Кіріспе

Шотланд футбол төрешісі (туған 1957) Хью Даллас МБЭ (туған 26 қазан 1957) - шотландтың бұрынғы футбол төрешісі. 1998 және 2002 жылдары ФИФА әлем чемпионатының екі турниріне төрелік етті. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалында төртінші төреші болып тағайындалды. Даллас сондай-ақ 1996 жылғы Олимпиада ойындарында, 1999 жылғы УЕФА Кубогының финалында және бірнеше УЕФА Чемпиондар Лигасының матчтарында төрелік етті. 2009 жылдың маусымынан 2010 жылдың қарашасына дейін Даллас SFA-ның төрешілерді дамыту жөніндегі қызметкері болды. Ол УЕФА төрешісінің қызметкері. Ол сонымен қатар қазіргі уақытта TFF Төрелік комитетінің Төрешілік даму жөніндегі кеңесшісі болып табылады, ол 2022 жылдың маусым айынан бері осы лауазымға ие.

Төреші мансабы

Даллас Шотс маңындағы Аллантонда дүниеге келген. 1982 жылы Мадруэлл Бриджворкс пен Виктория АФК арасындағы алғашқы әуесқойлық матчты төрелік етті. Оның алғашқы шетелдік кездесуі 1988 жылы Сампдория мен Карл Цайс Йена арасындағы Кубок жеңімпаздарының кубогындағы матчта болды. Карьерасының басында Даллас Браян МакГинлейдің кеңесіне құлақ асып, Шотландиядағыдан өзгеше халықаралық матчтарды төрешілік ете бастады. 1997 жылдың маусым айында Даллас Испания мен Чехия арасындағы 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу матчын төрелік етті. Екінші таймның басында Альфонсо Перес Чехияның айыппұл алаңына, кем дегенде екі метр қашықтықта Чехияның қақпашысы Павел Срничекке құлап түсті, бірақ Даллас Испанияға айыппұл соқты. Даллас матчтан кейін ұялып, кінәсін мойындады, өйткені айыппұл Испанияға 1:0 есебімен жеңіске жетуде шешуші болды. Ол Италияға 2000 жылғы Еуропа чемпионатында Түркияны 2:1 есебімен жеңген кезде айыппұл соқты. Даластың бұрынғы әріптесі Брайан МакГинлей айыппұлды дұрыс емес деп айтты, бірақ, дегенмен де Далас "Британиядағы ең жақсы төреші" болды деп мәлімдеді. Даллас Франция мен Португалия арасындағы жартылай финалдық матчта төртінші төреші болды. Далас финалды өткізіп алмағаны үшін көңілі қалдырмады, өйткені ол "финалды өткізу мүмкін деп ойламаған". Ойынды үнемі қайта қарау кезінде Даллас командасының алғашқы матчтардағы өнерін УЕФА комитетінің мүшесі Кен Ридден алтын жұлдызға теңеген. Даллас 2000-01 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасынан AC Milan-ның шығысын Сан-Сирода 11 теңестіруде басқарды. Далас полицияның қорғауында алаңнан шығып бара жатқанда, көпшілік оған ақша, жеміс-жидек, бөтелкелер мен от жағу құралдарын қоса алғанда, зымыран тастады.

Селтик 1999 жылы Рейнджерске қарсы

1999 жылдың мамыр айында Даллас ескі фирманың маңызды кездесуіне төрағалық етті. Селтик клубына Шотландия Премьер-лигасының чемпионы атануына жол бермеу үшін Рейнджерс клубын жеңу қажет болды. Бұл матч Sky Sports телеарнасының тікелей эфирін көрсету үшін жексенбі күні кешке ауыстырылды. Ойынның басталуы қызу болды, бірінші минутта Даллас екі рет айыппұл салды. Кейін ойын бірнеше минутқа тоқтатылды, ал Даллас кельттік жанкүйердің монетасы бас жағына тигеннен кейін емделді. Ойын барысында кем дегенде төрт келт жанкүйері Даласқа қарсы ойнау үшін алаңға кіріп кетті, ал тағы бір келт жанкүйері терасаның жоғарғы бөлігінен құлап, ауруханаға жеткізілді. Келтіруші психологты Далласты зерттеу үшін жалдаған болатын, ал баяндама негізінен Далластың ойынды қолдауын және ойыншылардың мінез-құлқын кінәлаған. Сол күнгі оқиғалардан кейін "Олд Фирм" лигасының матчтары әдетте кешкі уақытта өткізіліп, "Олд Фирм" титулын шешу мүмкіндігі әдейі болдырмалды.

1998 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының алғашқы матчы Мексика мен Бельгия арасындағы 2х2 теңдікпен өтті. Ол ойын барысында Павел Пардо мен Герт Верхенді алаңнан шығарып жіберді. Даллас Италия мен Франция арасындағы ширек финалдық кездесуде де төреші болды. Он жылдан астам уақыт өткен соң, Даллас байқаудың соңғы кезеңдеріне қатыспағаны үшін таңғалып, көңілі қалды.

2002 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

2002 жылғы ФИФА әлем чемпионаты кезінде Португалия Даластың Польшамен топтық кезеңдегі ойынына таңдалуына қарсылық білдірді, бұл туралы УЕФА Евро 2000 кезінде Даласпен болған тәжірибеден хабардар болды. Португалия 4:0 есебімен жеңіске жетті. Даллас АҚШ пен Германия арасындағы ширек финалды төрелік етті. Екінші таймның басында ол Грег Берхальтердің соққысын қорғаушы Торстен Фрингстің соққысын бұғаулап, АҚШ-қа айыппұл соғудан бас тартты. Даллас өзінің шешімін Фрингс допты ұстауға ниеттенбегені үшін қорғады, ол "Егер бұл қасақана болмаса, онда ол қателеспейді, қай жерде болмасын" деп түсіндірді. Даллас сол матчта Оливер Невильді өзінің команда мүшесі Йенс Джеремистің қателігі үшін ескертті. Даллас оқиғаға қатысты өзінің төреші инспекторының қолдауына ие болды, дегенмен ФИФА олардың "бір-екі үлкен қателік туралы алаңдаушылығын" атап өтті. Далластың айтуынша, Бразилия футболшылары әлем чемпионатының кубогының айналасында команданың биін тойлау кезінде оған қосылуды талап еткен. Кейін ол Шотландия Премьер-лигасының төреші бақылаушысы болып қызмет етті және УЕФА төрешілер комитетіне тағайындалды. Даллас сондай-ақ УЕФА-ның төрешілер конвенциясына байланысты енгізілген екі панельдің бірі болып табылатын жаңа төреші сертификаттау панеліне тағайындалды, ал ол УЕФА төреші бақылаушысы ретінде өз рөлін жалғастырды. 2009 жылы Шотландия футбол қауымдастығы Далласты төрешілерді дамыту бөлімінің басшысы етіп тағайындады. 2010 жылдың ақпан айында Даллас қысқа мерзім ішінде бірнеше жоғары деңгейдегі төрелік қателіктер жасағаннан кейін SPL төрелік стандарттарына көңілі қалды. 2010 жылдың қарашасында көмекші төреші Стивен Крейвен Даласты Таннадис Парктегі матчта айыппұл салуы туралы өтірік айтқан төреші Дуги Макдональдты қолдауға қысым жасады деп айыптады. Даллас өзі бастапқыда McDonald's-тің оқиғалардың жалған нұсқасын ашық түрде қайталады, бірақ "қаскүнемдік пен қысымшылық" туралы айыптауларды жоққа шығарды. Далласқа SFA жеке қолдау көрсетті, бірақ орган төреші тәртіпті қайта қарастыруға уәде берді. 2010 жылдың қарашасында Даллас өзінің SFA электрондық пошта тіркелгісінен Папаға сілтеме жасайтын сектанттық және қорлаушы электрондық пошта деп сипатталғанды жібергендігі туралы мәлімденгеннен кейін тергеумен бетпе-бет келді. Журналист Фил МакДжолла Бэйн бұл оқиға туралы хабарлағаннан кейін, SFA 10 қарашада мәлімдеме жасап, тергеу жүргізілетінін мәлімдеді. 24 қарашада Шотландиядағы Рим-католик шіркеуі SFA-ға хат жазып, егер бұл айып дәлелденсе, Далласты лауазымынан алып тастауды талап етті. Сондай-ақ, SFA-ның тағы төрт қызметкері жұмыстан босатылды, олардың үшеуі кейін қайта жұмысқа қабылданды. Даллас SFA-ны әділетсіз жұмыстан босату үшін сотқа беруді жоспарлады, бірақ сотқа дейін іс шешілді. Даллас жұмыстан шығарылғаннан кейін Шотландиядағы төрешілер төрешіліктің стандарттары төмендейді деп алаңдады. ФИФА-ның шотландтық төрешісі Крейг Томсон: "Мен оны шотланд футболында әлемдік деңгейдегі тұлға ретінде көремін, сахна артында көп жұмыс бар, мен жоғалмайды деп үміттенемін" деді. Бірнеше күннен кейін ол Суперлига мен Футбол лигасының матчтарына төрешілерді тағайындаудан бас тартты. 2022 жылдың маусым айында Даллас TFF Төрелік комитетінің Төрешілерді оқыту жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды. Ол түрік жаңалық агенттігі Anadolu Agency-ге 2022 жылдың 19 тамызында сұхбат берді, онда ол Түрік Суперлигасындағы төрешіліктің сапасы жоғары екенін және төреші қателерін азайту арқылы оған үлес қосуды мақсат еткенін мәлімдеді. Ол сұхбатында әр ойыннан кейін төрешілермен сөйлесіп, олардың дамуы үшін видео қоңыраулар мен онлайн кездесулер ұйымдастыратынын айтты. 2024 жылдың 1 наурызында Далас Түркия Суперлигасының Галатасарай - Антальяспор матчының төрешілерімен 2024 жылдың 26 ақпанында өткен кездесуде жасалған қателіктер туралы видео қоңырау жасады. Бұл видеода Далас пен төреші Абдулкадир Битигеннің әңгімелері көрсетіліп, онда Далас екі төрешіге, бас төреші Битигенге және VAR төрешісі Озгур Янкаяға қарсы шығып, олардың неге осындай шешім қабылдағанын әлеуметтік желілерде қатты сынға ұшырады. Даллас төрешілердің шешімдері дұрыс емес деп, VAR төрешісі Янкаядан: "Неге төрешіге хабарласып, оны осындай қарапайым байланыс үшін қысымға алды?" деп сұрады. Бас төреші Битиген: "Бір аптадан кейін де сіздер бұл айып деп ойлайсыз ба? "Бітігеннің жауабы мынау болды: "Менің ойымша, бұл жай ғана түйісу болды, мен бұл айыппұл деп ойламаймын".

Сырттағы футбол

Даллас 2002 жылы банкротқа ұшырағанға дейін өзінің терезе және құрылыс компаниясының басқарушы директоры болды. Даллас 2003 жылы жаңа жылдық марапатталғанда футболға көрсеткен еңбегі үшін Британ империясының ең үздік орденінің мүшесі (MBE) болып тағайындалды. Фантазия футбол лигасы телешоуының ашылуы бойынша, Даллас бір кездері "Отбасылық байлық" бағдарламасының қатысушысы болған. Даллас кешкі астан кейін баяндамашы болып жұмыс істеді. Оның ұлы Эндрю де төреші. Шотландтық Mogwai тобы 2014 жылы Come On Die Young альбомының қайта шығарылуына қосылған Dallas әнінің атын қойды.