Кіріспе

Этникалық топ поляк австралиялықтары - австралиялық азаматтар немесе толық немесе ішінара поляк ата-бабалары бар немесе Австралияда тұратын поляк азаматтары. 2006 жылы 52 254 австралиялық тұрғындар Польшада туылғанын мәлімдеді. Польша халқының саны ең көп болатын қалалар: Мельбурн (16,439), Сидней (12,514), Аделаида (5859) және Перт (5142). 2021 жылы 45,884 австралиялық тұрғындар Польшада туылғанын мәлімдеді. Австралияның поляк халқы ең көп орналасқан штаттары Виктория (14,202), Жаңа Оңтүстік Уэльс (13,830) және Квинсленд (5740). 2006 жылдан бастап поляк тілінде туған халық саны 6370 адамға азайды. Осы уақыт аралығында поляк ата-бабалары бар деп мәлімдеген адамдардың саны 45 482 адамға өсті, 2006 жылғы 163,802-ден 2021 жылы 209,284-ке дейін. 2006 жылы 163,802 австралиялық тұрғындар өздерінің поляк ата-бабалары бар екенін мәлімдеді, олар жалғыз немесе басқа бір ата-бабалармен бірге. 2011 жылы бұл сан 170,354-ке жетті. Польшалық австралиялықтар дәстүрлі католиктер, 2021 жылы үйде қолданылатын тіл ретінде поляк тілін ұсынғандардың 71,8% -ы католик ретінде анықталды, 2016 жылы 76% -дан төмен, қалғандары діни сенімге ие емес немесе басқа христиан дінін ұстанады. 0,5% -ы яһуди дінін ұстанды, 2016 жылы 1% -дан төмен.

Тарих

Австралияға алғаш келген поляк - Жозеф Потаски. Ол 1803 жылы Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінен сол жерге тұтқын ретінде жіберілген. Белгілі поляк, Пол Эдмунд Стржелецкий 1839 жылы 25 сәуірде Сиднейге келді. Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы сэр Джордж Гипстің өтініші бойынша Стржелецки қазіргі Викторияның шығысындағы Гиппленд аймағын геологиялық және минералогиялық зерттеу жүргізді, онда ол 1839 жылы алтынмен қоса көптеген жаңалықтар тапты. Сол жылы Стржелецки мен оның командасы Сиднейден Австралия Альптеріне экспедицияға аттанды. 1840 жылы ол Австралияның ең биік шыңына шықты да, оны Косьюшко тауы деп атады. 1840 жылы 28 мамырда Мельбурнға жетті. 1840 - 1842 жылдары Стржелецки Тасманияны (ол кезде Ван Димен жері деп аталатын) зерттеді. Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория және Тасмания арқылы 11000 шақырым (7,000 миль) жол жүріп, жол бойы геологияны зерттеген Стржелецки Англияға оралды, онда 1846 жылы мамыр айында Корольдік географиялық қоғамның құрылтайшысы медалімен марапатталды. Польшадан келген алғашқы қоныс аударушылар Оңтүстік Австралияға 1856 жылы келіп, кейінірек Польша дөңесіндегі өзен деп аталатын Клэр аңғары аймағына қоныстанды. Бірінші жаппай көші-қон 1940-шы жылдардың соңында коммунистік Польшаға (Польша Халық Республикасы) қайтып келе алмаған босқындардың үлкен топтары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралияға көшіп барды, оның ішінде Польшаның тәуелсіз Карпат бригадасының сарбаздары да болды. 1947 және 1954 жылдар аралығында поляк тілінде туған халық саны 6573 адамнан 56 594 адамға дейін өсті. 1980 жылдардың басында Австралияға поляктардың көшіп кетуі жалғасты. "Солидарлық" кәсіподақ қозғалысының пайда болуы және Польшада 1981 жылдың соңында әскери жағдай жариялануы поляк эмиграциялық заңдарының одан әрі жеңілдетілуімен тұспа-тұс келді. 1980-1991 жылдар аралығында Австралия көптеген поляк мигранттарына тұрақты түрде кіруге рұқсат берді, олардың көбі босқын ретінде келді, олар көп ұзамай еңбекқорлықпен танылды. 1991 жылы поляк тарихы, саясаты, қоғамы мен мәдениеті туралы мәселелерді австралиялық жұртшылыққа жеткізу үшін тәуелсіз, ерікті ұйым құрылды. Австралияның поляк істері институтын құруға 1989 жылы Орталық Еуропаны шашып, коммунизмнің құлдырауына әкелген тарихи өзгерістерге деген зор қоғамдық қызығушылық себеп болды. Кейбір австралиялықтардың поляк еврейлері бар. Олар Польшалық яһудилер және олардың ұрпақтары қауымдастығын ұйымдастырды. Екі ұйым да Мельбурнда орналасқан. Костюшко тауы, Австралиядағы ең биік тау (оның сыртқы аумақтарын қоспағанда), 1840 жылы поляк зерттеушісі граф Пол Эдмунд Стржелецкий, поляк және американдық ұлттық батыр және американдық революциялық соғыстың батыры генерал Тадеуш Костюшконың құрметіне аталған, өйткені Стржелецкий Краковтағы Костюшко үйіндісіне ұқсастығын сезінген.

Мельбурн

Мельбурн қаласында Австралиядағы ең көп поляк халқы тұрады, бұл қаланың эклектикалық көп мәдени қоғамдастығының үлкен бөлігін құрайды. 1986 жылы Виктория штатында Австралияның поляк ұлтынан шыққан тұрғындарының саны 36,4 пайызды құраса, жалпы халық санының 25,8 пайызын құрады. Бұл көшіп келушілердің басым көпшілігі Мельбурнның оңтүстік-шығысында, Бентли және Колфилд сияқты қала маңындағы аудандарда тұрады. Мельбурнның поляк халқының ең үлкен бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалаға көшіп келді, ал екінші ең үлкен ағыны 1980 жылдары болды.