Кіріспе

Швед футбол төрешісі

Андерс Фриск (18 ақпан 1963 жылы туған) – сақтандыру агенті және бұрынғы футбол төрешісі. Фриск өзіне және отбасына жасалған өлім туралы қорқытулардың қысымы салдарынан төрешіліктен ерте зейнетке шығуға мәжбүр болды. Ол ана тілі швед, сондай-ақ ағылшын және неміс тілдерін біледі.

Мансап

Фриск 1963 жылғы 18 ақпанда Швецияның Гётеборг қаласында дүниеге келді және Мёльндаль қаласында, өзінің туған жерінде тұрады. Ол онда тарихи кинотеатрды басқарады. Төрешілік карьерасын 1978 жылы бастады, ал 1989 жылы Швецияның жоғары дивизионындағы алғашқы матчын өткізді. 1991 жылы ФИФА төрешісі белгісімен марапатталды. Жоғары деңгейде төрешілік жасаумен қатар, Фриск УЕФА/Халықаралық Қызыл Крест комитетінің соғыста зардап шеккен балалардың жағдайын жариялап, оларға көмек көрсету науқанының елшісі болды. Ол Сиерра-Леонеге барып, Халықаралық Қызыл Крест комитетінің жұмысын өз көзімен көрді және қайта табысқан отбасыларды көріп, терең сезімге бөленді. 1991 жылы Швейцарияға 16 жасқа дейінгі футболшылар арасындағы Еуропа чемпионатының финалдық турниріндегі матчтарды басқаруға барды. 28 жасында ФИФА халықаралық төрешісі атанды. Оның алғашқы халықаралық матчы 1991 жылғы 17 шілдеде Исландия мен Түркия құрамалары арасында өтті. Екі жылдан кейін Жапонияда өткен 17 жасқа дейінгі футбол әлем чемпионатындағы қатысуынан кейін, ол Еуропаның элиталық лигасының төрешісі ретінде танылды. Англияда өткен Еуро-96 турнирінде Фриск Ливерпульде Ресей мен Чехия құрамалары арасындағы топтық матчты төрешілік етті. 1998 жылы Францияда өткен ФИФА әлем чемпионатында арқасы ауырғандықтан қатыса алмады, бірақ 1999 жылы Мексиканың Ацтека стадионында Бразилия мен Мексика құрамалары арасындағы Конфедерациялар кубогының финалын сәтті өткізді. Содан кейін ол Роттердамдағы Фейеноорд стадионында Франция мен Италия құрамалары арасындағы Еуро-2000 финалын басқарды. Осыдан кейін 2002 жылы Корея мен Жапонияда өткен әлем чемпионатында екі матчқа төрешілік етті: Бразилия мен Қытай құрамалары арасындағы топтық матч және Ирландия мен Испания құрамалары арасындағы 1/8 финал. Финалда төрешілік еткен Пьерлуиджи Коллина өзінің автобиографиясында Фриск қана осы деңгейдегі матчты өткізуге лайық төреші деп есептегенін жазды. 2004 жылы Фриск Чемпиондар лигасының жартылай финалының екінші матчын, «Челси» мен «Монако» арасындағы ойынды басқарды. Ол сондай-ақ 2004 жылғы Еуропа чемпионатында Нидерланд пен Португалия құрамалары арасындағы жартылай финалда төрешілік етті және финалда төртінші төреші болды. 2004 жылдың қыркүйегінде Фриск 2004-2005 жылғы Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде «Рома» мен «Динамо» (Киев) құрамалары арасындағы матчты тоқтатуға мәжбүр болды. Ол ойыншылар тастаған монетадан жарақат алды және ойынды аяқтауға мүмкіндік болмады. Нәтижесінде УЕФА матчты Киевтік команданың 3:0 есебімен жеңісі деп есептеді және «Рома» клубына топтық кезеңдегі қалған екі ойынды көрермендерсіз өткізуге бұйрық берді. 2005 жылғы 12 наурызда Фриск «Барселона» мен «Челси» арасындағы Чемпиондар лигасының матчынан кейін оған және оның отбасына жасалған қауіп-қорқытуларға байланысты зейнеткерлікке шығу туралы хабарлады. Ол «Челсидің» шабуылшысы Дидье Дрогбаны екі сарғы карточка көрсеткені үшін сынға ұшырады. «Челсидің» бас жаттықтырушысы Жозе Моуриньо Фрискты ойынның бірінші кезеңінің соңында «Барселонаның» бас жаттықтырушысы Франк Рийкардты өз кабинетіне шақырғанын айыптады. УЕФА «Челсиді» матчтан кейін тиісті емес мінез-құлық танытқаны үшін жазалады және Моуриньо «Бавария» Мюнхенге қарсы «Челсидің» ширек финалдық ойындарының екі матчында да алаңға шығуға тыйым салынды. Ол 18 жылдық карьерасында 118 халықаралық матчқа төрағалық етті.