Кіріспе

Панкреалық эластаза - бұл эластазаның бір түрі, ол панкреастың ацинарлық жасушаларында өндіріледі, бастапқыда белсенді емес зимоген ретінде өндіріледі, ал кейін он екі елі ішекте трипсин арқылы белсендіріледі. Эластазалар серин протеазаларының кіші тұқымдасына жатады, олардың ерекше құрылымы белсенді сайтта конвергенцияланатын екі бета-барел доменінен тұрады, олар көптеген белоктардың арасында амидтер мен эфирлерді гидролиздейді, сонымен қатар эластинді, мүшелерді біріктіретін байланыстырушы ұлпаның бір түрін құрайды. Панкреатикалық эластаза 1 - сериндік эндопептидаза, белсенді орнында сериндік амин қышқылы бар протеазаның ерекше түрі. Ұсынылған атауы - панкреастық эластаза болса да, оны эластаза 1, панкреатопептидаза, ПЭ немесе серин эластаза деп те атауға болады. Алғашқы изофермент - панкреатикалық эластаза 1 - панкреаста экспрессияланады деп ойланған. Алайда кейін бұл панкреаспен экспрессияланбайтын эластазаға ұқсас кимотрипсиннің жалғыз түрі екені анықталды. Шын мәнінде, панкреатикалық эластаза эпидермистің базальды қабаттарында (белок деңгейінде) экспрессияланады. Сондықтан панкреастық эластаза 1 эластаза 1 (ELA1) немесе эластазалар отбасының 1- мүшесі химоторипсин сияқты (CELA1) деп қайта аталды. Алайда кейін оның тері кератиноциттерінде экспрессияланатындығы анықталды. Адамның эластаза-1 белсенділігін без без безінің немесе фекальдық материалда сипаттайтын клиникалық әдебиетте шын мәнінде эластазалар отбасының 3B мүшесі (CELA3B) сияқты химоторипсинге сілтеме жасалады.

Құрылымы

Панкреатикалық эластаза - гидрофобты өзегі бар түйіскен шар тәрізді ақуыз. Бұл фермент үш кіші бірлікпен құралған. Әрбір кіші бірлік бір кальций ионын (кофактор) байлайды. Амин қышқылдарының 77, 82, 87 - ші бөлігінде металлдарды байлаудың үш маңызды орны бар. Активті сайтта орналасқан каталитикалық триада үш сутекті байланыстағы амин қышқылы қалдықтары (H71, D119, S214) арқылы қалыптасады және барлық протеазалардың бөліну қабілетіне маңызды рөл атқарады. Ол 240 амин қышқылдарының бір пептидтік тізбекінен тұрады және 4 дисульфидті көпірден тұрады. Оның басқа түрлерге, мысықтарға сәйкес келетін, оның 86% тізбекті бөлісетін, панкреатикалық эластазалармен жоғары дәрежеде сәйкестігі бар. Оның ферменттік белсенділігі оның бір полипептидтік тізбегі қабылдайтын үш өлшемді конформациясының нәтижесі болып табылады, сондықтан белсенділігі денатюрациялау және/немесе конформациялық өзгерістер арқылы жоғалады.

Клиникалық маңызы

CELA1 генінің мутациялары диффузиялық эпидермолитті пальмопландар кератодермиямен (диффузиялық NEPPK) байланысты деп күтілді. Бұл белокты кодтайтын CELA1 генінің ықтимал полиморфизмі анықталды. Екіншілік құрылым деңгейінде бұл полиморфизм CELA1 қысқа тізбекінің кесуінде көрінеді. Жоғалған тізбекте негізгі амин қышқылдары қалдықтары Val 227 және Thr 239 бар, олар эластаза I-нің субстрат ерекшелігіне ықпал етеді (суретте көрсетілген), сондай-ақ елафин ((ингибиторы) / эластаза кешенінің қалыптасуына қатысы бар сегіз амин қышқылдарының бесеуі. Бұл байқайтын зерттеулер тізбек варианты ферменттің субстрат ерекшелігін өзгертіп, ингибитормен байланысу қабілетін жояды дегенді білдіреді. Қиылған ELA1 вариантымен байланысты патогендік эпидермалық аномалиялар байқалмаса да, полиморфизмнің тасымалдаушылары псориаз және экзема сияқты жиі кездесетін тері ауруларын дамыту қаупі жоғары болуы мүмкін (бұл жалпы эпидермалық ауруларда ELA1 рөлін зерттеу үшін генетикалық және гистологиялық зерттеулер қажет болады). Бұл процесс N терминалынан активациялық пептидті алып тастауға әкеледі, бұл ферменттің өзінің табиғи конформациясын қабылдауына мүмкіндік береді.

Аудармадан кейінгі өзгерістер

Asn79 және Asn233 гликозилдеу.