішіндегі терезелерден (төменгі қабатта жалпақ, жоғарғы қабатта дөңгелек) күшейеді; олар шамадан тыс үлкен және үлкен портиктің "ғибадатхана" әсерін жояды. Қазіргі уақытта бұл ғимараттың сыртқы көрінісі өзгертілмеген, ол өнер галереясы ретінде пайдаланылады.
"Жұлдыз және байлам" қонақ үйі, Оамару 1867
Бұл Оамару қонақ үйі Лоусонның классикалық сәулетке деген саяхаттарының бірі. Палладианның бағаналар мен портиктер сияқты ғибадатханаларға әсерін қалдырып, ол бастапқыда манерлі палаццилерді өзінің илхам көзі ретінде қабылдады, олар 16 ғасырдың басында Италияда танымал болған сәнді жоғары қайта өрлеу стиліне реакция болды. Тіпті, бұл ғимарат пен Те сарайының арасында кейбір кішігірім ұқсастықтар бар. Көшеде орналасқан палаццилердің жерүсті қабаттары көбінесе таспен қапталған, осы қонақ үйде де солай. Қатты блоктардан жасалған аскалар беріктік әсерін туғызу үшін қолданылды, олар жоғарыда жасалған еденді неғұрлым нәзік ұстады; бұл беріктік сезімін жоғарыда көрсетілген үлкен салмақты қолдау қажеттілігін білдіретін қос пилястралар одан әрі арттырды. Осы қатты және қатал фасадтың үстінде, Лоусон әдеттегі екі немесе үш қабатты емес, тек бір қабатты ұстап тұратын тас блоктар орналасқан. Бұл жоғарғы қабатта пианино нобилесі жоқ, бірақ қарапайым және қарапайым дизайны болса да, төменгі қабатпен тең құнды болып көрінеді. Төменгі қабаттың рустикацияланған пилястрлары жоғарыда жалғастырылды, бірақ жоғарғы қасбетіне сәйкес келетін тегіс киінген тас болды. Пиластрлардың бас қалашықтары Коринфтік, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс банкііндей, олар безендірілмеген антаблетураны қолдайды. Ғимараттың ортасы мен шоғырлану нүктесі қасбеттен белгіленеді, бұл да сарайдың ауасын береді. Алайда, Лоусонның жасағандары манирлі немесе палладиандық қала сарайы емес, гибрид, ал алғашқы қарағанда, Италия мен Англияда табылған 18-ші ғасырдың аяғындағы неопалладиандық виллалар мен ауылдық үйлерге ұқсас, мысалдар Вилла ди Поджио Империал және Вобурн Аббатлығы. Алайда, "Жұлдыз және байлам" Лоусонның классикалық архитектураның әртүрлі формаларына "тандап, араластырып, үйлестіру" тәсілі арқылы өзіндік ерекшелігі бар. Жұлдыз мен байламның аяқталуынан бері оның көптеген терезелері бұғатталды немесе ұлғайтылды, бұл өзгерістер Лоусонның сәулет салтын бұзған. Ғимаратты қазір негізінен театр компаниясы пайдаланады, бірақ ғимараттың шығыс жағындағы мейрамхана қонақ үйдің бастапқы атын сақтап қалды.
Бағасы мен мұрасы
Роберт Лоусон негізінен сол кездегі танымал стильдердегі жобалар жасаған сәулетші болды. Британдықтар колонияларға көшіп келгендер сәулет өнерін үйлерін еске түсіруді қалаған, сондықтан Лоусонның ең көрнекті ғимараттарының бәрі готика түрінде болғаны таңқаларлық емес. Ларнах қамалы мен Сеаклифф панасы сияқты көптеген шотландтық барондық деп сипатталған; дегенмен, бұл дәл сипаттама емес, бірақ готиканың бұл ерекше түрі кейде оның шабыты болуы мүмкін. Лоусонның ерекше шеберлігі - бұрынғы стильдің жай пастиші емес, өзіндік ерекшелігі бар ғимаратты құру үшін ұқсас сәулеттің әртүрлі формаларын араластыру; Мұны қол жеткізгеннен кейін ол өзінің сәулетін жергілікті климат пен материалдарға бейімдеуге кірісті. Оның сүйіктілері жергілікті тас пен ағаш, әсіресе Оамарудың жақсы сапалы әк тасы болды, және олар көбінесе бірдей қол жетімді керемет кірпіштерге қарағанда артықшылықпен пайдаланылды. Кішкентай готикалық ланцет терезелер жиі алынып тасталып, олардың орнына үлкен терезелер орнатылып, бөлмелерді шын готикалық ғимараттардың қараңғы интерьерін құрудың орнына жарықпен суға батуға мүмкіндік берді. Ларнах қамалы жиі әуесқой және сәйкессіз деп сынға ұшырайды, бірақ бұл Лоусонның жұмысын шотландтық барондық ретінде тұрақты қате түсіндіруден туындайды. Шотландиядағы өзендердегі жұмыстың көп бөлігі сәйкес келмейтіндігі рас, бірақ Лоусон өзінің туған жерінің таулары мен тауларына емес, жаңа идеалдары мен кең пейзаждары бар жаңа елге арналған дизайн жасайтынын түсінді. Осылайша, екі қабатты верандаға орнатылған және теңіз деңгейінен Отаго түбегіне және Отаго портына қарап тұрған үй керемет орналастырылған сияқты. Лоусонның жұмыс кезінде классикалық және готика сәулетінің бәсекелес мектептері бірдей сәнді болды. Өзінің шіркеулік тапсырмаларында Лоусон тек протестанттық конфессиялар үшін ғана жұмыс істеді және сондықтан классикалық стильде үлкен шіркеу салу мүмкіндігін ешқашан алмады. Сондықтан оның негізгі шығармаларын готиканы қолдану арқылы бағалау керек. Сондықтан "Бірінші шіркеу" оның шедеврі ретінде қарастырылуы керек. Оның классикалық шығармалары, әдетте, біліктілікпен және шеберлікпен орындалса да, көбінесе кішігірім қоғамдық ғимараттарға ғана шектелген. Ол өзінің классикалық идеяларын жетілдіріп, жетілдіруге ешқашан мүмкіндік алмады, сондықтан олардың готикалық шығармалары сияқты әсер ету мүмкіндігі болмады. Лоусонның көптеген еңбектері қиратылған немесе өзгертілген. Оның екі ағаш готика шіркеуі Какануиде (1870) және Шығыс Гореде (1881) сақталған. Әлі күнге дейін сақталған жобалар (оларға жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталған барлық жұмыстар кіреді) Лоусонның беделі Сеаклифф тергеуінен кейін алған айыптаудан толық қалпына келгенін қамтамасыз етті. Бүгінде Лоусон Жаңа Зеландияның ең әдемі тарихи ғимараттарының сәулетшісі ретінде мақталады. Жаңа Зеландияның тарихи орындары туралы трасттың Отаго филиалы жыл сайын Дунедин қаласында белгілі жергілікті немесе шетел спикері ұсынатын RA Lawson Lecture мемориалдық лекция бағдарламасын ашты. NZHPT Отаго филиалының архиві, Дунедин.