Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ластаушы концентрациясын өлшеу қоғамдық денсаулыққа қауіп-қатерді бағалау үшін қолданылады. Өнеркәсіп үнемі жаңа химиялық заттарды синтездеп отырады, оларды реттеу үшін адам денсаулығы мен қоршаған ортаға ықтимал қауіп-қатерлерді бағалау қажет. Қазіргі кезде тәуекелдерді бағалау осы шешімдерді ғылыми негізде қабылдау үшін маңызды болып саналады. Өлшемдер немесе анықталған шектер мыналарды қамтиды: байқалатын зиянды әсерлер деңгейі (NOAEL), сондай-ақ әсерлер концентрациясы (NEC), байқалатын зиянды әсерлер концентрациясы (NOEC) немесе ұқсас төменгі байқалатын зиянды әсерлер деңгейі (LOAEL) пайдаланушының рұқсат етілген әсер ету деңгейі (AOEL) ECx (пайызбен).
Measures of pollutant concentration are used to determine risk assessment in public health. Industry is continually synthesizing new chemicals, the regulation of which requires evaluation of the potential danger for human health and the environment. Risk assessment is nowadays considered essential for making these decisions on a scientifically sound basis. Measures or defined limits include:
no observed adverse effect level (NOAEL), also called no effect concentration (NEC), no observed effect concentration (NOEC) or similarly
lowest observed adverse effect level (LOAEL)
acceptable operator exposure level (AOEL)
ECx (in percentage).
Тиімділігі жоқ концентрация
әсері жоқ концентрация (НЭК) - зерттелетін әсерге байланысты, залал келтірмейтін ластаушы концентрациясын білдіретін тәуекелді бағалау параметрі. Көбінесе ол қоршаған ортаны қорғау саясатының бастауы болып табылады. NEC-тің болуы туралы көп пікір алысу жоқ, бірақ құнды тағайындау басқа мәселе. Қазіргі тәжірибе стандартты сынақтарды қолданудан тұрады. Стандартты сынақтарда жануарлар топтары әртүрлі концентрациядағы химиялық заттарға ұшырайды және тіршілік ету, өсу немесе көбею сияқты әртүрлі әсерлер бақыланады. Бұл токсикалық сынақтар әдетте әсері байқалмайтын концентрация (NOEC, сондай-ақ әсері байқалмайтын деңгей немесе NOEL деп аталады) береді. Бұл NOEC-ті бірнеше авторлар статистикалық негізде қатты сынға алды және NOEC-тен бас тарту керек деген қорытынды жасалды.
No effect concentration (NEC) is a risk assessment parameter that represents the concentration of a pollutant that will not harm the species involved, with respect to the effect that is studied. It is often the starting point for environmental policy. There is not much debate on the existence of an NEC, but the assignment of a value is another matter. Current practice consists of the use of standard tests. In the standard tests groups of animals are exposed to different concentrations of chemicals and different effects such as survival, growth or reproduction are monitored. These toxicity tests typically result in a no observed effect concentration (NOEC, also called a no observed effect level, or NOEL). This NOEC has been severely criticized on statistical grounds by several authors and it was concluded that the NOEC should be abandoned.
ECx
Ұсынылған балама - x% әсерін көрсететін ECx концентрация ((s) (мысалы, аман қалу экспериментіне арналған EC50 - бұл экспериментте 50% жануарлар өлетін концентрацияны көрсетеді). ECx концентрациясын тәуекелдерді бағалауда қолдануда да қиындықтар бар. X үшін нөлден басқа кез келген басқа мән әсерді қабылдауға мүмкіндік береді, ал бұл қоршаған ортаны барынша қорғау мақсатымен қайшы келеді. Сонымен қатар, ECx мәндері әсер ету уақытына байланысты. Тездету үшін ECx мәндері экспозиция уақытын ұлғайта отырып, тепе-теңдік орнатылғанға дейін төмендейді. Бұл әсері ішкі концентрацияларға байланысты және сынақ организмдерінің ағзасына ену үшін уақыт қажет. Алайда, сублетальды қорытынды көрсеткіштер (мысалы, дене мөлшері, репродуктивті өнімділік) уақыт өте келе әсерінің алдын ала болжауға болатын үлгілерін аз ашуы мүмкін. Уақыт өте келе әсердің формасы сыналатын қосылыстың қасиеттеріне, организмнің қасиеттеріне, қарастырылған қорытынды нүктесіне және қорытынды нүктесі көрсетілген өлшемдерге (мысалы, дене мөлшері немесе дене салмағы; көбею жылдамдығы немесе жиынтық көбею) байланысты.
A proposed alternative is the use of so called ECx – the concentration(s) showing x% effect (e. g. an EC50 in a survival experiment indicates the concentration where 50% of the test animals would die in that experiment). ECx concentrations also have their problems in applying them to risk assessment. Any other value for x other than zero may give the impression that an effect is accepted, and this is in conflict with the aim of maximally protecting the environment. In addition ECx values do depend on the exposure time. ECx values for survival decrease for increasing exposure time, until equilibrium has been established. This is because effects depend on internal concentrations, and that it takes time for the compound to penetrate the body of test organisms. However, sub lethal endpoints (e. g., body size, reproductive output) may reveal less predictable effect patterns in time. The shape of the effect patterns over time depends on properties of the test compound, properties of the organism, the endpoint considered and the dimensions in which the endpoint is expressed (e. g., body size or body weight; reproduction rate or cumulative reproduction).
Биологияға негізделген
Биологияға негізделген әдістер тек қана байқалатын әсерлерді сипаттауға ғана емес, сонымен қатар оларды токсикокинетика, өлім-жітім, тамақтандыру, өсу және көбею сияқты негізгі процестер тұрғысынан түсінуге бағытталған (Kooijman 1997). Бұл тәсілдің түрі организмнің қосылысты сіңіруін және жоюын сипаттаудан басталады, өйткені әсер тек қосылыстың организм ішінде болғанда ғана күтілуі мүмкін және онда әсер етпейтін концентрация модельдеу параметрлерінің бірі болып табылады. Бұл әдіс биологиялық негізделгендіктен, динамикалық энергия бюджеті теориясын қолдану арқылы бірнеше стресс факторларын (мысалы, тамақ шектеуінің әсері, температура және т.б.) енгізуге болады. және далалық жағдайларда белсенді процестер (мысалы, бейімделу, популяция динамикасы, түрлердің өзара әрекеттесуі, өмірлік цикл құбылыстары және т.б.). Осы бірнеше стресс факторларының әсері стандартты сынақ процедураларында жергілікті ортаны сынақ кезінде тұрақты ұстап, алынып тасталады. Бұл параметрлерді әсерді ұзақ уақыт әсер ету кезінде немесе ортадағы концентрация тұрақты болмаған кезде әсерді болжау үшін де қолдануға болады. Егер байқалатын әсерлерге жеке тұлғалардың тіршілік етуі мен көбеюі әсер ететін болса, онда бұл параметрлерді даладағы өсіп келе жатқан популяцияларға әсер етуді болжау үшін де қолдануға болады.
Biology based methods not only aim to describe observed effects, but also to understand them in terms of underlying processes such as toxicokinetics, mortality, feeding, growth and reproduction (Kooijman 1997). This type of approach starts with the description of the uptake and elimination of a compound by an organism, as an effect can only be expected if the compound is inside the organism, and where the no effect concentration is one of the modeling parameters. As the approach is biologically based it is also possible by using the dynamic energy budget theory to incorporate multiple stressors (e. g. effects of food restriction, temperature, etc.) and processes that are active under field conditions (e. g. adaptation, population dynamics, species interactions, life cycle phenomena, etc.). The effects of these multiple stressors are excluded in the standard test procedures by keeping the local environment in the test constant. It is also possible to use these parameter values to predict effects at longer exposure times, or effects when the concentration in the medium is not constant. If the observed effects include those on survival and reproduction of individuals, these parameters can also be used to predict effects on growing populations in the field.