Кіріспе
Транскрипцияны реттеуге көмектесетін ақуыздар Молекулалық биология мен генетикада транскрипция корегуляторлары - белгілі бір гендердің транскрипциясын белсендіру немесе басу үшін транскрипция факторларымен өзара әрекеттесетін ақуыздар. Геннің транскрипциясын белсендіретін транскрипция корегуляторлары коактиваторлар, ал басқарғандары - коррепрессорлар деп аталады. Транскрипция корегуляторларының әрекет механизмі хроматин құрылымын өзгерту және осылайша байланысты ДНК- ні транскрипцияға аз немесе көп қол жетімді ету болып табылады. Адамда бірнеше ондағаннан бірнеше жүзге дейінгі коррегуляторлар белгілі, бұл ақуызды коррегулятор ретінде сипаттауға болатын сенімділік деңгейіне байланысты. Транскрипция корегуляторларының бір класы хроматин құрылымын гистондардың ковалентті модификациясы арқылы өзгертеді. Екінші АТФ тәуелді класы хроматиннің конформациясын өзгертеді.
In molecular biology and genetics, transcription coregulators are proteins that interact with transcription factors to either activate or repress the transcription of specific genes. Transcription coregulators that activate gene transcription are referred to as coactivators while those that repress are known as corepressors. The mechanism of action of transcription coregulators is to modify chromatin structure and thereby make the associated DNA more or less accessible to transcription. In humans several dozen to several hundred coregulators are known, depending on the level of confidence with which the characterisation of a protein as a coregulator can be made. One class of transcription coregulators modifies chromatin structure through covalent modification of histones. A second ATP dependent class modifies the conformation of chromatin.
Гистон ацетилтрансферазалары
Ядролық ДНҚ-ның гистондармен тығыз байланысы ДНҚ-ны жалпы транскрипция машинасына қолжетімді етпейді, сондықтан бұл тығыз байланыс ДНҚ-ның транскрипциясына жол бермейді. Физиологиялық рН-де ДНК-ның негізгі құрауышының фосфат компоненті депротондалады, бұл ДНК-ға таза теріс заряд береді. Гистондар лизин қалдықтарына бай, олар физиологиялық рН-де протонды, сондықтан оң зарядталған. Осы қарама-қарсы зарядтардың арасындағы электростатикалық тартылыс ДНҚ-ның гистондарға тығыз байланысуына негізінен жауапты. Көптеген коактиваторлы ақуыздар гистон ацетилтрансферазасының (HAT) ішкі каталитикалық белсенділігіне ие немесе осы белсенділігі бар басқа ақуыздарды промоторларға тартады. Бұл HAT ақуыздары гистон лизин қалдықтарының бүйірлік тізбекіндегі амин тобын ацетилдей алады, бұл лизинді анағұрлым аз базалық етеді, физиологиялық рН-де протонды болмайды, сондықтан гистон ақуыздарында оң зарядты бейтараптайды. Бұл зарядты бейтараптандыру ДНК-ның гистонға байланысуын әлсіретеді, бұл ДНК-ның гистон ақуыздарынан ажырауына әкеледі және осылайша бұл ДНК-ның транскрипция жылдамдығын айтарлықтай арттырады. Көптеген корпрессорлар промоторларға гистон диацетилаза (HDAC) ферменттерін тарта алады. Бұл ферменттер ацетилденген лизин қалдықтарының гидролизін катализациялап, гистон ақуыздарына оң зарядты қайта қалпына келтіреді, сондықтан гистон мен ДНК арасындағы байланыс. PELP 1 ядролық рецепторлар отбасындағы транскрипция факторлары, мысалы глюкокортикоид рецепторлары үшін транскрипциялық корепрессор ретінде әрекет ете алады.