Кіріспе

ДНҚ-ның жалпы әсері жоқ өзгерістері Нейтральды мутациялар - организмнің тіршілік ету және көбею қабілетіне пайдасы да, зияны да жоқ ДНҚ реттілігінің өзгерістері. Популяциялық генетикада табиғи іріктеу түрдегі мутацияның таралуына әсер етпейтін мутациялар бейтарап мутациялар деп аталады. Тұқым қуалайтын және іріктеу кезінде кез келген генмен байланысы жоқ бейтарап мутация жоғалады немесе геннің барлық басқа аллельдерін алмастырады. Геннің жоғалуы немесе бекітілуі генетикалық дрейф деп аталатын кездейсоқ үлгі алу негізінде жүреді. Селекция кезінде басқа аллельдермен байланыс тепе-теңдігінен тыс бейтарап мутация генетикалық автостоппен және/немесе фондық таңдау арқылы жоғалуы немесе бекітілуі мүмкін. Геномдағы көптеген мутациялар организмнің тіршілік ету және көбею қабілетін, сондай-ақ дене шынықтыру қабілетін төмендетеді, бірақ бұл мутациялар қарсы таңдалады және болашақ ұрпаққа берілмейді. Организмдер мен популяциялардың генетикалық құрамының өзгеруі ретінде анықталатын, жиі байқалатын мутациялар жеке адамдардың дене шынықтыру қабілетіне көрінетін әсер етпейтін сияқты, сондықтан олар бейтарап. Бейтарап мутацияларды анықтау және зерттеу молекулалық эволюцияның бейтарап теориясының дамуына әкелді, бұл маңызды және жиі даулы теория, ол түрлер ішіндегі және олардың арасындағы молекулалық өзгерістердің көпшілігі негізінен бейтарап және селекция арқылы әрекет етпейді деп ұсынады. Бейтарап мутациялар сондай-ақ молекулалық сағаттарды түрлендіру және бейімделу немесе эволюциялық сәулелену сияқты эволюциялық оқиғаларды анықтау үшін негіз болып табылады.

Тарих

Чарльз Дарвин өзінің еңбегінде бейтарап мутация туралы ойды түсіндіріп, артықшылық немесе кемшілік бермейтін мутациялардың табиғи іріктеуден бөлек өзгеруі немесе тұрақты болуы мүмкін деген болжам жасады. "Қолай да, зиянды да емес түрленулер табиғи іріктеудің әсерінен зардап шекпейді, және біз кейбір полиморфты түрлерде көріп жүргеніміздей, өзгермелі элемент болып қалады немесе организмнің табиғаты мен жағдайлардың табиғатына байланысты ақыр соңында тұрақты болады". Дарвин өзінің зерттеулерінің басты бағыты болған табиғи іріктеу идеясын енгізгенімен кеңінен танымал болса да, ол организмге пайдасы немесе зияны тимейтін өзгерістердің мүмкіндігін де көрді. Дарвиннің өзгерісті басымдылықпен артықшылық беретін қасиеттер жетелейтіндігі туралы көзқарасы 1960 жылға дейін кеңінен қабылданды. 1968 жылы нуклеотидті алмастыруды тудыратын мутацияларды зерттеу кезінде Мотоо Кимура алмастыру жылдамдығы соншалықты жоғары екенін анықтады, егер әрбір мутация дене шынықтыруды жақсартса, ең қолайлы және типтік генотип арасындағы алшақтық айтарлықтай үлкен болады. Алайда, Кимура бұл жылдам мутацияны мутациялардың көпшілігі бейтарап, яғни организмнің жарамдылығына әсері аз немесе мүлдем әсер етпейтінін білдіреді. Кимура биологиялық популяцияларда кездейсоқ генетикалық дрейфке ұшыраған бейтарап мутациялардың мінез-құлқының математикалық модельдерін жасады. Бұл теория молекулалық эволюцияның бейтарап теориясы деп аталады. Технология геномдық деректерді жақсырақ талдауға мүмкіндік бергендіктен, бұл салада зерттеулер жалғасуда. Табиғи іріктеу өзгеріп жатқан ортаға бейімделуді ынталандыра алса, бейтарап мутация кездейсоқ генетикалық дрейфке байланысты түрлердің әртүрлілігін түрткілеуі мүмкін. Бейтарап теорияда бейтарап мутацияға байланысты бірқатар байқаулар болжалды, соның ішінде: ұқсас биохимиялық қасиеттері бар амин қышқылдары биохимиялық жағынан әртүрлі амин қышқылдарына қарағанда жиі ауыстырылуы керек; синонимдік негіз алмастырулары синонимдік емес алмастыруларға қарағанда жиі байқалуы керек; интрондар кодтаушы экзондардағы синонимдік мутациялармен бірдей жылдамдықпен дамуы керек; және псевдогендер де ұқсас жылдамдықпен дамуы керек. Бұл болжамдар теорияны енгізгеннен бері қосымша генетикалық деректерді енгізу арқылы расталды. Кодонның бір негізін ауыстыру, трансляцияланған амин қышқылының өзгермеуісіз синонимдік мутация деп аталады. Амин қышқылының аудармасы бірдей болғандықтан, синонимдік мутация дәстүрлі түрде бейтарап мутация деп саналады. Кейбір зерттеулер синонимді мутациядағы базалық алмастыруды таңдауда бейімділік бар екенін көрсетті. Бұл ең көп таралған тРНК-мен байланысты аударма тиімділігін жақсартуға арналған селекциялық қысымға немесе жай ғана мутациялық бейазға байланысты болуы мүмкін. Егер бұл мутациялар трансляция жылдамдығына немесе организмнің ақуыз өндіру қабілетіне әсер етсе, олар зардап шеккен организмнің жарамдылығына әсер етуі мүмкін. Белоктар амин қышқылдарының құрылымындағы өзгерістерге белгілі бір төзімділік танытады. Бұл протеиннің қай жерінде алмастырылғанына байланысты. Егер ол маңызды құрылымдық аймақта немесе белсенді жерде пайда болса, бір амин қышқылының ауыстырылуы ақуыздың функционалдылығын белсенділігін жоғалтуы немесе едәуір өзгерте алады. Басқа аймақтардағы алмастырулар бейтарап болуы мүмкін және уақыт өте кездейсоқ ауысып келуі мүмкін.

Бейтараптықты анықтау және өлшеу

Бейтарап мутациялар популяция мен эволюциялық генетикада жиі популяциялардың өзгеруіне қарап өлшенеді. Бұл элементтер алозим жиілігін анықтау үшін гельдік электрофорез арқылы өлшенді. Бұл деректерді статистикалық талдау популяция көлеміне, мутация деңгейіне және популяцияның нақты көлеміне негізделген болжамды мәндерге салыстыру үшін қолданылады. Күтілгеннен жоғары гетерозиготикалық және протеин изоформалары ішіндегі жалпы өзгерісті көрсеткен ертедегі байқаулар, осы өзгерісті сақтаудағы селекцияның рөліне қатысты аргументтерді, пайда болған бейтарап мутациялардың әсері арқылы және олардың генетикалық дрейфке байланысты кездейсоқ таралуы арқылы өзгерістің болуына қарсы дәлелдеді. Байқалған полиморфизмге негізделген деректердің жинақталуы эволюцияның бейтарап теориясының қалыптасуына әкелді. Эволюцияның бейтарап теориясына сәйкес бейтарап мутацияның популяциядағы бекіту жылдамдығы бейтарап аллельдің қалыптасу жылдамдығына тікелей байланысты болады. Кимураның бастапқы есептеулерінде 2 Ns са <1 немесе 2N) -ге тең мутациялар бейтарап деп анықталады. Сақтанушылықпен, халықтың тиімді мөлшері жалпы халықтың шамамен бестен бір бөлігі деп есептеледі. s - таңдау коэффициенті, 0 мен 1 арасындағы мән. Бұл генотиптің келесі ұрпаққа үлесін өлшеу, онда 1 мәні мүлдем таңдалады және ешқандай үлес қосылмайды, ал 0 мүлдем таңдалмайды. Бейтарап мутацияның бұл анықтамасы өте үлкен тиімді популяция көлемі кішкентай іріктеу коэффициенттері бар мутацияларды бейтарап емес етіп көрсете алатындығына байланысты сынға ұшырады. Сонымен қатар, іріктеу коэффициенті жоғары мутация өте шағын популяцияларда бейтарап болып көрінуі мүмкін. Көптеген молекулалық биология әдістері үшін математикалық генетикаға қарағанда, бейтарап мутациялар, әдетте, геннің қызметіне айтарлықтай әсер етпейтін мутациялар деп есептеледі. Бұл жеңілдету жарамдылықтағы аллельдік айырмашылықтардың әсерін жояды және іріктеудің тек қана әсері аз болған кезде проблемалардан аулақ болады. және сүтқоректілер цитохромы c- нің функционалдық бір- бірімен алмасу сипаты in vitro зерттеулерде. Функционалды емес псевдогендер эволюциядағы бейтарап мутациялар рөлін дәлелдеу үшін көбірек дәлел береді. сүтқоректілер глобин псевдогендеріндегі мутациялар жиілігі функционалдық гендердегіге қарағанда әлдеқайда жоғары екені дәлелденді. Неодарвинисттік эволюцияға сәйкес мұндай мутациялар сирек кездеседі, өйткені бұл тізбектер функциясы жоқ және оң таңдау жұмыс істей алмайды. эволюциялық уақыт аралығында іріктеуді зерттеу үшін пайдаланылды. Бұл - полиморфизмді бейтарап және функционалдық сайттарда салыстыратын және оң таңдау арқылы қандай алмастырулар жасалғанын бағалайтын статистикалық тест. Сынақ көбінесе протеинді кодтайтын гендердің синонимдік алмасуларын бейтарап компонент ретінде пайдаланады; алайда синонимдік мутациялар көптеген жағдайларда тазарту селекциясының астында екені дәлелденген.

Молекулалық сағаттар

Молекулалық сағаттар екі түрдің бір-бірінен бөлініп кеткен уақытты бағалауға және эволюциялық оқиғаларды уақытында орналастыруға пайдаланылуы мүмкін. Паулинг пен Цукеркандл молекулалық сағат идеясын 1962 жылы кездейсоқ мутация процесі шамамен тұрақты жылдамдықпен жүреді деген байқауға негізделген. Жеке ақуыздар эволюциялық уақыт ішінде амин қышқылдарының өзгеруінің сызықтық жылдамдығына ие екені дәлелденді. Кейбір биологтардың морфологиялық эволюция тұрақты жылдамдықпен жүрмейді деп дау-дамай тууына қарамастан, көптеген амин қышқылдарының өзгерістері тұрақты түрде жинақталатыны көрсетілді. Кимура мен Ота бұл мөлшерлемелерді бейтарап теорияның шеңберінде түсіндірді. Бұл мутациялар бейтарап деп қарастырылды, өйткені оң іріктеу сирек болуы керек, ал зиянды мутациялар популяциядан тез жойылуы керек. Осы негіздеме бойынша, бұл бейтарап мутациялар жинақталуына тек мутация жылдамдығы әсер етуі керек. Сондықтан жеке организмдердегі бейтарап мутация жылдамдығы түрлердің эволюциялық уақыт аралығында молекулалық эволюция жылдамдығына сәйкес келуі тиіс. Бейтарап мутация жылдамдығына ақуыздың немесе ДНК-ның тізбекіндегі бейтарап сайттардың саны және функционалдық жағынан шектелген сайттардағы мутация мөлшері әсер етеді. Белдіктер мен/немесе ДНК-дағы осы бейтарап мутацияларды өлшеу арқылы және оларды түрлер немесе басқа да қызығушылық туғызатын топтар арасында салыстыру арқылы дивергенция мөлшерлерін анықтау мүмкін. Молекулалық сағаттар кембрий жарылысы сияқты құрып кету оқиғаларынан кейін байқалатын жарылғыш сәулеленулер және сүтқоректілер мен құстардың сәулеленулері сияқты оқиғалар үшін алынған күндер үшін дау тудырды. Молекулалық сағаттар мен қазба деректері бойынша алынған даталар екі түрлі. Кейбір палеонтологтар молекулалық сағаттар жүйелі түрде дұрыс емес деп санайды, ал басқалары сәйкессіздіктерді берік қалдықтар деректерінің жоқтығына және үлгі алуда бейімділікке байланысты деп санайды. Тіпті, ол кездегі деректердің тұрақтылығы мен айырмашылығы болса да, молекулалық сағаттардағы деректер эволюцияның бейтарап модельдің механизмдерімен қалай үстемдік ететінін және табиғи іріктеудің әсерінен аз әсер ететініне дәлел болды.