Кіріспе
Италиялық футбол төрешісі және қаржылық кеңесші Пьерлуиджи Коллина (; 13 ақпан 1960 жылы туған) – итальяндық бұрынғы футбол төрешісі. 1998 жылдан 2003 жылға дейін Халықаралық футбол тарихы және статистика федерациясы оны алты рет қатарынан "Әлемдегі ең үздік төреші" деп атады. Коллина қазір де Италия футбол төрешілері қауымдастығының (AIA) ақысыз кеңесшісі, 2010 жылдан бері Украина футбол федерациясының төрешілер басшысы, УЕФА төрешілер комитетінің мүшесі және ФИФА төрешілер комитетінің төрағасы қызметін атқарып жүр.
Pierluigi Collina (; born 13 February 1960) is an Italian former football referee. He was named "The World's Best Referee" by the International Federation of Football History & Statistics six consecutive times from 1998 to 2003. Collina is still involved in football as an unpaid consultant to the Italian Football Referees Association (AIA), the Head of Referees for the Football Federation of Ukraine since 2010, a member of the UEFA Referees Committee, and Chairman of the FIFA referees committee.
Төреші мансабы
Коллина Болоньяда дүниеге келді және Болонья университетінде оқып, 1984 жылы экономика мамандығы бойынша бітірді. Жастық шағында ол жергілікті командада орталық қорғаушы ретінде ойнады, бірақ 1977 жылы төрешілік курсына баруға көндірілді, онда оның осы жұмысқа ерекше қабілетті екені анықталды. Үш жылдың ішінде ол аймақтық жарыстардың ең жоғары деңгейінде төрешілік етті, сонымен қатар міндетті әскери қызметін өтеді. 1988 жылы ол ұлттық үшінші дивизионға, Серия C1 және Серия C2-ге қалыптыдан жылдам өрледі. Үш маусымнан кейін ол Серия B және Серия A матчтарын төрешілік етуге тағайындалды. Осы кезеңде Коллинада алопецияның ауыр түрі пайда болды, нәтижесінде оның бетіндегі барлық шашы түсіп, ерекше тоқ шашты келбетке ие болды және "Кожак" деген лақап атын алды. 1995 жылы Серия А-ның 43 матчын өткізгеннен кейін, ол ФИФА төрешілер тізіміне енгізілді. 1996 жылғы Олимпиада ойындарында, соның ішінде Нигерия мен Аргентина арасындағы финалда, ол бес матчқа тағайындалды. 1999 жылы ол Чемпиондар лигасының финалында «Бавария» мен «Манчестер Юнайтед» командаларының арасындағы ойынды төрешілік етті; ол осы ойынды ең есте қаларлық ойын деп атады, себебі ойын соңындағы шулы қол соғуды «арыстанның аңырауы» деп сипаттады. 2002 жылдың маусымында Коллина мансабының шыңына жетті, Бразилия мен Германия арасындағы әлем чемпионатының финалын өткізуге оны таңдады. Ойынға дейін Германияның Оливер Кан «Айриш Таймс» газетіне: «Коллина – әлемдік деңгейдегі төреші, оған күмән жоқ, бірақ ол сәттілік әкелмейді, солай ма?» деді. Кан Коллинаның қатысқан екі жоғары деңгейдегі матчына сілтеме жасады: аталған 1999 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалы, онда «Бавария» 2:1 есебімен жеңілді; және Германияның 2001 жылдың қыркүйегінде Англияға қарсы 5:1 есебімен жеңіліске ұшырауы. Канның тағдыры финалда өзгермеді, командасы 2:0 есебімен жеңілді. 2004 жылы ол УЕФА кубогының финалында «Валенсия» мен «Марсель» командаларының арасындағы ойынды төрешілік етті. УЕФА Еуро-2004 оның соңғы ірі халықаралық турнирі болды, себебі 2005 жылдың ақпанында ол міндетті зейнеткерлік жасына жетті. Оның соңғы халықаралық матчы Португалия – Словакия арасындағы 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу ойыны болды, ол Лиссабондағы «Эстадио да Луз» стадионында өтті. FIGC Коллинаны тағы бір маусымға қызмет етуі үшін міндетті зейнеткерлік жасын 46-ға дейін көтерді. Алайда, 2005 жылдың тамызында федерация мен Коллина арасында дау туындады, себебі ол Opel компаниясымен демеушілік келісімге қол қойды (Ұлыбританияда Vauxhall Motors та осы компанияға жарнама жасады – екеуі де General Motors компаниясына тиесілі). Opel сондай-ақ Серия А клубы «Миланның» демеушісі болғандықтан, бұл келісім мүдделердің қақтығысы ретінде қарастырылды және Коллинаға Италиядағы жоғары деңгейдегі матчтарды төрешілік етуге рұқсат берілмеді. Осыған жауап ретінде Коллина өзінің қызметінен кетті. Италиялық төрешілер қауымдастығы оның отставкасын қабылдамауға тырысты, бірақ ол лигадан кетуін қатыстырды. Коллина «Ювентус» клубының басшысы және 2006 жылғы итальян футбол жанжалының басты себепшісі Лучано Моггидің наразылығын тудырды. Коллина Моггинің «Ювентусқа» қарсы шешімдері үшін жазалауға тырысқан төрешілердің бірі болды. Могги телефон арқылы сөйлескен кезде Коллина мен оның әріптесі Роберто Розетти тым «объективті» екенін және олар үшін «жазалануы» керек екенін мәлімдеді. Нәтижесінде, ол және Розетти осы жанжалдан зардап көрмеген аз төрешілердің бірі болды. Серия А-дан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Коллина 2006 жылдың мамырында және 2008 жылдың қыркүйегінде қайырымдылық мақсатында Soccer Aid матчтарын төрешілік етті. Соңғы ойын кезінде Коллина ауыр құлап, 21 минуттан кейін таспаға алынып шығарылды. Кейін ол 2010 жылғы Soccer Aid матчының бірінші жартысын төрешілік етті. Оның соңғы ресми ойыны 2005 жылдың 24 тамызында «Эвертон» мен «Вильярреал» командалары арасындағы Чемпиондар лигасының іріктеу матчы болды. Ол ойыннан кейін көп ұзамай зейнеткерлікке шығатынын жариялады.
Кейінгі мансап
Колина 2010 жылдан бері Украина Футбол Федерациясының төрешілер басшысы болып тағайындалды. Коллина 2018 жылғы әлем чемпионатына видео көмекші төреші жүйесін енгізу және бағалау процесіне қатысты. Турнир кезінде ол жүйенің тиімділігін көрсетті, ал кейіннен оның қолданылуына жағымды баға берді.
Жеке өмір
1988 жылы Колина Версилияда болашақ әйелі Джаннамен танысты. Кездескендерінен кейін дерлік, олар Виареджио теңіз жағасындағы қалаға көшіп барды. Олар үйленгеннен бері екі қызы бар. 2003 жылы Коллина "Менің ойын ережелерім" (Le Mie Regole del Gioco) атты автобиографиясын жариялады. 2005 жылдың тамызында зейнетке шыққаннан кейін, ол қаржы кеңесшісі ретінде жеке бизнесіне көшті. Бүгінде ол Форте-де-Мармиде тұрады. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Жапония мен Түркия арасындағы екінші тур ойынына төрелік еткеннен кейін Коллина Жапонияда танымал болды және мұздатылған такояки өнімдерінің телеарнадағы жарнамасында пайда болды. Түркияда да оның үлкен беделі бар, себебі Коллина басшылығымен түрік командасы, ұлттық құрамасы немесе клубы ешқашан жеңілген жоқ. Коллина футболмен тығыз байланысты болғанымен, оның сүйікті спорт клубы баскетболмен айналысады. Ол жергілікті "Fortitudo Bologna" клубының өмір бойына жанкүйері. 2010 жылдың 25 қаңтарында Колина Гаитидегі жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында Лиссабонда өткен "Зидан мен Роналдудың достары" және "Бенфика" командалары арасындағы арнайы матчқа қатысты.
Басқа медиа
2002 жылдың шілдесінде ол Джордж Майклдың "Итті атып өлтіру" бейнебаянында мультфильм кейіпкері ретінде пайда болды. 2004 жылдың желтоқсанында сербиялық MB сырасының жарнамасында Лазар Ристовскиймен бірге түсті. Сербияда оның "Nema čekaj Lazo, daj MB pivo" ("Мен енді күте алмаймын, Лаза, маған MB сырасын бер") деген сөзі әйгілі. Коллина футбол видео ойындары Pro Evolution Soccer 3 және Pro Evolution Soccer 4 үшін обложкаға шығарылды, соңғысында италиялық Francesco Totti және Thierry Henry сияқты отандастарымен бірге болды. Бұл ерекше жағдай еді, себебі футбол ойындарының обложкаларында көбінесе тек ойыншылар мен жаттықтырушылар бейнеленетін, ал ол екі ойынның бірінде де болмады. Сонымен қатар, ол Pro Evolution Soccer 4 ойынынан бұрын шыққан қарсылас EA Sports ойыны FIFA Football 2005-те "ашылатын" төреші ретінде пайда болды. 2005 жылдың қыркүйегінде футбол жанкүйерлеріне таныс оның ерекше беті Ұлыбританияда өткен 2006 жылғы әлем чемпионатына арналған Vauxhall Vectra жарнамасында пайда болды. Ол турнир кезінде MasterCard және Adidas жарнамаларында да түсті. 2006 жылы Коллина тағы бір телеарна жарнамасында, бұл жолы Сербиядағы MB Pivo сыра бренді үшін пайда болды. 2003 жылы Түркиядағы танымалдылығының арқасында ол түрік GSM операторы Aria жарнамасында да болды.