Кіріспе
Гендермен байытылған хроматиннің жеңіл жиналған түрі. Эухроматин (кейде "ашық хроматин" деп те аталады) – гендермен байытылған хроматиннің (ДНК, РНК және белок) жеңіл жиналған түрі, және көбінесе (бірақ әрдайым емес) белсенді транскрипцияда болады. Эухроматин гетерохроматинге қарама-қарсы келеді, ол тығыз жиналған және транскрипцияға аз қолжетімді. Адам геномының 92% эухроматинды құрайды. Эукариоттарда эухроматин жасуша ядросы ішіндегі геномның ең белсенді бөлігі болып табылады. Прокариоттарда эухроматин – хроматиннің жалғыз түрі; бұл гетерохроматин құрылымының кейіннен ядромен бірге, мүмкін геном мөлшерінің өсуін басқару механизмі ретінде пайда болғанын көрсетеді.
Euchromatin (also called "open chromatin") is a lightly packed form of chromatin (DNA, RNA, and protein) that is enriched in genes, and is often (but not always) under active transcription. Euchromatin stands in contrast to heterochromatin, which is tightly packed and less accessible for transcription. 92% of the human genome is euchromatic. In eukaryotes, euchromatin comprises the most active portion of the genome within the cell nucleus. In prokaryotes, euchromatin is the only form of chromatin present; this indicates that the heterochromatin structure evolved later along with the nucleus, possibly as a mechanism to handle increasing genome size.
Эпигенетика
Эпигенетика ДНК тізбегін өзгертпей, тұқым қуалай алатын фенотиптегі өзгерістерді қамтиды. Мұндай өзгерістер көптеген сыртқы орта факторларының әсерінен туындауы мүмкін. Эухроматинге қатысты, гистондардың посттрансляциялық модификациялары хроматин құрылымын өзгертіп, ДНК өзгеріссіз гендік экспрессияның өзгеруіне әкелуі мүмкін. Бұған қоса, гетерохроматиннің жоғалуы және эухроматиннің артуы қартаю процесін үдетумен байланысты, әсіресе ерте қартаюға ұқсас ауруларда. Зерттеулер гистондарда көптеген басқа ауруларға тән эпигенетикалық маркерлерді анықтады.
Реттеу
Эухроматин негізінен көптеген гистонды өзгертетін ферменттер арқылы нуклеосомалардың гистондарына посттрансляциялық модификациялар енгізу арқылы реттеледі. Бұл модификациялар нуклеосома құрылымынан шығып тұрған гистонның N-терминалдық құйрықтарында жүзеге асады және хроматинды эухроматин ретінде ашық немесе гетерохроматин ретінде жабық күйде ұстауға қатысты ферменттерді тартуға септігін тигізеді деп саналады. Мысалы, гистон ацетилдеуі әдетте эухроматин құрылымымен байланысты, ал гистон метилдеуі гетерохроматинның қайта құрылуын ынталандырады. Ацетилдеу гистон тобын көбірек теріс зарядталған етеді, бұл ДНК тізбегімен өзара әрекеттесуін бұзады, нәтижесінде тізбек транскрипция факторларына оңай қолжетімді болу үшін "ашылады". Ацетилдеу гистонның N-терминалдық құйрығындағы бірнеше лизин қалдықтарында және бір нуклеосоманың әртүрлі гистондарында жүруі мүмкін, бұл транскрипция факторлары үшін ДНК қолжетімділігін одан әрі арттырады деп есептеледі. Гистондардың фосфорилирленуі – эухроматинның реттелуінің тағы бір механизмі. Бұл көбінесе гистондардың N-терминалдық құйрықтарында жүзеге асады, бірақ кейбір орындар өзекте де кездеседі. Фосфорилирлеуді кинезалар және фосфатазалар бақылайды, олар тиісінше фосфат топтарын қосады және алып тастайды. Бұл эухроматинде кездесетін серин, треонин немесе тирозин қалдықтарында болуы мүмкін. Фосфат топтарының құрылымға қосылуы теріс зарядты қамтитындықтан, ацетилдеуге ұқсас, "ашық" форманы ынталандырады. Функционалдық тұрғыдан гистон фосфорилирлеуі ген экспрессиясымен, ДНК зақымдануын жөндеумен және хроматин қайта құрылуымен байланысты. Тағы бір реттеу механизмі, теріс зарядты қамтитын және осылайша "ашық" форманы қолдайтын АДФ рибосиляциясы болып табылады. Бұл процесс гистонға бір немесе бірнеше АДФ рибоза бірлігін қосады және ДНК зақымдану реакция жолына қатысады.