Кіріспе
Мохан Упрети (1928-1997) - үнділік театр режиссері, драматург және музыкалық композитор. Мохан Упрети Кумаонның танымал тұлғасы, Кумаон халық музыкасын жандандыруға қосқан үлесі үшін және Кумаонның ескі балладаларын, әндерін және халық дәстүрлерін сақтау үшін күш салғандығы үшін еске алынады. Упрети "Bedu Pako Baro Masa" әнінен танымал.
Ерте өмір және білім
Мохан Упрети 1928 жылы Альморада дүниеге келді, ол да алғашқы білімін сол жерде алды. Ол кезде Альмора - бұл британдықтардың Найнитал мен Шимла сияқты басқа таулы аймақтарға әкелген қарқынды дамуынан әлі де бейтарап шағын қала еді. Осы жағдай 1937 жылы Альморада биші Удай Шанкардың институтын құруға түрткі болды. Оған П.С. Джоши сияқты кәсіподақ басшылары қатты әсер етті, ол кейіннен Үндістан Коммунистік партиясының (КПИ) көрнекті көшбасшысы және сонымен қатар Упретидің ақылшысы болды. 40-шы жылдары Үндістанның халық театры қауымдастығы (IPTA) және прогрессивті жазушылар қауымдастығы құрылды. Мұны Мохан Упретидің шығармашылық қауымдастықтың үндістандық азаттық күресіне берген жауабы деп атауға болады.
Мансап
1940-50 жылдары Мохан Упрети Б. М. Шахпен бірге Уттаракханд жерін аралап, сол аймақтың тез жойылып бара жатқан халық әндерін, әуендерін және дәстүрлерін ұрпақ үшін сақтау үшін жинады. Упрети Кумаони мәдениеті мен музыкасын ұлттық назарға тартуда маңызды рөл атқарды. Ол 1968 жылы Делиде Парватия Кала Кендра (Тілдік өнер орталығы) сияқты мекемелерді құрды. Бұл мекеме Кумаони мәдениетінде қатты тамырланған пьесалар мен балладаларды шығарады. Б. М. Шах пен Мохан Упретидің бірігіп, Уттаракхандтағы театрдың қайта жаңғыруымен танымал. Ол көп жылдар бойы Ұлттық драма мектебінің (NSD), Нью-Делиде ұстаздық етті, сондай-ақ NSD Repertory Company-ге пьесалар түсірді, оның ең танымал жұмысы "Индра Сабха" пьесасы болды. Оның ең маңызды шығармасы - 1980 жылы жарық көрген "Раджула Малушахи" эпикалық балладасы, бұл Кумаони халық мәдениетіне бұрын-соңды болмаған түсінік береді. Оның басқа да маңызды пьесалары - "Нанда Деви Джагар", "Сита Сваямвар" және "Хару Хит". Бұдан басқа, ол көптеген театр қойылымдарына, соның ішінде "Гаширам Котуалға" музыка берді. Оның Брехттің "Үш пенни операсының" хиндустани нұсқасына арналған музыкасы өте жоғары бағаланды және әлі күнге дейін оның ең үздіктері ретінде есте сақталады. Ол көп жылдар бойы дәстүрлі Рамлила пьесаларын қайта жаңғырту және оларды қалалық аудиторияға жеткізу үшін жұмыс істеді. Ол 80-ші жылдары бірнеше телепродакцияға музыка берді, соның ішінде "Эк Та Расти" сериясы, оның композициялары ерекше Кумаони халықтық әсерімен ерекшеленді. Ол 1997 жылы Нью-Делиде қайтыс болды.
He remained in the faculty of National School of Drama (NSD), New Delhi, for many years, and also directed plays for NSD Repertory Company, where his most known work was the play, 'Indra Sabha'. His most important work is the epic ballad 'Rajula Malushahi', published in 1980, offers never before insights into the Kumaoni folk culture. His other important plays are 'Nanda Devi Jagar', upon which he made a film as well, 'Sita Svayamvar', and 'Haru Heet'. Apart from that he also gave music for many theatre productions, including 'Ghasiram Kotwal', his music for Hindustani version of Brecht's Three Penny Opera was vastly appreciated and still remembered as his finest. He worked for many years to revive traditional Ramlila plays and bring them to urban audiences. He also gave music for a number of television productions in the 80's including in a series based on Ruskin Bond's stories, 'Ek Tha Rusty', where again his compositions were noticeable for the distinct Kumaoni folk touch. He died in 1997, in New Delhi.
Отбасы
1969 жылы Ұлттық драма мектебін бітірген Найма Хан Упретиге үйленді.
Мұра
Жыл сайын оның туған күніне орай ол құрған "Парватия Кала Кендра" мекемесі жаңа спектакль ұсынады. 2004 жылы Мохан Упретидің "Bedu Pako Baro Masa" шығармасы Кумауннан келген Прасун Джошидің "Тханда Матлаб Кока-Кола" Кока-Кола жарнамасында қолданылды. Жарнамада "Пахари Гайд" әнін күйлеп жатқаны көрінеді. Ән әлі күнге дейін Кумаони үйлену тойындарында, мерекелерінде және мәдени шараларында ойналады. Бұл ән Кумаон полкінің маршы. 2006 жылы Ұлттық драма мектебі Диван Сингх Бажелидің "Мохан Упрети Адам және оның өнері" атты өмірбаянын жариялады.